18 juli 1947. De achtentwintigjarige kapitein Jossi Harel komt met zijn schip aan in de haven van Haïfa. Wekenlang heeft hij onder erbarmelijke omstandigheden op de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee gevaren met 4515 passagiers aan boord. Hij heeft deze mensen, voornamelijk joodse vrouwen en kinderen die jaren van vervolging en concentratiekamp doorstaan hebben, naar het beloofde land gebracht. Maar in Haïfa worden de uigeputte vluchtelingen door de Britten teruggestuurd, en er begint een verschrikkelijke dwaaltocht langs de kusten van Europa, die voor velen tenslotte eindigt in een vluchtelingenkamp, nota bene in Duitsland!, in de buurt van Hamburg.

Deze gebeurtenis wekte destijds in Europa verontwaardiging en woede - hier werd wel heel erg met mensen gesold, en uitgerekend met de mensen die tijdens de oorlog het meest gelden hadden. Kapitein Jossi Harel heeft vijftig jaar lang over zijn ervaringen gezwegen. Yoram Kaniuk heeft hem weten te overreden zijn verhaal te doen. Exodus is een nauwgezet verslag van de verschrikkingen die vijftig jaar geleden op het schip plaatsvonden.

Yoram Kaniuk werd in 1930 in Tel Aviv geboren. Hij nam deel aan de Onafhankelijkheidsoorlog van 1948 en raakte zwaar gewond. Hij woonde in Frabkrijk en de Verenigde Staten. Sinds geruime tijd woont hij weer in Israël. Bij Meulenhoff verschenen van hem de romans Adam, hondezoon, Bekentenissen van een goede Arabier en Post Mortem.

Miriam Algazi was erbij en herrinnert het zich nog goed, toen ze met 4.500 inscheepten in het Franse Port-de-Bouc en het schip onder Britse druk werd opgehouden in de nabije haven van Sète: "Wij zaten opeengehoopt op een veel te klein schip, maar iedereen wilde weg uit Europa. De bemanning van de Hagganah wist ons zonder loods buiten het toegangskanaai van Sète te krijgen. Later, toen we ons al in Israël waanden, kwamen zeven Britse oorlogsschepen rond ons varen. Wij bekogelden hen met konservenblikjes, stenen hadden wij niet. Eén van de Britse kommandanten werd geraakt, en zijn schip werd teruggetrokken. De anderen brachten ons tot in HaÏfa. maar we werden niet binnengelaten. Opnieuw werden wij de zee opgestuurd. Er waren kinderen aan boord, en zwangere vrouwen. Iedereen zat op elkaar gedrumd. Twee en een halve maand bleven wij rondvaren. Nergens waren wij welkom. Uiteindelijk kwamen wij terug in Duitsland. Stel je voor, de hele wereld wees ons af en we moesten terug aan land in Hamburg, voor ons het symbool van de nazi's." Bron: 17 februari 1988, Mon Vanderostyne op MVO Producties

---

Geschiedenis van Israël en het conflict met de Arabische wereld

Lees ook deze artikels op Verzet.org:
•  De Joodse Brigade. Deel 2: Ontsnappen naar Palestina

Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org:
•  De geschiedenis van Israël (Dr. J. Buitkamp)
•  Masada. Herodes' burcht en het laatste bolwerk der Joden (Yigael Yadin)
•  Geschiedenis van Israël van Abraham tot Bar Kochba (Prof. Dr. M.A. Beek)
•  Bar Kochba. De legendarische held van de laatste Joodse opstand (Yigael Yadin)
•  Het Joodse Volk. Van de verwoesting van Jeruzalem tot onze dagen (Rufus Learsi)
•  Atlas van de Joodse Wereld (Nicholas de Lange)
•  Land van beloften (Willy Guggenheim en Fred Mayer)
•  ...En zij werden verstrooid onder alle volken (Werner Keller)
•  Zij zullen mij tot een volk zijn. De historie van het Jodendom (Roelof Posthuma)
•  Israël. Land / Volk / Cultuur (Dr. M.A. Beek)
•  Het Joodse volk. Geschiedenis, godsdienst en levenswijze (Zygmunt Reich)
•  Een eeuw Joods leven (Martin Gilbert)
•  Theodor Herzl. Grondlegger van het politieke Zionisme 1860-1904 (Paul Morren)
•  De Jodenstaat (Theodor Herzl)
•  De vacante troon van Pilatus. Hoe Joden naar Palestina kwamen (1897-1917) (Jeannick Vangansbeke)
•  De Bijbel en het Zwaard. De Britse opmars naar het Beloofde Land (Barbara Tuchman)
•  O Jeruzalem. De bloedige strijd om het bestaansrecht van Israël (Larry Collins en Dominique Lapierre)
•  De joodse natie in droom en daad (Maxime Rodinson)
•  De reis der verdoemden (Gordon Thomas & Max Morgan-Witts)
•  De Brigade (Howard Blum)
•  Belofte aan Mozes (René Swartenbroekx)
•  Het einde van een diaspora. Joden in Europa sinds 1945 (Bernard Wasserstein)
•  Israël. Het einde van het Joodse volk? (Georges Friedman)
•  Exodus (Leon Uris)
•  Exodus. De odyssee van een commandant (Yoram Kaniuk)
•  Operatie Babylon. Illegale emigratie van Joden uit Irak 1947-1951 (Shlomo Hillel)
•  Operatie Mozes. De uittocht van de Ethiopische Joden (Tudor Parfitt)
•  Refuseniks - Het drama van de Joodse emigratie uit de Sovjet-Unie (Piet Buwalda)
•  De boten van Cherbourg (Abraham Rabinovich)
•  Israël vuurt - Oorlogsdagboek van Yael Dayan (Yael Dayan)
•  De Zesdaagse Oorlog (Kolonel A.J. Barker)
•  Zes dagen. De oorlog die het Midden-Oosten voorgoed veranderde (Jeremy Bowen)
•  Onder vuur. Israëls twintigjarige strijd om zelfbehoud (Donald Robinson)
•  De Yom Kippoeroorlog (A.J. Barker)
•  Overval op Entebbe (William Stevenson)
•  Israël en de Arabieren. De vijftigjarige oorlog (Ahron Bregman en Jihan El-Tahri)
•  De geschiedenis van het moderne Israël (Abba Eban)
•  Helden van Israël. Zij waagden hun leven voor de Joodse staat (Michael Bar-Zohar)
•  Om Sions wil niet zwijgen (Jan van Barneveld)
•  De kern van de zaak. Feiten en achtergronden van het Arabisch-Israëlisch Conflict (Wim Kortenoeven)
•  De Zwarte Wieg. Irak, nazi's en neoconservatieven (Jef Lambrecht)
•  Van jodenhaat naar zelfmoordterrorisme. Islamisering van het Europees antisemitisme (Dr. Hans Jansen)