|
Synopsis gecompileerd en samengesteld door Verzet.org
Ex-Oostfronter Walter ROLAND (°1922) is wellicht de beste prozaschrijver van de ‘zwarte generatie’, de auteurs die tijdens de oorlog (en soms ook daarna nog) de kant van het
nazisme kozen. Hij vocht aan het Oostfront en zat na de oorlog vijf jaar in de gevangenis. In al zijn romans spelen de ervaringen uit die periode van zijn leven
een rol, vanaf De onbekende soldaat (1966) tot Ik haat mijn psychiater (1978). Hij publiceerde ook een studie over de bekende zanger
Ferre Grignard en een boek met gesprekken met Oostfronters, Art.113.
Walter Roland vindt dat door ouder worden de illusies wegkwijnen en drukte dit
als volgt uit: "... Ik hoop dat je het me niet kwalijk neemt dat ik niet op je verzoek inga. Je weet, ik ben nooit een schrijver geweest uit liefde voor
het woord of voor de taal. De illusie dat ik iets bijzonders te zeggen had en door te publiceren iets kon veranderen, heeft me aangezet om te schrijven. Door
ouder te worden verbleken de illusies en bovendien had ik niet veel last van een ‘ego’."
Afbeelding rechts: Oorspronkelijke poster waarop de boekomslag werd geïnspireerd. Het Verzet waarschuwt de 'Oostfronters': "Het mooie Siberië roept u!
Eerste vertrek drie weken na de Bevrijding"
Het boek 'Welkom in Siberië' is in feite een bundeling van drie boeken van Walter Roland die eerder afzonderlijk verschenen. Siberië is een begrip. De naam
alleen roept ellende, haat en eenzaamheid op. Drie thema's die dit boek op een navrante manier domineren. In het historische kader van de tweede wereldoorlog
laat de schrijver de mens centraal. Hierdoor krijgen de verhalen een universeel karakter. De eenvoudige taal, de overvloedige informatie en de direkte stijl
verhogen de levensechtheid van dit menselijk dokument.
Het boek wordt ingezet met een lijvig voorwoord van Dr. Michel Oukhow (Ukkel 23.O1.1926-Antwerpen 25.05.1997). Michel Oukhow werd in Ukkel geboren als zoon van
Wit-Russische emigranten, die na de Russische revolutie hun land hadden verlaten. Hij verhuisde later naar Antwerpen en ging in Gent geschiedenis studeren,
waar hij een doctoraat wijsbegeerte behaalde. Oukhow publiceerde onder meer studies over de geschiedenis van de Vlaamse Beweging, de pers en het socialisme.
In de kring van de Zwarte Panter was hij een geliefd figuur en zijn leven lang was hij een verdediger van het humanisme. Hij was jarenlang voorzitter van de
Antwerpse afdeling van het Humanistisch Verbond waarvan hij al sinds begin jaren vijftig in het bestuur zetelde.
Deel 1: De Spooktrein
Michel Oukhow: 'Met de Spooktrein blijft Walter Roland in het verhalende genre. Hij schreef buiten zijn interviews alleen proza. Hij heeft de collaboratie en repressie
van nabij gekend. Natuurlijk is wat hij schrijft veelal eigen belevenis, eigen beleefde geschiedenis en valt daarom ook onder het domein van de memoire. De Spooktrein
zelf is een op ondervragingen gebaseerde herschepping van de wegvoering van de verdachte anti-belgicisten.'
Op 10 mei 1940, de dag van de Duitse inval in België, werden in ons land aan de hand van lijsten, opgesteld door verschillende diensten, ongeveer 4.000 personen
opgepakt die een gevaar voor de veiligheid van de staat konden vormen (het merendeel Joden, vooral van Duitse origine die hun land waren ontvlucht naar België om aan de jodenvervolging in Duitsland te ontkomen...) en naar Frankrijk gevoerd. Daar werden ze in kampen opgesloten waar ruimte was vrijgekomen doordat een groot gedeelte
van de bevolking aan ziekte en ontbering was bezweken en die had bestaan uit leden van de Internationale Brigaden, die na het einde van de Spaanse Burgeroorlog
(1936-1939) over de Pyreneëen waren gevlucht.
