|
Tito, revolutionair en realist (Piet Van Harn) |
|
|
|
|
Saturday 22 September 2007 |
 |
Titel Tito, revolutionair en realist
Auteur Piet Van Harn
Uitgeverij © Uitgeverij Sjaloom, Odijk; Kosmo-Story No 32; 1973; 46 bladzijden
ISBN D/1973
|
Synopsis
"Ti to, ti to, ti to." In een van de talen in Joegoslavië betekent het zoveel als: Jij (doet) dit, jij dit en jij dat. Een van de legenden rond de Joegoslavische
president vertelt dat Tito door zijn autoritaire manier van optreden zo aan zijn bijnaam is gekomen. Het is niet zo. Tito was in de geboortestreek
van Josip Broz een naam die meer voorkwam. Het was zijn schuilnaam tijdens een van zijn reizen naar Wenen in de dertiger jaren.
Hij heeft vele andere schuilnamen gehad:
Ivan Kostansjek, Slavko Babic, Spiridon Mekas, Tomanek, Zogorac, Walter enz. Tijdens de Tweede Wereldoorlog gaven zijn medestrijders hem de titel maarschalk. Toen was Tito nog een
onbekend figuur. Er werden wilde speculaties over zijn bestaan gemaakt. Het zou de naam zijn van een organisatie; Tito was een Russisch officier, een Poolse graaf; een Joodse
Oekraïner. Een Britse krant noemde Tito een vrouw.
Himmler, zijn tegenstander van die tijd wist wel beter: "Geef mij tien generaals als Tito en we winnen de oorlog," zou hij hebben gezegd. Nadat Joegoslavië zich als
een van de weinige landen zelf van de Duitsers had ontdaan, kregen veel staatslieden met de realiteit Tito te maken. Bijvoorbeeld Stalin die eens zei: "wanneer
ik een pink beweeg is er geen Tito meer." En zijn minister van Buitenlandse Zaken noemde Tito een 'politieke dwerg op de Balkan'.
Op 27 maart 1941 besloot Hitler om Joegoslavië aan te vallen. De aanval -bekend als 'Operatie Straf' - begon op 6 april 1941 's ochtends om kwart over vijf met een
bombardement op Belgrado waarbij 11.000 doden vielen. Na tien dagen hopeloze strijd werd op 17 april 1941 de capitulatie getekend en werd het land opgedeeld tussen Duitsland
en zijn bondgenoten. Zo werd Kroatië bijvoorbeeld onafhankelijk en bestuurd door de Ustasi-partij, een fascistische groepering die helemaal met de bezetters samenwerkte.
Duitsland bezette
Servië en het grootste deel van Slovenië. De rest van Slovenië was voor de Italianen die ook hun troepen legerden in een deel van Bosnië, in Montenegro en langs de
Dalmatische kust. Hongaarse troepen bezetten delen in het noorden, Bulgarije lijfde Macedonië in en verder kwam er een stuk Joegoslavië bij het Volks-duitse gebied.
In Belgrado krijgt Tito informaties over een komende aanval van Hitler op de Sovjet-Unie. Hij seint deze inlichtingen door aan Komintern-leider Dimitrov. Hij weet nu dat de communistische
strategie spoedig zou veranderen en openlijk verzet tegen de bezetter geboden zou worden. Het Centraal Comité van de Partij richtte daarom het Algemeen Hoofdkwartier
van de Nationale Bevrijdingsstrijders op.
De Operatie Barbarossa, de aanval op de Sovjet-Unie, kwam op 22 juni 1941. De Komintern seinde naar Joegoslavië: "De volken van Joegoslavië hebben nu de gelegenheid
om een algemene bevrijdingsstrijd te beginnen (...) Houd er rekening mee dat het nu om een bevrijding van de fascistische overheersing gaat en het geen kwestie is
van een socialistische revolutie."
Nieuwe telegrammen met oproepen tot strijd kwamen daarna binnen en op 3 juli 1941 riep Stalin persoonlijk op tot verzet. Tito volgde de instructies en riep alle Joegoslaven
op tot gewapend verzet. Het appèl viel in goede aarde bij een heleboel mensen, echter niet bij hele volken. Op 7 juli 1941 hield Zikica Jovanovic bijgenaamd
'de Spanjaard', een oude communist die in de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) in de Internationale Brigades had gevochten, in zijn Servische dorpje Bela Crkva een toespraak tot de dorpsbewoners en boeren en riep hen op
tot verzet. Hij pleitte er voor zich bij de Partisanen aan te sluiten. Toen de politie aan de oproer een einde wilde maken, schoot Jovanovic twee agenten dood en ontsnapte.
Deze gebeurtenis luidde het gewapende Partisanenverzet in, een strijd waarbij het voor Tito van het begin af om meer dan de bevrijding van het fascisme ging. Jovanovic
stierf op 12 maart 1942 in het dorp Radovnica tijdens een gevecht met Tsjetniks (Servische nationalisten) en een Duits Bataljon nadat hij ervoor gezorgd had dat de Partisanen
zich tijdig hadden kunnen terugtrekken toen zij verraden waren door locale bewoners. Op 6 juli 1945 werd Jovanovic tot Held van Joegoslavië verheven. (bron: blz. 3 en 20-21 van het boek)
Josip Broz TITO en de Joegoslavische Partizanen
Lees ook deze artikels op Verzet.org:
• De kruistocht van de Ustasa. Deel 1: De Kroatische holocaust - Jasenovac
• De kruistocht van de Ustasa. Deel 2: Hoezo, het einde van de Ustasa?
Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org:
• Grote ontmoetingen - Tito (Th. Schreiber)
• Josip Broz Tito: een geïllustreerde biografie (Fitzroy Maclean)
• T i t o (Dr. A. L. Constandse)
• TITO - soldaat en partizanenleider (Phyllis Auty)
• Tito, revolutionair en realist (Piet Van Harn)
• Jasenovac - Het Joegoslavische Auschwitz en het Vaticaan (Vladimir Dedijer)
|
|
|
Laatst geupdate op ( Tuesday 01 January 2008 )
|
