Het Rode Plein - 7 november 1964.
Jean-Paul Ollivier, 44 jaar, redacteur van Paris-Match, kijkt
geobsedeerd toe bij de eerste parade ter gelegenheid van de 47ste verjaardag van de
Russische Revolutie. Op hetzelfde
moment wordt bij hem het idee geboren dat er over drie jaar, wanneer de 50ste verjaardag zal gevierd worden, een boek over die revolutie
moet zijn. Niet een onverteerbare opsomming van feiten, maar een authentieke, levensechte reportage, even reëel als deze parade
en de massa toeschouwers. Met gebruikmaking van enqueteurs, door persoonlijk speurwerk in de Sovjet-Unie, door intensieve
bronnenstudie en dankzij zijn journalistieke ervaring heeft Ollivier zijn idee in dit boek weten te verwezenlijken. Het is uitgegroeid
tot een uiterst boeiend verhaal én tot een historisch document waarvan men de waarde moeilijk kan overschatten.
De historische bijeenkomst van het eerste Centraal Comité op 23 oktober 1917 waar tot de directe staatsgreep zal
beslist worden
Ontmoeting in het huis van Galina Soechanova, Karpovkakade 32, Sint Petersburg. Vergadering van de twaalf apostelen van
Marx: Vladimir Iljitsj Ulyanov alias
Lenin (1870-1924), Iosif Vissarionovitsj Dzjoegasjvili alias Jozef
Stalin (1878-1953), '
IJzeren Felix' alias van Felix Edmundovitch
Dzerjinski (1877-1926), Lev Borisovitsj Rosenfeld
alias
Kamenev (1883-1936), Lev Davidovitsj Bronstein alias Leon
Trotski (1879-1940),
Jakov Michailovitsj
Sverdlov (1885-1919), André Sergewitsj
Boebnov (1883-1940),
Moisej (Mozes) Solomonovich
Oeritski (1873-1918), Georgy Ippolitovich Oppokov alias A.
Lomov (1888-1938), Grigori Jevsejevitsj
Zinovjev (1883-1936), Grigory (Gregorius)
Yakovlevich
Sokolnikov (1888-1939) en de enige vrouw op deze ultieme meeting: Aleksandra Michajlovna
Kollontaj (1872-1952) alias de 'rode maagd'.
Jozef Stalin zal ze allemaal overleven...
Uit het boek [blz. 233-235]:
Sverdlov en Stalin ontmoeten Lenin.
"
De gewapende opstand is onvermijdelijk," verklaart Lenin met beide handen over
zijn pruik strijkend. "
Het centraal-comité moet alle organisaties van de Partij uitdrukkelijk gelasten
zich daarachter te scharen en vanuit dat gezichtspunt alle technische kwesties te bespreken en op te lossen. De actie moet voortgezet worden
in Moskou, Minsk en alle andere steden waar wij de meerderheid hebben in de sovjets en beschikken over betrouwbare troepen.
Morgen vergadert in Petrograd (Sint Petersburg) het congres van de noordelijke sovjets. Wij moeten deze overreden zich bij
onze beweging aan te sluiten. Wij moeten zonder een minuut te verliezen het hoofdkwartier van de opgestane detachementen
organiseren, de troepen verdelen, de trouwe regimenten naar de belangrijkste punten laten oprukken, het Maria-paleis waar het
interim-parlement zetelt omsingelen, de vesting Peter-en-Paul bezetten, de generale staf en de regering arresteren, de detachementen
die bereid zijn de dood tegemoet gaan naar de 'junkers' zenden en de telegraafkantoren en stations bezetten..."
"
Tegenover de geschiedenis, het internationale proletariaat, de Russische revolutie en de
Russische arbeidersklasse hebben wij niet het recht onze gehele toekomst te zetten op de kaart van de gewapende opstand," protesteert Zinovjev.
"
Wij laten een waarschuwing horen tegen deze verderfelijke politiek," komt Kamenev
hem ter hulp. "
Er mag niets ondernomen worden vóór de bijeenkomst van de Wetgevende
Vergadering. Zeker, de geschiedenis kent gevallen waarin de klasse der verdrukten geen keuze heeft en vecht ofschoon ze weet
dat ze haar nederlaag tegemoet gaat. Bevindt de Russische arbeidersklasse zich op dit ogenblik in een dergelijke situatie?
Neen, duizendmaal neen! Wij nemen de bourgeoisie onder vuur met een revolver die wij op haar slaap gericht houden. Die revolver
zijn het leger en de sovjets."
"
Een revolver zonder kogels," sneert Stalin.