Vanaf 28 mei 1940, wanneer België al na achttien dagen van hevige gevechten, overrompeld en verslagen werd, begonnen de 'weggevoerden van mei 1940' druppelsgewijs
terug te keren naar België. Enkele van hen waren door Franse soldaten omgebracht in Abbeville, waarvan de meest gekenden - Joris Van Severen en Jan Rijckoort-
leiders van het Verdinaso, de mythe zouden ingaan en tot op heden in rechts-extremistische Vlaams-nationale middens getuigen van
'Vlaamse heldenmoed en zelfopoffering'. De duizenden Joden die in hun gezelschap eveneens werden afgevoerd in de Spooktrein, daar spreekt niemand
meer over. Zij bleven opgesloten en werden twee jaar later vanuit Drancy afgevoerd naar het concentratiekamp van Auschwitz. Slechts een handvol van hen
zal later -maar gebroken voor het leven- uit de kampen weerkeren.
De Spooktrein bericht in verhalend proza de treinrit op 15 mei 1940 van Brussel naar het Franse Orléans en werd gebaseerd op getuigenissen van inzittenden
uit wagon nr. 38.758. Het boek werd geschreven op basis van werkelijk gebeurde feiten. Een fragment (blz 35-36), waar verschillende personen losweg door en tegen elkaar spreken: "Waarom hebben ze jou opgepakt?
Weet ik veel. En jij? Ik ben Duitser. Zo jij bent een Duitser? Dat is alvast een die wel schuldig is. Ik ben Vlaams-nationalist. Ik ben communist. En wat ben
jij voor een? Priester. Ja, dat zag ik aan je toog. Maar wat ben je dan nog meer dan priester? Niets anders. Je bent misschien wel een parachutist? Een vrouw
die ik helemaal niet ken, heeft mij aangewezen, en toen hebben de gendarmes me opgepakt. Zijn die lui gek geworden? Ik heb vijf kinderen. Begin nou niet weer
over je kinderen. Zoveel was je nu ook weer niet thuis. We moeten de beproeving aanvaarden. God zal ons beschermen. God? Ik geloof niet in een God. Dat spijt
me voor jou. Hij is onze enige steun in omstandigheden als deze. Nu we voor Vlaanderen als misdadigers worden weggevoerd. Ach man, jij hebt te veel boeken van
Hendrik Conscience gelezen. Spot maar liever niet. Het ogenblik is slecht gekozen. Lucht, godverdomme!"
Na de inval in Rusland op 22 juni 1941 bloklettert Volk en Staat, het partij dagblad van het anti-semitische V.N.V. van Staf de Clercq, op
24 juni 1941: 'De afrekening met het joodsch-bolsjewistische verraad ingezet. Duitsche, Roemeensche en Finsche troepen rukken Rusland binnen. Europa
staat paraat.'
Deel 2: Art. 113
Art. 113 verscheen eerder in boekvorm in 1970. Het boek is samengesteld uit ooggetuigenverslagen van Vlamingen aan het oostfront en leest als een
roman. Artikel 113 verwijst naar het Strafwetboek, Boek II 'De misdrijven en hun bestraffing in het bijzonder'. Hoofdstuk II: 'Misdaden
en wanbedrijven tegen de uitwendige veiligheid van de Staat'. Artikel 113: 'Iedere Belg die de wapens tegen België opneemt, wordt gestraft met de dood'. Deze Besluitwet
die dateert van 11 oktober 1916, werd door de Belgische Regering in Ballingschap te Londen in 1942 verder aangepast een aangevuld met het oog op de naoorlogse repressie
van onder meer de militaire collaboratie. De Besluit-wet van 17 december 1942 (B.S., 29.12.1942) bevat onder meer de artikelen 113, 117, 118bis en 121bis van
het Strafwetboek. Zo werd Artikel 113 aangevuld met de bepaling dat hulp aan de vijandelijke legers (namelijk het verrichten van strijd, vervoer, arbeid of
bewaking die normaal op de vijandelijke legers of hun diensten rustte) met het voormelde misdrijf worden gelijkgesteld. Met deze uitbreiding konden bijvoorbeeld
Belgische chauffeurs van het N.S.K.K. worden veroordeeld alsmede Belgische arbeiders in Duitse kazernes of bewakingsdiensten, zoals bv de Vlaamse Wacht en de
Fabriekswacht, worden bestraft.
Artikel 117 stelde de Bondgenoten van België gelijk met België zelf voor de toepassing van de bepalingen zoals die van
artikel 113. Anders gezegd: wie de wapens tegen de Bondgenoten van België heeft opgenomen, wacht dezelfde straf. De nieuwe Besluit-wet breidde deze bepaling
nog verder uit naar de Staten die in oorlog zijn met een Staat waarmee België in oorlog is. België had bijvoorbeeld geen bondgenootschap met de Sovjet-Unie maar
sinds die Staat sinds 22 juni 1941 (Operatie Barbarossa) werd aangevallen door Duitsland, betekende dat concreet dat wie de wapens heeft opgenomen tegen
Rusland, eveneens onder dezelfde strafbepaling viel als artikel 113. De Oostfronters waren verwittigd, hen wachtte mogelijk ook de doodstraf! In elf gevallen
werd die ook daadwerkelijk uitgevoerd.
