Synopsis
Deze brochure werd in 1961 uitgegeven en verspreid door de B.S.P. (Belgische Socialistische Partij) een vroege voorloper van de huidige SP.a. Dit naar aanleiding
van de 25ste verjaardag van het begin van de Spaanse Burgeroorlog. De wettig verkozen linkse regering werd met geweld door de Falanx van Franco verdreven en na
drie jaar hevige strijd die aan een miljoen mensen het leven kostte, werd Franco tot aan zijn dood in 1975 de onbetwistbare dictator van Spanje. De brochure
bevat interessante bijdragen Frans Detiège, toenmalig voorzitter van de B.S.P. die enkele malen tijdelijk burgemeester van Antwerpen was en tevens de vader van
burgemeesteres Léona Detiège; van Wim Geldolf, Rodolfo Llopis (1895-1983) een militant van de Spaanse socialistische partij, en een merkwaardige speech door voormalig burgemeester Camille Huysmans 'Reiznen naar Spanje'.
Begin jaren dertig vormde Largo Caballero het Volksfront. Het Frente Popular was een alliantie tussen communisten, republikeinen en socialisten. De anarchisten
bleven er buiten maar steunden toch de alliantie bij de verkiezingen van 18 februari 1936. Het Volksfront behaalde met 271 zetels een klinkende verkiezingsoverwinning.
Volgens een door hen vóór de verkiezingen aangegane overeenkomst werden de zetels overeenkomstig verdeeld: 165 aan de Republikeinen, 90 voor de
socialisten (P.S.O.E., Partido Socialista Obrero Espanol), 2 aan de syndikalisten (U.G.T.; Union General de Trabajadores), 13 aan de communisten en 1
Trotskist (P.O.U.M, Partido Obrero de Unificacion Marxista).
Camille Huysmans (1871-1968), vooroorlogs burgemeester van Antwerpen:
"Spanje leefde onder beheer van een republikeinse regering, die haar gezag ontleende aan het feit dat
zij werd aangesteld door het Algemeen Stemrecht. En in die regering zetelden radicalen met liberale denkbeelden, en sociaal-democraten van het zuiverste water. Zij hadden
ook de steun bekomen van vroegere anarchisten, die in vervlogen tijden nogal talrijk waren, maar eerder behoorden tot het individualistisch type dat Elisée Reclus vertegenwoordigde in Frankrijk en in ons land. Daarbij
een groep communisten, en wat nog meer kenschetsend was, - in de republikeinse regering zaten ook katholieke Basken, - alle democraten, die vandaag [1961, nvdr] nog in Frankrijk als
emigranten optreden en een maandblad uitgeven te Parijs.
Die regering was dus een mengsel van ministers van goede wil, die elkaar hadden teruggevonden en besloten hadden in Spanje democratische denkbeelden te doen zegevieren.
Maar de conservatieve reactie was ook sterk. Zij stond onder leiding van middeleeuws getinte bischoppen, die heden nog altijd - na 25 jaar - dezelfde rol spelen, tegen de kleine
geestelijkheid van een volk (het Baskische) dat een taal spreekt, die met het Spaans niets gemeens heeft, en waarschijnlijk behoort tot een filologische groep die
hogert opklimt in de geschiedenis dan onze huidige Europese talen. Daarvan maakt ook deel het Gerogisch, dat gesproken wordt in het zuiden van Rusland, in de
omgeving van Tiflis (Tbilisi).
De reactie stond op met de wapens in de hand, onder leiding van een rebel generaal, Franco - die heden nog regeert, - en waarvan het doel was de democratie uit te moorden, met de hulp van het fascisme dat
heerste in Duitsland en in Italië, onder leiding van Hitler en Mussolini. Diezelfde reactie opereerde ook reeds in Frankrijk, en verhinderde de Blum-regering tussen te komen en de democratie te helpen, en in Engeland
gold het wachtwoord: geen inmenging en laten gebeuren. De Spaanse Republiek stond alléén, tegenover een omsingeling van vijanden of laffe verraders der democratie."
