Beëdigde verklaring van Hermann Friedrich Gräbe van 10.11.1945
Toegevoegd bewijsstuk aan het Proces tegen oorlogsmisdadigers voor het Internationale Militaire Tribunaal,
Neurenberg 1946, Bd. XXXXI, S. 447f (2992-PS). Deze verklaring werd op het Neurenberg Tribunaal voorgelezen door de Britse aanklager Sir Hartley Shawcross:
Het neerschieten van de Joden van Dubno (Oekraïne), 5 oktober 1942
Ik, Hermann Friedrich Gräbe, verklaar onder ede: van september 1941 tot januari 1944 was ik directeur
en hoofdingenieur van een filiaal van de aannemersfirma Josef Jung, Sölingen, gevestigd in Sdolbunow, Oekraïne. Het behoorde tot mijn taak de bouwterreinen van
de firma te inspecteren. Voor een onderdeel van het leger moest de firma op het voormalige vliegveld bij Dubno, Oekraïne, graanpakhuizen bouwen.
Ich, Hermann Friedrich Gräbe, erkläre unter Eid: Von September 1941 bis Januar 1944 war ich Geschäftsführer und leitender Ingenieur einer Zweigstelle der Baufirma Josef Jung, Solingen, mit Sitz in Sdolbunow, Ukraine.
Als solcher hatte ich die Baustellen der Firma zu besuchen.[..]
Toen ik op 5 oktober 1942 ons kantoor in Dubno bezocht, vertelde mijn meesterknecht Hubert Mönnikes
uit Hamburg-Harburg, Aussenmühlenweg 21, dat in de buurt van het bouwterrein in drie grote kuilen, elk ongeveer 30 meter lang en 3 meter diep, Joden uit Dubno waren
doodgeschoten. Dagelijks had men circa 1500 mensen gedood. Alle Joden (ongeveer 5000), die vóór de actie nog in Dubno waren, moesten worden geliquideerd.
Daar de fusillades in zijn tegenwoordigheid hadden plaatsgevonden was hij nog erg van streek.
[..] oorspronkelijke Duitstalige tekst wordt later toegevoegd
Daarop reed ik met Moennikes naar het bouwterrein en zag in de buurt van de bouwplaats grote hopen aarde,
ongeveer 30 meter lang en 2 meter hoog. Vóór die zandhopen stonden een paar vrachtwagens en daaruit werden mensen gedreven door gewapende Oekraïense landstormers
onder toezicht van een SS-man. De landstormers bewaakten de vrachtwagens en reden ermee naar de kuilen en weer terug. Al deze mensen droegen de voor Joden verplichte
gele ster op de voor- en rugzijde van hun kleren, zodat men kon zien dat het Joden waren.
[..] oorspronkelijke Duitstalige tekst wordt later toegevoegd
Moennikes en ik gingen direct naar de kuil. Wij werden niet tegengehouden. Toen hoorde ik elkaar
snel opvolgende geweerschoten achter een van de aardhopen. De mensen, die uit de vrachtwagen gekomen waren, mannen, vrouwen en kinderen van alle leeftijden, moesten op bevel van een
SS-man, die een rij- of een hondenzweep in de hand hield, hun kleren uittrekken en hun schoenen, boven en onderkleren op aparte stapels leggen. Ik zag een berg schoenen
waarop naar mijn schatting, achthonderd tot duizend paren lagen, en grote stapels ondergoed en bovenkleding. Zonder te schreeuwen of te klagen kleedden deze mensen zich uit, gingen
bij hun familieleden staan, kusten elkaar, namen afscheid en wachtten op de wenk van een andere SS-man die bij de kuil stond en eveneens een zweep in de hand hield.
Daraufhin fuhr ich mit Mönnikes zu der Baustelle und sah in der Nähe große Berge von
Erdreich. Dort standen einige Lastwagen der SS – Mannschaft. Ich hörte kurz nacheinander Gewehrschüsse, sie kamen von einem der Erdhügel hinter mir. Die von den
Lastwagen abgestiegenen Menschen, Männer, Frauen und Kinder jeden Alters, mussten sich auf Aufforderung eines SS-Mannes, der in der Hand eine Reit- oder Hundepeitsche hielt, ausziehen und ihre Kleider nach
Schuhen, Ober- und Unterkleidern getrennt ab bestimmten Stellen ablegen. Ich sah einen Schuhhaufen von schätzungsweise 800 bis 1000 Paar Schuhen, grosse Stapel mit Wäsche
und Kleidern. Ohne Geschrei oder Weinen zogen sie diese Menschen aus, standen in Familiengruppen beisammen
küssten und verabschiedeten sich und warteten auf den Wink eines anderen SS-Mannes, der an der Grube stand und ebenfalls eine Peitsche in der Hand hielt.