In Art. 113 verhaalt Walter Roland over de geschiedenis van het Vlaams Legioen en de Waffen SS Standarte Nordwest en over de divisie die
de naam 'Wiking' droeg. Michel Oukhow: 'Een hard verhaal over het oorlogsbedrijf, waar de soberheid van de stijl het sombere oorlogsbedrijf voor ons schildert. Toch weer
duidelijk uitgewerkt ligt het stramien van dit werk voor ons open: Vlaamse jongeren vechten voor Vlaamse idealen, maar worden aan een gewetenloze fascistische politiek in werkelijkheid
opgeofferd. Er komen op een bepaald ogenblik geen brieven uit Vlaanderen meer aan. Ook die band is afgesneden. Steeds drukt de propaganda door wat de Vlaamse kinderen tenslotte
een leven lang hebben moeten slikken: offeren, uw eer, de trots tot een moedig volk te behoren.'
Deel 3: Niets dan de waarheid
Dit derde boek bevat vijftien min of meer openhartige interviews met voormalige 'Oostfronters'. Zij vertellen zelf over hun motieven waarom ze het uniform van de
Duitse bezetter aantrokken om in het vreemdelingenlegioen van de Waffen SS tegen het zogenaamde 'judeo-bolsjewistische complot' ten strijde te trekken. De interviews
werden gerangschikt volgens de datum van hun indiensttreding en verschillende politieke strekkingen komen hier aan bod. Wie denkt hier een eensluidend verhaal
en inzicht te krijgen in het hoe en het waarom deze jonge mannen zich in dit dramatische avontuur hadden gestort, blijft met meer vragen achter dan er
antwoorden worden gegeven.
Schokkend is dat velen van hen nog steeds volharden in hun fouten van toen en ze veertig jaar na de oorlog enkel spijt lijken te hebben
dat Duitsland de oorlog verloor. Eerder dan hun foute keuze toe te geven, willen ze die gretig verrechtvaardigen en vergoelijken met de gekende sterotiepe argumenten
en veralgemeningen zo door onder meer te verwijzen naar oorlogsmisdaeden van andere betrokken partijen. Hardnekkig blijven ze volharden in hun dwaasheid en verongelijkte
boosheid. Dat ieder voor zich maar zelf conclusies trekt uit de interviews in het boek.
Een fragment uit het interview met E.F., die reeds op 32-jarige leeftijd toetrad tot de Waffen SS in 1940, lang voordat het Vlaams Legioen werd opgericht.
V.: Hoe was je reactie toen je vernam wat er in de concentratiekampen gebeurd was en hoe de Joden uitgemoord waren?
E.F.: Ik geloofde het niet. Het is niet gebeurd zoals het verteld wordt. Ik heb toevallig Dachau gezien. De gevangenen hadden het daar helemaal niet zo slecht. Wie
zich goed gedroeg mocht niet klagen. De gevangenen mochten buiten het kamp gaan werken en kregen dan van de burgers wat extra eten. Wie zich niet schikte moest
er aan geloven. Er zijn wel beestigheden gebeurd, dat beken ik.
V.: De Jodenvervolging is toch niet te loochenen?
E.F.: Ik kan geen Jood rieken of zien. Een Jood is een luis en wat doe je met luizen? Kapotmaken! Daar sta je van te kijken hé. Ik ben inderdaad altijd
een wreed beest geweest.
Uit het interview met T.V.W. die vijfendertig was toen hij in 1941 bij de SS toetrad, blijkt dat hij zoveel jaren na datum nog altijd fier is op het feit dat hij ooit bij het
elitekorps van het Duitse leger heeft gediend.
V.: Hoe verliep de werving voor de Waffen SS, voor de oorlog met Rusland begonnen was?
T.V.W.: Ze was op de elite gericht. De Duitsers wilden alleen elitemensen aanwerven. Het verschil met het Vlaams Legioen was dan ook merkelijk. Toen was de werving
op de massa gericht. In het Vlaams Legioen ging het er aan toe zoals bij het Belgisch Leger. Er was geen tucht. Hard gevochten hebben die mannen wel. Dat moet ik toegeven.
