Verzet.org - Duitsland en de democratie 1871-1990 (red. Jürgen C. Hess en Friso Wielenga)

Berlijn, aan de Brandenburger Tor op 9 november 1989: Val van de Berlijnse Muur. Deze muur werd door de Sovjet-Unie in augustus 1961 opgetrokken. Het einde van de communistische DDR (Oost-Duitsland) is een feit en de officiële hereniging van West- en Oost-Duitsland volgt wat later op 3 oktober 1990. Alle Duitsers lijken op die dag wat te vieren te hebben: 8/9 november 1923 Bierkellerputsch in München (mislukte militaire staatsgreep van Adolf Hitler die voor een jaar achter de tralies vliegt); 8/9 november 1938 Reichskristallnacht (duizenden Joodse handelszaken, scholen en synagogen worden vernield, de Joden moeten zelf de hun toegebrachte schade vergoeden en krijgen door Hermann Göring een dwangsom van 1 miljard Rijksmark opgelegd); 8 november 1939: Georg Elser pleegt een mislukte aanslag op Adolf Hitler (het Duitse verzet ontwaakt met een harde klap). Mijn persoonlijke voorkeur gaat naar Georg Elser [sic].

Centraal staat de vraag naar de invloed van democratische en antidemocratische krachten en de mate waarin deze krachten na 1871 erin slaagden op de nationale identiteit hun stempel te drukken. Onmisbaar daarbij is een schets van de machtsverhoudingen op maatschappelijk en politiek niveau zoals die zich in deze periode ontwikkelden. Bij de achtereenvolgende politieke systemen komt daarom ook steeds het verband tussen politieke cultuur en nationale identiteit enerzijds en de elites en hun politiek-maatschappelijke rol anderzijds aan de orde.

Welke elites waren in de onderscheiden periodes toonaangevend in het politieke krachtsveld? Welke relatie hadden zij tot de liberale democratie? Het antwoord op deze vragen verschaft inzicht in het juist in Duitsland zo moeilijke samenspel van politieke en maatschappelijke modernisering sinds de negentiende eeuw.

Bijdragen van onder meer J. Kocka: Natievorming in Duitsland; Chr. Lorenz: 'Tegen democraten helpen alleen soldaten', Het Tweede Duitse Keizerrijk 1871-1918; van J.C. Hees: De Republiek als noodgebouw, Democraten en antidemocraten in de republiek van Weimar; P. Stoop: De totalitaire illusie, Het Derde Rijk 1933-1945; Georgi Verbeeck: Socialisme op Duitse bodem, De Russische Zone en de DDR 1945-1990; F. Wielenga: 'Stille Revolutie' en schijnbare normaliteit, De westerse zones en de Bondsrepubliek 1945-1990; H. Lademacher: Vrijheidsstreven - democratie - emancipatie.

Duitse geschiedenis

Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org:

•  De Man die het Derde Rijk uitvond (Stan Lauryssens)
•  De Duitse Revolutie. 1918-19: de nasleep van de Eerste Wereldoorlog (Sebastian Haffner)
•  In rok tussen de bruinhemden - Herinneringen van een Duits diplomaat (Wolfgang zu Putlitz)
•  Duitse geopolitiek 1919-1945 (Dr. Geert Bakker)
•  Weimar, een weggemaaide cultuur (John Willett)
•  Deutschland, Deutschland über alles. Een satire met fotomontages van John Hartfield (Kurt Tucholsky)
•  Weimar 1933. Demokratie tussen fascisme en communisme (Dr. J. Van Santen)
•  Kroniek van de Weimar Republiek - Voorspel tot Hitler-Duitsland (Alex de Jonge)
•  Hitler: een onstuitbare opgang? - Opstellen over het fascisme (Kurt Gossweiler)
•  Hitler was geen toeval. Een bijdrage tot de sociologie van de nazi-barbarij (Josef Hindels)
•  De Rijksdag brandt (Dr. Edouard Calic)
•  De brand in het Rijksdaggebouw (R. John Pritchard)
•  Duitsland en zijn joden van 1743 tot 1933 (Amos Elon)
•  De laatste reis. De vernietiging van de Joden in nazi-Duitsland (Martin Gilbert)
•  De oorzaken en achtergronden van de Tweede Wereldoorlog (Ruth Henig)
•  Hitler's gevangenissen - De rechtsorde in Nazi-Duitsland (Nikolaus Wachsmann)
•  Potsdam - De verloren vrede (Charles Mee)
•  Slachtoffers van Jalta (Nicolay Tolstoy)
•  De Berlijnse blokkade (John Man)
•  Gedeeld verleden. Duitsland sinds 1945 (Patrick Dassen, Barend Verheijen, Friso Wielenga (red.)
•  Het Loon van de Schuld (Ian Buruma)
•  Duitsland en de democratie 1871-1990 (red. Jürgen C. Hess en Friso Wielenga)
•  De Duitse Phoenix. Geschiedenis van Duitsland in de twintigste eeuw (Frits Boterman en Willem Melching)
•  Het onvermijdelijke Duitsland - Kanttekeningen bij een nieuw Europees krachtenveld (Johan van Minnen)
•  Duitsers ongewenst. Een natie in de spiegel van generaties critici en bewonderaars (Hermann Eich)
•  Duitsland vijftig jaar later - Extreem-rechts geweld in de Bondsrepubliek (Rik Tyrions)
•  Politiek geweld in Duitsland (Jacco Pekelder en Frits Boterman (red.)
•  Meedogenloos - Getuigenissen van een voormalig neonazi (Ingo Hasselbach)
•  De neonazi's in de Bondsrepubliek en hoe men hen bestrijdt (Pomorin en Junge)
•  Neonazi's - Onderzoek naar een verschrikking (Michael Schmidt)
•  Extreem-rechts in naoorlogs Europa (Patrick Stouthuysen)