Reeds kort na de Tweede Wereldoorlog werden in vrijwel geheel West-Europa pogingen ondernomen om het fascisme en racisme nieuw leven in te blazen. Aanvankelijk werden die pogingen vaak afgedaan als 'naweeën' of 'reünies van onverbeterlijken, die niet konden verkroppen dat ze de oorlog hadden verloren. Dat gebeurde ook in Nederland, zelfs op een grotere schaal dan men misschien op het eerste zicht zou vermoeden.

Nu, vijfenveertig jaar later [anno 1990, nvdr], kan men vaststellen dat het niet alleen 'naweeën' zijn geweest. De herleving van deze ideeën kan ook worden beschouwd als evenzovele pogingen tot continuïteit en vernieuwing, tot aanpassing van oude ideologgiën aan de veranderende, naoorlogse verhoudingen binnen de Nederlandse politiek.

Dergelijke ondernemingen speelden zich af tegen de verdrukking in, want fascistische en racistische activisten konden na 1945 rekenen op heel wat meer wantrouwen en tegenwerking dan vóór 1940. Een veelzeggend voorbeeld is het initiatief dat in 1953 om de NSB opnieuw op te richten, dat schipbreuk leed na ingrijpen van justitie. Dit verhinderde echter niet dat fascistische en racistische activisten zich sedertdien onder de meest diverse vlaggen bleven manifesteren. Tot op de dag van vandaag. Dit boek gaat over de vraag hoe het hun [tussen 1950 en 1990, nvdr] is vergaan.

Jaap van Donselaar (º1953) studeerde culturele antropologie te Utrecht. Sedert 1981 is hij verbonden aan het Centrum voor Onderzoek van Maatschappelijke Tegenstellingen (COMT) van de Rijksuniversiteit te Leiden.

---

Extreem-rechts in Nederland

•  Van Leningrad tot Berlijn. Nederlandse vrijwilligers in dienst van de Duitse Waffen-SS 1941-1945 (Perry Pierik)
•  Voor Führer, volk en vaderland. De SS in Nederland (Sytze van der Zee)
•  De herstellers. Lotgevallen van de Nederlandse fascisten (Wim Zaal)
•  Fout na de oorlog. Fascistische en racistische organisaties in Nederland 1950-1990 (Jaap van Donselaar)
•  Rost van Tonningen. Fout tot het bittere eind (David Barlouw)
•  Mussert. Een politiek leven (Jan Meyers)
•  De staat paraat? - De bestrijding van extreem-rechts in West-Europa (Jaap van Donselaar)
•  De internationale van de haat (Rinke van den Brink)
•  In de Greep van de Angst - De Europese sociaal democratie en het rechtspopulisme (Rinke van den Brink)
•  De drie van Breda. Duitse oorlogsmisdadigers in Nederlandse gevangenschap, 1945-1989 (Hinke Piersma)
•  Bezetting en collaboratie - Nederland tijdens de oorlogsjaren 1940-1945 (Hirschfeld)
•  Ondergang - De vervolging en verdelging van het Nederlandse jodendom 1940-1945 (Jacques Presser)
•  Arthur Seyss-Inquart - Het leven van een Duitse onderkoning in Nederland (Neuman)
•  Katholieken & Fascisme in Nederland 1920-1940 (Dr. L.M.H. Joosten)