Stel je voor, ik was onderofficier toen ik bij hen terechtkwam. Iemand die me nauwelijks kende, maar mijn voornaam gehoord had, zei T. tegen me. Zoiets was bij
mijn vorige compagnie niet mogelijk geweest. Daar werd een onderofficier met zijn dienstgraad aangesproken en in de houding en met de middelvinger op de naad van
zijn broek. Die tucht was bij het Vlaams Legioen niet te vinden. Het was een zwijnenboel.
K.D.M. was pas zestien jaar toen hij in april 1941 naar de Waffen SS trok en herinnert zich maar weinig hoe en waarom hij daar verzeild is geraakt.
V.: Wat blijft er achteraf van de mythe, waar je in geloofd hebt over?
K.D.M.: Niet zo weinig als je misschien verwacht. De jaren bij de Waffen SS behoren tot de mooiste van mijn leven. Men verwijt me wel eens dat ik in de jaren veertig
ben blijven steken, maar wat wil je. Vier jaar soldaat en vier jaar met je kameraden in de gevangenis, dat vergeet je niet.
V.: De Waffen SS kreeg achteraf de naam van een misdadige organisatie. Dat stemt toch tot nadenken?
K.D.M.: Ik ben dadelijk bereid een bilan op te maken van wat de Waffen SS werkelijk heeft misdaan, maar op voorwaarde dat van andere legers een even scherpe analyse wordt gemaakt.
Wat hebben de Russen gedaan toen ze Duitsland binnentrokken en in hun eigen land, met hun eigen mensen? Wat hebben de Fransen in Algerië uitgespookt, de Engelsen
in Transvaal en de Amerikanen met de Indianen, de negers en de Vietnamezen? De hele geschiedenis zit vol met volkerenmoorden en oorlogsmisdaden. Waarom altijd
over de fouten van één partij spreken? Het bedrog van vandaag lijkt op het bedrog van voor de oorlog. Duitsland is het zwarte schaap.
T.C. was 22 jaar oud en diep-christelijk gelovig toen hij zich pas in 1944 bij de Waffen SS liet inlijven. De kansen op een overwinning door Duitsland waren dan
al totaal verkeken. T.C. meende dat dan voor hem het ogenblik was aangebroken om zijn steentje bij te dragen en het tij alsnog te laten keren in het voordeel van de nazi's.
Voor hem bestonden er maar twee alternatieven de zegepraal of de dood op het slagveld.
V.: Jodenvervolging en concentratiekampen waren toch door niemand goed te praten?
T.C.: Hier zitten we weer met de informatie van vandaag en de wetenschap van toen. Wat men ook probeert te laten geloven, de christenheid was traditioneel antisemiet.
Niet op racistische gronden, maar uit godsdienstige overweging. Wat de Joden overkomen was tijdens hun twintig eeuwen lange zwerftocht was de verdiende straf omdat
ze Jezus vermoord hadden. Bovendien kwam de Jodenvervolging tijdens de oorlog niet over zoals na de onthulling van de mensonterende behandeling en de systematische uitroeiing.
Persoonlijk werd ik nooit met de vervolging geconfronteerd. We dachten in groepen en hadden geen aandacht in het individu. Joden, communisten, plutocraten. De
mens werd vergeten. Die ellende is nog niet uit de wereld. Een Jood en een Arabier kunnen vreedzaam naast elkaar leven, een neger en een blanke eveneens, een communist
en een kapitalist ook, maar van het ogenblik dat het gaat over Joden, Arabieren, negers, blanken, communisten en kapitalisten laait de vijandschap op.
Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org:
• Tussen Schelde en Wolchow-Vlaanderen en het Oostfront (Frank Seberechts)
• Welkom in Siberië. Van spooktrein tot repressie (Walter Roland)
• De Goelag Archipel (Aleksandr Solzjenitsyn)
• Goelag. Een geschiedenis (Anne Applebaum)
• Hitler en Stalin, parallelle levens (Alan Bullock)
• Overleven na de Goelag. Het lot van Stalins slachtoffers na hun kamptijd (Nanci Adler)
• Tussen rode ster en Davidster - Waarom communisme en zionisme aartsvijanden werden (Kris Borms)
• Refuseniks - Het drama van de Joodse emigratie uit de Sovjet-Unie (Piet Buwalda)
• Operatie Barbarossa. De oorlog van Hitler en Stalin (Laurence Rees)
• Stalin, de Russen en hun oorlog 1941-1945 (Marius Broekmeyer)
|