Ik heb in het kwartier dat ik bij de kuil stond geen klacht en geen smeekbede om genade gehoord.
Ik zag een gezin van ongeveer acht personen: een man en een vrouw, beiden ongeveer vijftig jaar oud, met hun kinderen van één, tien en acht jaar of daaromtrent, en
twee volwassen dochters tussen de twintig en de vierentwintig. Een oude vrouw met spierwit haar had het kind van één jaar op de arm, zong het een liedje voor
en kietelde het. Het kind kraaide van plezier. Het echtpaar keek ernaar met tranen in de ogen. De vader hield een kleine jongen van ongeveer tien jaar bij de hand en praatte zachtjes
met hem. De jongen vocht met zijn tranen. De vader wees met zijn vinger naar de hemel, streelde hem over zijn haren en scheen hem iets uit te leggen. Toen riep de
SS-man bij de kuil iets tegen zijn collega. Die zonderde ongeveer twintig personen af en zei tegen ze, dat ze achter de zandhoop moesten gaan. De familie waarover ik
sprak was er ook bij. Ik herinner me nog duidelijk dat een slank meisje met zwart haar toen ze vlak langs me heen liep, met haar hand
langs haar lichaam wees en zei: "Drieëntwintig jaar!"
Ich habe während einer Viertelstunde, als ich bei den Gruben stand, keine Klagen oder
Bitten um Schonung gehört. Ich beobachtete eine Familie von etwa acht Personen, einen Mann und eine Frau, beide von ungefähr so Jahren, mit deren Kindern, so ungefähr
1-, 8- und 1ojährig, sowie zwei erwachsene Töchter von 20 bis 24 Jahren. Eine alte Frau mit schneeweißem Haar hielt das einjährige Kind auf dem Arm und sang ihm etwas vor und kitzelte es. Das Kind quietschte
vor Vergnügen. Das Ehepaar schaute mit Tränen in den Augen zu. Der Vater hielt an der Hand einen Jungen von etwa 10 Jahren, sprach leise auf ihn ein. Der Junge
kämpfte mit den Tränen. Der Vater zeigte mit dem Finger zum Himmel, streichelt ihn über den Kopf und schien ihm etwas zu erklären. Da rief schon der SS-Mann an der
Grube seinem Kameraden etwas zu. Dieser teilte ungefähr 20 Personen ab und wies sie an, hinter den Erdhügel zu gehen. Die Familie, von der ich hier sprach, war dabei.
Ich entsinne mich genau, wie ein Mädchen, schwarzhaarig und schlank, als sie nahe an mir vorbeiging, mit der Hand an sich herunter zeigte und sagte: 23 Jahre!
Ik liep om de zandhoop heen en stond voor het reusachtige graf. De mensen lagen zó dicht op elkaar gepakt
dat alleen de hoofden te zien waren. Van bijna al die hoofden droop bloed naar beneden over de schouders. Sommigen bewogen nog. Een paar hieven hun armen omhoog en draaiden
hun hoofden om, om te laten zien dat ze nog leefden. De kuil was reeds voor driekwart vol. Naar schatting lagen er al ongeveer duizend mensen in. Ik keek naar de man die ze neergeschoten
had. Het was een SS-er. Hij zat op de rand van de kuil, daar waar die het smalst was, en liet zijn benen naar beneden bengelen. Er lag een automatisch geweer op zijn knieën en hij rookte
een sigaret. De naakte mensen liepen de treden af, die in de lemen wand van de kuil waren uitgegraven, en strompelden over de hoofden van de gevallenen heen naar de plaats die
de SS-man aanwees. Zij gingen vóór de dode en aangeschoten mensen op de grond liggen, sommigen streelden de nog levenden over het haar en spraken zachtjes met hen. Toen hoorde ik schoten.
Ik keek in de kuil en zag de stuiptrekkende lichamen en ook de hoofden die reeds stil op de rij lijken vóór hen lagen. Uit hun nek
droop bloed.
Ich ging um den Erdhügel herum und stand vor dem riesigen Grab. Dicht aneinandergepreßt
lagen die Menschen so aufeinander, daß nur die Köpfe zu sehen waren. Von fast allen Köpfen rann Blut über die Schultern. Ein Teil der Erschossenen bewegte sich noch.