"
Mèt kogels wil zeggen de opstand," aldus Trotski. "
Maar
deze moet het werk zijn van de sovjets, die onder onze controle staan, en niet een zaak zijn van de parij alleen. Over enkele
dagen, op 2 november waarschijnlijk, zal het 2de Alrussische Sovjet-Congres bijeenkomen. Laten wij deze nationale vergadering afwachten
om te verklaren dat de macht haar toebehoort. De regering-Kerenski zal niets anders kunnen doen dan zich hierbij neerleggen."
Tot het uiterste gedreven door de stellingname van Zinovjev en Kamenev en gebelgd door de subtiele aarzelingen van Trotski,
loopt Lenin nerveus heen en weer in het vertrek:
"
Dralen is ene misdaad," zegt hij. "
De bolsjewieken
moeten de macht onmiddellijk in handen nemen. Wachten op het Alrussische Congres is een spel van kinderlijk formalisme,
een beschamend spel, een verraad aan de revolutie. We moeten onmiddellijk overgaan tot het verzet. Als er van bovenaf met kracht wordt
gehandeld, zal het aantal door de basis worden verzekerd. Een beslissing van zoveel gewicht kan niet voortspruiten uit een
zo omvangrijke vergadering als die van het Alrussische Congres. De Sovjet van Petrograd heeft een revolutionair
strijdcomité gevormd: het C.M.R. [Militair Revolutionaire Comité]. Laten wij ons daarnaar richten."
Afb: Stalin en Lenin op het VIII-de Congres van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie in
maart 1919, bijna anderhalf jaar nà het begin van de Russische Revolutie, de staatsgreep tegen Tsaar Nicolaas II en de regering-Kerenski.
Galina Soechanova luidt een pauze in door thee en sandwiches binnen te brengen. Daarna wordt de discussie hervat over het C.M.R.,
dat daags na de staatsgreep van Kornilov door de Sovjet van Petrograd was opgericht, toen de meerderheid nog aan de centrumpartijen
was. Het doel ervan was een tegenwicht te vormen voor de contra-revolutionaire troepen van rechts. Nadien had echter Trotski een ommekeer teweeg gebracht
door op een bestuurswisseling aan te sturen. Het nieuwe presidium kenmerkt zich voortaan door een bolsjewistische meerderheid.
Het C.MR. zal dit voorbeeld volgen. Mannen van het slag van vaandrig Nicolaas Krylenko, de voormalige chef van de afdeling van Krakau
die zijn tressen en decoraties vertrapte, maken er deel van uit. Ondernomen door het C.M.R. zal de opstand niet slechts het werk zijn
van de bolsjewieken, maar van de gehele Sovjet van Petrograd, die de natuurlijke bron is van het revolutionaire gezag. Gedicteerd
door Lenin stelt Sverdlov de resolutie op, die in stemming zal worden genomen. De tekst laat de datum van de gewapende opstand
met opzet blanco om de stemmen der trotskïsten te winnen. Wat Lenin wil is de opstand van het domein der eventualiteiten
overbrengen naar dat der realiteiten.
Tien handen worden opgeheven als teken van instemming met het voorstel van een directe staatsgreep. Zinovjev en Kamenev blijven
bij hun mening: "
Wij eisen een voltallige vergadering van het centraal-comité en een nieuwe
stemming."
Het is drie uur in de ochtend Mevrouw Soechanova zal haar gasten een voor een moeten laten vertrekken. Sommigen wachten
tot het aanbreken van de dag. Lenin verlaat als eerste het gebouw. Rahja sraar op de kade naar hem uit te kijken. Daar de
woning van Fofanova te ver weg is, zal Vladimir Iljitsj de rest van de nacht doorbrengen bij Ugo Yalava, wiens flat in de buurt is gelegen.
Lenin staat op het punt met alleen maar een colbertje aan in de duisternis te verdwijnen, wanneer een stem hem terugroept:
"
De nacht is koud, kameraad. Neem mijn mantel."
Lenin weigert, maar IJzeren Felix [Felix Dzerjinski] weet hem met één zin te overtuigen:
"
Kameraad, dit is een bevel van het centraal-comité."
... en de rest is geschiedenis...
In de nacht van 25 oktober 1917 (volgens de Juliaanse kalender = 7 november 1917 onze kalender) begon de opstand van de bolsjewieken, die de geschiedenis
inging als de Oktoberrevolutie, met het beroemde schot van de pantserkruiser "Aurora" op het paleis van de tsaar.
