Afbeelding hiernaast: Tamarkan (Thaïland), februari 1943. POW's (Prisoners of War) leggen een brug aan, voornamelijk in bamboe, over de Mae Klong rivier die in 1960 werd hernoemd naar Kwai Yai rivier.

In 1942 brengt het Keizerlijke Japanse Leger krijgsgevangenen en geronselde koelies, samen een massa van een kwart miljoen slaven, naar de oerwouden tussen Thailand en Birma om er de 415 kilometer lange Birma-spoorweg aan te leggen. Het project eist in ruim veertien maanden tweehonderdduizend mensenlevens.

In Dansen op de Kwai reconstrueert Tony van der Meulen het slavenbestaan bij de Birma-spoorweg. Daarnaast behandelt hij twee thema's: hoe loopt het af met de Birma-spoorweg en hoe loopt het af met de dwangarbeiders?

Tweemaal trekt de auteur langs het oude talud. In 1985 samen met de Tilburgse ex-dwangarbeider Ad Silvius (1920-1991): de rails zijn verdwenen, de bielzen rotten weg, maar de lege jungle ligt erbij alsof de Japanners net zijn vertrokken. In 2002 gaat hij nog een keer: het oerwoud blijkt grotendeels te zijn gekapt, er is een golfterrein, 'Rivier Kwai Resort', en op de rivier varen nu discoboten. In een hels kabaal dansen Thaise jongeren op de beroemde rivier. Bijna niets herinnert nog aan het grootschalige drama dat zich hier heeft afgespeeld.

De nog levende voormalige slaven zijn nu in de tachtig. Op de jaarlijkse herdenking wordt het steeds stiller; oud en stram zitten de laatste overlevenden op hun klapstoeltjes. Dansen op de Kwai is het menselijke verhaal over hun onmenselijke karwei.

---

De Tweede Wereldoorlog in de Stille Oceaan

Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org (eigen collectie):

•  Pearl Harbor. De dag der schande (Kolonel A.J. Barker)
•  Japan valt aan. De Tweede Wereldoorlog (D. Van Koten, C. Van Mourik, R. Van Zon, Noordsij en A. Zoetebier)
•  De oorlog in de Zuid-Pacific (H.A. Jacobsen en H. Dollinger)
•  Jamasjita (Kolonel A.J. Barker)
•  Okinawa (Benis M. Frank)
•  De Val van Singapore (Arthur Swinson)
•  Nieuw-Guinea: het keren van het tij (John Vader)
•  Merrills knokploeg (Alan Baker)
•  Kamikaze. Japanse zelfmoordcommando's (Kolonel A.J. Barker)
•  Verschrikkingen in het Verre Oosten (Laurence Rees)
•  Guadalcanal, keerpunt in de Pacific-oorlog (Graeme Kent)
•  Mountbatten (Arthur Swinson)
•  Vliegkampschepen in de strijd ter zee (Donald MacIntyre)
•  Birma-spoorweg (Clifford Kinvig)
•  De brug over de rivier Kwai. Het drama van de Birma-spoorweg (Pierre Boulle)
•  Dansen op de Kwai. Het leven na de Birma-spoorweg (Tony van der Meulen)
•  De Japanse burgerkampen (Dr. D. van Velden)
•  Buigend riet, dagboek van een krijgsgevangene in Japan en Mantsjoerije 1944-1945 (Dam Backer)
•  Nachtmerrie op Java. Het leven in de vrouwenkampen tijdens de Japanse bezetting, 1942-1945 (Daphne Jackson)
•  Buigen in Jappenkampen (Lydia Chagoll)
•  De flamboyant. Herinneringen van een kind in een Jappenkamp (Clara Olink Kelly)
•  Troostmeisjes. Verkrachting in naam van de Keizer (Brigitte Ars)
•  De Gesel van de Rijzende Zon (Lord Russell)
•  MacArthur, held van de Filipijnen (Sydney L. Mayer)
•  De vernietiging van Hiroshima (Gordon Thomas en Max Morgan Witts)
•  A-Bom Hirosjima (Fletcher Knebel en Charles W. Bailey II)
•  Hirosjima, Het verhaal van zes mensen die de ontploffing van de eerste atoombom overleefden (John Hersey)
•  De man op de brug. Dagboek uit Hiroshima en Nagasaki (Günther Anders)
•  Hirohito: de keizer die moest blijven (Edward Behr)
•  Hirohito, keizer van Japan. Een vergeten oorlogsmisdadiger? (Lydia Chagoll)
•  MacArthur in Japan (Sydney L. Mayer)
•  Japan, de opkomst van een wereldmacht (Richard Storry)
•  Japan, derde grote (Robert Guillain)