Verzet.org - Het boek Hitler. Het onthullende dossier van de Russische Geheime Dienst (H. Eberle en M. Uhl)

Bijna zestig jaar na het einde van de oorlog werd in Russische archieven Het boek Hitler ontdekt. Het boek, exclusief gemaakt voor Jozef Stalin, bevat het verslag van de ondervragingen van de twee persoonlijke adjudanten van Hitler die in mei 1945 in de bunker van Hitler door de Sovjets werden opgepakt en naar Moskou overgebracht. Otto Günsche en Heinz Linge bevonden zich jarenlang in de directe nabijheid van Hitler. Hun getuigenissen bevatten tot nu toe vele onbekende details over het persoonlijke leven, de politiek en de oorlogsvoering van Adolf Hitler.

NKVD schreef boek over Hitler door Ben de Jong

Noot: deze recensie is verschenen in Ablak/Prospekt. Tijdschrift over Rusland en Oost-Europa, jrg. 13, nr. 6, 2005

Na de totale nederlaag van nazi-Duitsland in mei 1945 lag er voor Stalins geheime diensten nog een belangrijke opdracht: vast te stellen of Hitler werkelijk dood was en onder welke omstandigheden hij precies aan zijn eind was gekomen. Met dat doel werd er naarstig gezocht naar personen uit de directe omgeving van de Führer, die over diens lot informatie konden verschaffen. Onder hen waren ook Otto Günsche en Heinz Linge, beiden SS-Sturmbannführer, een rang die vergelijkbaar was met die van majoor bij de Wehrmacht. Volgens Het boek Hitler was Günsche persoonlijk adjudant van Hitler geweest en Linge diens secretaris. Uit beschrijvingen krijgt men de indruk dat zij vooral als kamerdienaars en manusjes-van-alles werden ingezet. Zij moesten ervoor zorgen dat 's ochtends het scheerwater voor de 'Führer van het Grootduitse Rijk' op de juiste temperatuur klaarstond, en konden qua politieke invloed niet in de schaduw staan van iemand als Martin Bormann. Die had de veel hogere SS-rang van Gruppenführer (luitenant-generaal) en kon met meer recht aanspraak maken op de functiebeschrijving 'secretaris van Hitler'.

Günsche en Linge werden op 2 mei 1945 in Berlijn, temidden van de rokende puinhopen, door sovjeteenheden opgepakt. Zij waren toen beiden nog vrij jong, rond de dertig, en zouden tien jaar onder vaak beroerde omstandigheden in de Sovjet Unie in gevangenschap verblijven. Pas in het midden van de jaren '50 kwamen zij naar West-Duitsland terug. Zij hadden Hitler jarenlang van zeer nabij meegemaakt. Zij waren tot het laatst toe in de Führerbunker in Berlijn gebleven en hadden na Hitlers zelfmoord diens lijk en dat van Eva Braun in brand gestoken. Dat maakte hen na mei 1945 voor Stalins NKVD interessant. De informatie die zij over het levenseinde van Hitler hadden, kon de twijfels wegnemen die in Moskou waren gerezen over de vraag of de verslagen dictator echt dood was.Het bizarre was dat de sovjetautoriteiten ook zelf in belangrijke mate tot de verwarring hadden bijgedragen door in de eerste periode na de Duitse capitulatie om onduidelijke redenen allerlei verzinsels naar buiten te brengen, bijvoorbeeld over een mogelijke ontsnapping van Hitler naar Zuid-Amerika.

Het boek Hitler is gebaseerd op de uitvoerige getuigenissen die Günsche en Linge tegenover de sovjetautoriteiten hebben afgelegd. In een boeiend nawoord gaan de historici Henrik Eberle en Matthias Uhl in op de wijze waarop het tot stand is gekomen. De NKVD ging bij de jarenlange ondervraging van de twee mannen volgens beproefd recept te werk: beiden werden op allerlei wijzen onder druk gezet, regelmatig mishandeld en er werden verklikkers bij hen in de cel geplaatst. Toen de NKVD uiteindelijk voor Stalin voldoende informatie over Hitlers levenseinde had verzameld, werd het plan opgevat een overzicht van diens politieke carrière in de jaren 1933-1945 op te stellen, dat ook weer voornamelijk gebaseerd zou zijn op dezelfde getuigenissen. Het resultaat was Het boek Hitler dat in 1948-1949 in een oplage van één voor Stalin werd vervaardigd en niet zo lang geleden door Uhl in een Moskous archief werd aangetroffen.

Het boek graaft niet bijzonder diep, wat deels waarschijnlijk te wijten is aan het feit dat de twee belangrijkste bronnen ervoor eerder blinde volgelingen van Hitler waren, met een geringe politieke scholing, dan scherpzinnige waarnemers. Het grootste deel van de hiaten en lacunes komt echter ongetwijfeld op het conto van het schrijverscollectief van de NKVD dat immers terdege rekening moest houden met de heersende politieke taboes in de USSR in de tweede helft van de jaren '40. Zo wordt bijvoorbeeld het Molotov-Ribbentroppact van augustus 1939 dat neerkwam op een bondgenootschap van de USSR met nazi-Duitsland, totaal doodgezwegen. Hetzelfde geldt voor de zware nederlagen van het Rode Leger aan het Oostfront in 1941-1942, waarvoor Stalin in belangrijke mate verantwoordelijk was.

Ook Hitlers antisemitisme en de Holocaust lijken niet te hebben bestaan. Die laatste lacune had natuurlijk alles te maken met het feit dat in de periode dat Het boek Hitler aan Stalin werd aangeboden, ook de sovjetdictator in de ban was geraakt van zijn eigen virulente vorm van antisemitisme. De oorspronkelijke versie van Het boek Hitler doet op geen enkele wijze aan bronvermelding, maar is wel uitvoerig door Eberle en Uhl geannoteerd, die waar mogelijk onjuistheden corrigeren. Een nogal vreemd boek kortom, van een totaal andere orde dan de recente magistrale Hitlerbiografie van de Britse historicus Ian Kershaw. Maar voor iemand als Stalin waarschijnlijk heel geschikt.