Opstandige troepen bezetten strategische plaatsen in Petrograd, alsmede het winterpaleis van de tsaar. In de nacht van
26 oktober capituleerde de regering van Kerenski en er werd een nieuwe regering benoemd door het congres der Sovjets.
De voorzitter van deze nieuwe regering (de Raad van Volkscommissarissen) werd Lenin. De regering bestond uit de
Bolsjewistische Partij (sinds januari 1918 de Russische Communistische Partij) en de Linkse Sociaal-Revolutionaire Partij
(een afsplitsing van de Sociaal-Revolutionaire Partij). Stalin werd volkscommissaris van nationaliteiten en Trotski
werd volkscommissaris van buitenlandse zaken. In deze functie wist hij begin 1918 vrede te sluiten met de Centralen,
hetgeen het einde betekende van Ruslands deelname aan de Eerste Wereldoorlog. Op 16 juli 1918, toen het
contra-revolutionaire leger van Koltsjak op het punt stond om Jekaterinenburg te veroveren, werd de hele tsarenfamilie van
Tsaar Nicolaas II, vader, moeder en vijf kinderen, geëxecuteerd op bevel van de lokale Sovjet. De lijken werden grotendeels
verbrand en daarna in een park begraven.
Over Russische Tsaren, Stalin en de Bolsjevisten
Lees ook deze artikels op Verzet.org:
• Stalin en de Joden. Deel 4: De joden krijgen een staat: Birobidjan
• Kozakkenleider Bogdan Chmielnicki en de judeocide van Nemirov
Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org:
• Rusland in opstand - 1905, de eerste barst in de Tsarentroon (David Floyd)
• Wanneer wordt het dag, kameraad? Geschiedenis van de oktoberrevolutie (Jean-Paul Ollivier)
• De Russische Revolutie (G. Schomaekers)
• De Russische Revolutie (Robert Goldston)
• Vladimir Lenin (Hermann Weber)
• Veertien lezingen aan de Sverdlov-universiteit (Alexandra Kollontaj)
• Een vergeten oorlog - Polen - Rusland 1920 (Martin Ros)
• De geschiedenis van de Sovjet-Unie (Z.R. Dittrich en A.P. van Goudoever)
• Stalin, heerser van het Kremlin (Jan Bauwens met medewerking van Piet Terlouw en H.C. Ebeling)
• De autobiografie van Stalin (Richard Lourie)
• Stalin (Rose Tremain)
• De gelaarsde God - Stalin en de aura van de macht (Piet de Moor)
• Een andere kijk op Stalin (Ludo Martens)
• Jozef Stalin (Maximilien Rubel)
• Hitler en Stalin, parallelle levens (Alan Bullock)
• Stalin, de Russen en hun oorlog 1941-1945 (Marius Broekmeyer)
• Zjoekov, maarschalk van de Sovjetunie (Otto Preston Chaney Jr.)
• Ivans Oorlog. Leven en dood in het Rode Leger, 1939-1945 (Catherine Merridale)
• Het beleg van Leningrad (Alan Wykes)
• Ruslands oorlog (Richard Overy)
• Stalingrad (Geoffrey Jukes)
• Operatie Barbarossa. De oorlog van Hitler en Stalin (Laurence Rees)
• Operatie Barbarossa. De Duitse inval in Rusland (John Keegan)
• Het getto van Odessa. De vernietiging van de joodse gemeenschap in de Oekraïne (Starodinski)
• Welkom in Siberië. Van spooktrein tot repressie (Walter Roland)
• De Vredesbeweging in de USSR (Oleg Charchardin)
• Dialoog over de Sovjet democratie (Michail Taratoeta)
• Zes weken in het land van de Sovjets (Albert Minnebo)
• Ik verkoos de vrijheid (Victor Kravchenko)
• De Goelag Archipel (Aleksandr Solzjenitsyn)
• Goelag. Een geschiedenis (Anne Applebaum)
• De werkelijkheid in Sowjet-Rusland (Aurel von Jüchen)
• Overleven na de Goelag. Het lot van Stalins slachtoffers na hun kamptijd (Nanci Adler)
• De laatste dagen - Van de dood van Stalin tot de dood van Beria (Anton Kolendic)
• Waarom valt Icarus? - Het communistisch netwerk (Jan Debrouwere)
• Refuseniks - Het drama van de Joodse emigratie uit de Sovjet-Unie (Piet Buwalda)
• Tussen rode ster en Davidster - Waarom communisme en zionisme aartsvijanden werden (Kris Borms)
• Vladimir de verschrikkelijke. Zjirinovski en de opmars van extreemrechts in Rusland (Peter Conradi)
