Verzet.org - Josip Broz Tito: een geïllustreerde biografie (Fitzroy Maclean)

Minder dan drie weken na de inval van Hitler in de Sovjet-Unie en de oproep van de communistische Partij om de wapens op te nemen, waren er in Servië en elders in het land al verzetsgroepen actief, kleine groepjes vastberaden mannen en vrouwen onder communistische leiding, die zich hadden bewapend met alles waar zij maar de hand op hadden kunnen leggen: knuppels, bijlen en jachtgeweren. Voor verdere bevoorrading waren zijn aangewezen op wat zij op de vijand buit zouden maken. Zij noemden zich partisanen en droegen op hun mutsen insignes in de vorm van een vijfpuntige rode ster. Al spoedig bereikten allerlei berichten Belgrado waarin melding werd gemaakt van in hinderlaag gelokte Duitse konvooien en plotselinge overvallen op vijandelijke eenheden en voorposten.

De tactiek van deze operaties had allereerst ten doel de vijand af te matten, zijn verbindingen te verbreken en het moreel van de troepen te ondermijnen. Op de lange termijn echter was de strategie erop gericht een communistische staat Joegoslavië te doen ontstaan. Tito drukte het zelf zo uit: "De tijd was nu voor de Partij aangebroken om zich erop voor te bereiden de macht te grijpen, en wel op zo 'n manier dat de bourgeosie deze nimmer meer zou kunnen terugwinnen." Gelijktijdig met de verzetsstrijd werd nog een andere strijd gevoerd: de communistische revolutie, waarnaar Tito zijn hele leven had uitgezien.

Aanvankelijk werden de operaties door Tito geleid vanuit Belgrado, waar hij zich in de gegoede wijk Dedinje in een villa had geïnstalleerd, op slechts een paar honderd meter afstand van de officiële residentie van de Duitse opperbevelhebber! In de badkamer was een geheime deur, die toegang gaf tot de zolder, waar in een geheime schuilplaats twee revolvers en zestien handgranaten waren opgeslagen om in tijden van nood te worden gebruikt. Djilas, Marko Rankovic, Ivo Ribar en 'Zwarte' Zujovic bevonden zich eveneens in Belgrado. Kardelj was naar Slovenië vertrokken om daar verzetsgroepen op te richten. Tegen het einde van juni werd besloten Tito aan te wijzen als militair bevelhebber over alle verzetsgroepen; uit de leden van het Politburo van de Partij werd een Algemeen Hoofdkwartier van Partisanen Eenheden gevormd, de top van de Nationale Bevrijdingsbeweging... (bron: blz 50 van het boek)

Fitzroy Maclean, voluit Sir Fitzroy Hew Royle MacLean, Baron van Dunconnel, (1911-1996) was een Schotse diplomaat, avonturier, schrijver en politieker. Het gerucht loopt dat hij model stond voor de fictieve Britse spion James Bond. De auteur Ian Fleming zou zich bij zijn creatie van deze spion laten inspireren hebben door de figuur van Fitzroy Maclean. Deze heeft dat nooit ontkend of bevestigd.

Maclean was officier bij de Schotse Cameron Highlander, wanneer Winston Churchill hem op geheime missie zend naar het voormalige Joegoslavië. Daar ontmoet hij Tito, de leider van de Partizanen, die de plannen van de Duitsers om controle over de Balkan te krijgen, met zijn acties zwaar hypothekeerd. MacLean kende Tito erg goed, en zal later twee biografieën over hem schrijven. MacLean's relatie met Tito's Partizanen was verre van gemakkelijk, onder meer omdat het communisten waren en Maclean lid was van de Schotse aristocratie die de gevolgen van het Stalinisme van nabij had meegemaakt. Aangenomen wordt dat Maclean een beslissende rol heeft gespeeld in het naoorlogse Joegoslavië door het land weg te trekken uit de invloedsfeer van de voormalige Sovjet-Unie.

Josip Broz TITO en de Joegoslavische Partizanen

Lees ook deze artikels op Verzet.org:
•  De kruistocht van de Ustasa. Deel 1: Met de zegen van het Vaticaan
•  De kruistocht van de Ustasa. Deel 2: De Kroatische holocaust - Jasenovac
•  De kruistocht van de Ustasa. Deel 3: Hoezo, het einde van de Ustasa?

Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org:
•  Grote ontmoetingen - Tito (Th. Schreiber)
•  Josip Broz Tito: een geïllustreerde biografie (Fitzroy Maclean)
•  T i t o (Dr. A. L. Constandse)
•  TITO - soldaat en partizanenleider (Phyllis Auty)
•  Tito, revolutionair en realist (Piet Van Harn)
•  Jasenovac - Het Joegoslavische Auschwitz en het Vaticaan (Vladimir Dedijer)