Guernica. Het beroemde schilderij van Pablo Picasso
dat hij in opdracht van de Spaanse regering schilderde in 1936 en voor het eerst getoond werd aan het grote publiek op de Expo van 1937 te Parijs. Het stelt het brutale luchtbombardement op het Baskische stadje Guernica voor. Dat bombardement was het werk
van Hitlers Condor Legioen, de kern van de latere Luftwaffe. Picasso had als eis gesteld dat het doek pas Spaans zou worden vanaf het ogenblik dat Spanje bevrijd zou zijn
van de fascisten en opnieuw democratisch zou worden. Echter, Picasso overleed in 1972 en Franco in 1975. Het zal nog duren tot 1981 vooraleer het schilderij naar Spanje zal verhuizen,
net voor de honderdste geboortedag van Picasso, 25 oktober 1981. Het doek werd aan het Spaanse publiek tentoongesteld in een nevengebouw van het Prado: het Casa del Buen
Retiro. Uiteindelijk werd het meesterwerk verplaatst naar het Reina Sofía, een nieuw museum voor moderne kunst. De verplaatsing vond plaats in 1992, toen Spanje in
de belangstelling stond, toen in Barcelona de Olympische Spelen plaats hadden.
Afbeelding hiernaast: Franstalige uitgave 'Shalom Libertad' uit 1991 door Arno Lustiger over de strijd van de Joden aan de zijde van de Interbrigades
tijdens de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939)
De Tweede Wereldoorlog begon in Spanje
[Spaanse Burgeroorlog 1936-1939]
Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org (eigen collectie):
• Vrijwilligers voor de Vrijheid. Belgische anti-fascisten in de Spaanse Burgeroorlog (Ward Adriaens)
• Belgen in de Internationale Brigaden (Albert De Coninck)
• De Spaanse Burgeroorlog - Ooggetuigen spreken na de dood van Franco (David Mitchell)
• Voor Spanjes Vrijheid 1936-1961 (Frans Detiège, Wim Geldolf, Rodolfo Llopis en Camille Huysmans)
• Geschiedenis van Spanje (Robert Lemm)
• De Spaansche Burgeroorlog, zijn oorzaken en mogelijke gevolgen (Johannes Brouwer)
• De Spaanse Burgeroorlog (Joris Smeets)
• De Strijd om Spanje. De Spaanse Burgeroorlog 1936 - 1939 (Antony Beevor)
• Dertig jaar ondergedoken. Het leven van Manuel Cortes (Ronald Fraser)
• Brood & Rozen - speciaal Spanje nummer (Verbruggen, Govaerts, V. Scheltiens e.a.)
• De Spaanse tragedie (Jef Last)
• Voor wie de klok luidt (Ernest Hemingway)
• Saluut aan Catalonië (George Orwell)
• De Kinderen van Guernica (Hermann Kesten)
• De Spaanse Burgeroorlog (Rudolf de Jong)
• De oorlog begon in Spanje (Leon de Canne)
• De onvoltooide revolutie. Burgeroorlog in een Spaans dorp (Hanneke Willemse)
• De Spaanse Burgeroorlog (Georges-Roux)
• Littekens in een gelooide stierehuid: Nederlandstalige schrijvers over de Spaanse Burgeroorlog 1936-1939 (red. Hub. Hermans)
• Spaanse Burgeroorlog en Revolutie 1936-1939 (Karel Devocht)
• Spanje... (Arthur G. London)
• Los Niños - De kinderen van de Spaanse Burgeroorlog in België (1936-1939) (Emilia Labajos-Perez & Fernando Vitorio-Garcia)
• Los Niños · Elf vluchtelingenkinderen uit de Spaanse Burgeroorlog vertellen (Hilde Pauwels e.a.)
• De Spaanse Burgeroorlog (Hugh Thomas)
• Waarom verloren wij de Revolutie? De nederlaag van het Spaanse anarchosyndicalisme in 1936-1937 (A. Schapiro en A. de Jong))
• Een kleine geschiedenis van de Spaanse Burgeroorlog (Paul Preston)
• België en de Spaanse Burgeroorlog/La Belgique et la guerre civile d'Espagne (Red. José Gotovich en Els Witte)
|