Einige hoben ihre Arme und drehten den Kopf, um zu zeigen, daß sie noch lebten. Die Grube war bereits dreiviertel voll. Nach meiner Schätzung lagen darin bereits
ungefähr 1000 Menschen. Ich schaute mich nach dem Schützen um. Dieser, ein SS-Mann, saß am Rand der Schmalseite der Grube auf dem Erdboden, ließ die Beine in die
Grube herabhängen, hatte auf seinen Knien eine Maschinenpistole liegen und rauchte eine Zigarette. Die vollständig nackten Menschen gingen an einer Treppe, die in
die Lehmwand der Grube gegraben war, hinab, rutschten über die Köpfe der Liegenden hinweg bis zu der Stelle, die der SS-Mann anwies. Sie legten sich vor die toten
oder angeschossenen Menschen, einige streichelten die noch Lebenden und sprachen leise auf sie ein. Dann hörte ich eine Reihe Schüsse. Ich schaute in die Grube und
sah, wie die Körper zuckten oder die Köpfe schon still auf den vor ihnen liegenden Körpern lagen. Von den Nacken rann Blut.
Ik verbaasde mij erover dat ik niet werd weggestuurd, maar ik zag dat er ook twee of drie postbeambten
in uniform bijstonden. Direct daarop kwam de volgende groep aan de beurt, daalde af in de kuil, ging vóór de andere slachtoffers liggen en werd neergeschoten.
Toen ik langs de zandhoop terugliep zag ik weer een nieuw transport, dat net was aangekomen. Ditmaal waren er ook zieken en invaliden bij. Een oude, erg magere vrouw
met griezelig magere dunne benen werd door anderen, die al naakt waren, uitgekleed, terwijl twee mensen haar ondersteunden. De vrouw was klaarblijkelijk verlamd.
De naakte mensen droegen de vrouw om de zandhoop heen. Ik verwijderde mij met Mönnikes en reed daarop met de auto naar Dubno terug.
Ich wunderte mich, daß ich nicht fortgewiesen wurde, aber ich sah, wie auch zwei
oder drei Postbeamte in Uniform in der Nähe standen. Schon kam die nächste Gruppe heran, stieg in die Grube hinab, reibte sich an die vorherigen Opfer an und wurde
erschossen. Als ich um den Erdhügel zurückging, bemerkte ich wieder einen soeben angekommenen Transport von Menschen. Diesmal waren Kranke und Gebrechliche dabei.
Eine alte, sehr magere Frau mit fürchterlich dünnen Beinen wurde von einigen anderen, schon nackten Menschen ausgezogen, während zwei Personen sie stützten. Die
Frau war anscheinend gelähmt. Die nackten Menschen trugen die Frau um den Erdhügel herum. Ich entfernte mich mit Moennikes und fuhr mit dem Auto nach Dubno zurück.
Toen ik de volgende morgen weer op het bouwterrein kwam, zag ik ongeveer dertig naakte mensen in de buurt
van de kuil op dertig tot vijftig meter afstand liggen. Een paar leefden nog, keken met starende ogen voor zich uit en schenen noch de ochtendkoude, noch de arbeiders
die eromheen stonden op te merken. Een meisje van ongeveer twintig jaar sprak mij aan en smeekte om kleren en hulp om te kunnen vluchten. Toen hoorden we het geluid van een snel naderende auto
en ik zag dat het een SS-commando was. Ik liep verder naar de bouwplaats. Tien minuten later hoorden we schoten uit de richting van de kuil. Ze hadden de lijken door de Joden
die nog leefden in de kuil laten gooien. De overlevenden moesten daarna ook in de kuil gaan liggen en kregen een nekschot.
Am Morgen des nächsten Tages, als ich wiederum die Baustelle besuchte, sah ich etwa
30 nackte Menschen in der Nähe der Grube, 30 bis 50 Meter von dieser entfernt, liegen. Einige lebten noch, sahen mit stierem Blick vor sich hin und schienen weder
die Morgenkälte noch die darumstehenden Arbeiter meiner Firma zu beachten. Ein Mädchen von etwa 20 Jahren sprach mich an und bat um Kleider und um Hilfe zur Flucht.-
Da vernahmen wir auch schon das Herannahen eines schnellfahrenden Autos, und ich bemerkte, daß es ein SS-Kommando war. Ich entfernte mich zu meiner Baustelle.
Zehn Minuten später hörten wir einige Schüsse aus der Nähe der Grube. Man hatte die Leichen durch die noch lebenden Juden in die Grube werfen lassen, sie selbst mußten
sich daraufhin in diese legen, um den Genickschuß zu erhalten.
Ik leg bovenstaande verklaring af in Wiesbaden, Duitsland, op 10 november 1945. Ik zweer
bij God dat dit de volle waarheid is.
Ich mache die vorstehenden Angaben in Wiesbaden, Deutschland, am 10. November 1945.
Ich schwöre bei Gott, daß dies die reine Wahrheit ist.
Handgetekend: Friedrich Gräbe
Unterschrieben: Friedrich Gräbe
|
