De vernietiging van een groot deel van de Europese joden door nazi-Duitsland laat de auteur niet los.
Nu is dit niet zo verwonderlijk, want nazi-Duitsland heeft hem gedwongen de beker
van de jodenhaat tot de laatste druppel, de gaskamer, leeg te drinken. De jaren die hij in Amersfoort,
Auschwitz en Mauthausen heeft moeten doorbrengen, vormen de meest trieste periode van zijn leven
waarin allen die hem lief waren voor zijn ogen werden vermoord. Over het gevolg van de zowel lichamelijke
als psychische ellende heeft hij verslag uitgebracht in het egodocument
De Afgrond,
(tevens verschenen in New York).
In dit nieuwe boek brengt hij een nauwkeurig verslag uit van de jodenvernietiging in het algemeen,
een van de grootste geraffineerde misdaden van alle tijden, en die van het kamp Sobibor in het bijzonder.
Nog geen handvol joden, aangevoerd met treinen, overleefde dit afschuwelijke vernietigingskamp
dat onlangs in het nieuws kwam door de aanhouding in Brazilië van een massamoordenaar
van Sobibor, de voormalige SS-officier Gustav Franz Wagner.
Voor zowel zijn historisch als actueel-menselijk gezien indrukwekkend boek
heeft Cohen veel innerlijke weerstand moeten overwinnen, voordat hij gesprekken
aankon met twee SS'rs die bij de
Endlösung der Judenfrage actief
betrokken waren. Eén behoorde tot de top die verantwoordelijk was voor de deportatie van
joden uit Nederland, de ander [SS-Oberscharführer
Hubert Gomerski, nvdr zie foto rechts] tot de Duitsers die actief waren in het Dodenkamp Sobibor.
Dr. Elie Aron Cohen (Groningen 1909-Arnhem 1993) studeerde medicijnen aan de Rijksuniversiteit
te Groningen. Na de oorlog promoveerde hij bij prof. dr. H.C. Rümke op het proefschrift
Het Duitse concentratiekamp, een
medisch-psychologische studie (vertalingen verschenen in Londen, New York, Stockholm en Tokio). Dr. Cohen vestigde
zich in 1947 in in Arnhem, hertrouwde en kreeg twee kinderen: Naomi en Dan. Hij overleed in 1993. Het boek werd geredigeerd door Aad Nuis.
Het kamp zou Cohen niet meer loslaten. In mei 1961 versloeg hij voor Het Parool het Eichmann-proces. Na de
tenuitvoerlegging van het doodvonnis schreef hij (2 juni 1962): "
Het is nog te begrijpen dat hij
zich in de processen trachtte te verdedigen, want per slot van rekening was hij van de juistheid van zijn gedrag overtuigd
geweest. Onbegrijpelijk echter is zijn gebrek aan zelfrespect toen hij president Ben-Zwi om genade smeekte; nooit had hij
duidelijker zijn lafheid kunnen demonstreren, nooit had hij beter kunnen bewijzen dat de macht die hij ten toon spreidde
niet aan zijn eigen persoonlijkheid ontleend was, maar uitsluitend en alleen aan het nazi-systeem."
In 1992 verscheen Cohens laatste boek,
Beelden uit de nacht. Kampherinneringen. Aan het eind schrijft hij:
"
Doordat ik God in Auschwitz heb achtergelaten werd mijn Jood-zijn niet door de godsdienst maar
nationaal bepaald." Voor de zionist die Cohen altijd geweest was, betekende het bestaan van de staat Israël een
overwinning. "
Israël heeft mijn rug recht gemaakt, het heeft mijn Joodse minderwaardigheidsgevoelens
mede doen verdwijnen. Dank zij Israël leef ik als een vrije Jood in Nederland, voel ik mij niet meer geraakt door
opmerkingen over zogenaamde, en dan altijd kwalijke, Joodse eigenschappen. [...] Het is, althans zo voel ik het, voor
ons Joden buiten Israël een geruststelling te weten dat, mocht het ooit weer misgaan, de poorten van Israël voor ons
wijd open staan."
Lees ook deze artikels op Verzet.org:
• SS-Obersturmführer Franz Stangl, kampcommandant van Treblinka
• Opstand in het vernietigingskamp Sobibor (23 oktober 1943)
Lees ook deze DVD-filmbesprekingen op Verzet.org:
• DVD-film: Escape from Sobibor (Jack Gold, 1987 - DVD 2006)
• DVD-film: Sobibor 14 octobre 1943, 16 heures.(C. Lanzmann) 1 DVD; speelduur 135 minuten; kleur
Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org:
• Ondergang - De vervolging en verdelging van het Nederlandse jodendom 1940-1945 (Jacques Presser)
• Vernietigingskamp Sobibor (Jules Schelvis)
• De Duisternis tegemoet. Frans Stangl, commandant van Treblinka (Gitta Sereny)
• Treblinka. De opstand van een vernietigingskamp (Jean-François Steiner)
• Over kampliteratuur (Jacq Vogelaar) met een recensie van Dirk Verhofstadt
• De Holocaust - Een geschiedenis (Debórah Dwork en Robert Jan van Pelt)
• Eichmann in Jeruzalem. De banaliteit van het kwaad (Hannah Ahrendt)
