Eind negentiende eeuw is Frankrijk in de ban van de Dreyfus-affaire. Dit dieptepunt in de geschiedenis van het antisemitisme in Frankrijk werd de aanzet tot de vorming van een internationaal zionistische organisatie, die op lange termijn het ontstaan van de staat Israël in 1948 mogelijk heeft gemaakt. Alfred Dreyfus, een Joods officier in het Franse leger, werd in 1894 ten onterechte van hoogverraad beschuldigd en levenslang verbannen naar Duivelseiland. Het schijnproces bracht in Frankrijk een golf van antisemitisme teweeg. Onder de verslaggevers die aanwezig mochten zijn bij de vernederende degradatie van Dreyfus, bevond zich ook de correspondent van het Weense blad 'Neue Freie Press', Theodor Herzl (1860-1904).

De tragedie rond Dreyfus opende Herzl de ogen voor de onmogelijke situatie van de Joden in Europa. Hij zag in dat een eigen Joodse staat de enige oplossing was voor het Joodse volk. Vanaf die tijd zou hij al zijn energie in dienst stellen van dit ideaal. Op 14 februari 1896 publiceerde deze zionistische pionier zijn bekendste boek 'Der Judenstaat' waarin hij pleitte voor de oprichting van een onafhankelijke joodse staat in het bijbelse Palestina. Een jaar later kwam het eerste zionistische congres bijeen in de Stadtkino van Bazel. Tijdens dit congres werd de World Zionist Organization in het leven geroepen waarvan Herzl de president werd. Het zionisme was bij deze een historische werkelijkheid geworden.

Theodor Herzl geldt als de voornaamste grondlegger van het moderne Zionisme. En De Jodenstaat (1896) geldt als het zionistisch manifest par excellence. Het boek beschrijft indringend hoe het groeiende antisemitisme de Joden noopt om zich bij elkaar in een staat te vestigen. Argentinië en Palestina zijn kandidaten om de miljoenen Joden te huisvesten. Herzl beschrijft nauwgezet hoe de voorbereidingen van de staat door de Jewish Society moesten geschieden, hoe de 'overplanting' van Joodse leefgemeenschappen zou moeten plaatsvinden en hoe het er bij de ingebruikneming van het nieuwe land aan toe zal gaan. De Jodenstaat is een blauwdruk van hoe deze staat eruit zou moeten gaan zien. Op bondige wijze komen allerlei onderwerpen aan bod: staatsinrichting en economie, huisvesting, scholing, politie en leger.

Uit het nawoord van Isaac Lipschits:
In een autobiografische schets die op 14 januar 1898 in The Jewish Cronicle verscheen, vertelt Theodor Herzl dat hij bij het schrijven van Der Judenstaat in een zo verheven gemoedsstemming verkeerde als hij nog nooit tevoren had gekend. Het deed hem denken aan Heinrich Heine, die bij het schrijven van een gedicht het wieken van de vleugels van een adelaar boven zijn hoofd hoorde. Ook Herzl meende geruis te horen wanneer hij schreef aan De Jodenstaat. 's Avonds, uitgeput door het werk aan wat hij als zijn grote plan zag, was zijn enige verpozing het luisteren naar de muziek van Richard Wagner, vooral naar de opera Tannhäuser.

Uit De Jodenstaat:

•  "Dit geschrift moet de aanzet geven tot de algemene discussie over het Joodse vraagstuk. Virenden en vijanden zullen er aan deelnemen, en naar ik hoop niet langer de tot nu toe gevolgde manier van sentimentele verdedigingen en onbehouwen beledigingen. Het debat moet inhoudelijk, groot, ernstig en politiek gevoerd worden."

•  "Ieder is in zijn geloof of ongeloof even vrij en onbegrensd als in zijn nationaliteit. En als het zo uitkomt dat er mensen van een ander geloof of een andere nationaliteit onder ons wonen, dan zullen wij ervoor zorgen dat zij een fatsoenlijke bescherming en rechtsgelijkheid genieten. In Europa hebben wij geleerd tolerant te zijn. Ik zeg dat niet eens spottend. Het huidige antisemitisme kan men slechts op geïsoleerde plaatsen aan de oude religieuze onverdraagzaamheid gelijk stellen. Bij de cultuurvolkeren is het in de meeste gevallen een beweging waarmee zij met een spook uit het eigen verleden willen afrekenen."

---

Geschiedenis van Israël en het conflict met de Arabische wereld

Lees ook deze artikels op Verzet.org:
•  De Joodse Brigade. Deel 2: Ontsnappen naar Palestina

Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org:
•  De geschiedenis van Israël (Dr. J. Buitkamp)
•  Masada. Herodes' burcht en het laatste bolwerk der Joden (Yigael Yadin)
•  Geschiedenis van Israël van Abraham tot Bar Kochba (Prof. Dr. M.A. Beek)
•  Bar Kochba. De legendarische held van de laatste Joodse opstand (Yigael Yadin)
•  Het Joodse Volk. Van de verwoesting van Jeruzalem tot onze dagen (Rufus Learsi)
•  Atlas van de Joodse Wereld (Nicholas de Lange)
•  Land van beloften (Willy Guggenheim en Fred Mayer)
•  ...En zij werden verstrooid onder alle volken (Werner Keller)
•  Zij zullen mij tot een volk zijn. De historie van het Jodendom (Roelof Posthuma)
•  Israël. Land / Volk / Cultuur (Dr. M.A. Beek)
•  Het Joodse volk. Geschiedenis, godsdienst en levenswijze (Zygmunt Reich)
•  Een eeuw Joods leven (Martin Gilbert)
•  Theodor Herzl. Grondlegger van het politieke Zionisme 1860-1904 (Paul Morren)
•  De Jodenstaat (Theodor Herzl)
•  De vacante troon van Pilatus. Hoe Joden naar Palestina kwamen (1897-1917) (Jeannick Vangansbeke)
•  De Bijbel en het Zwaard. De Britse opmars naar het Beloofde Land (Barbara Tuchman)
•  O Jeruzalem. De bloedige strijd om het bestaansrecht van Israël (Larry Collins en Dominique Lapierre)
•  De joodse natie in droom en daad (Maxime Rodinson)
•  De reis der verdoemden (Gordon Thomas & Max Morgan-Witts)
•  De Brigade (Howard Blum)
•  Belofte aan Mozes (René Swartenbroekx)
•  Het einde van een diaspora. Joden in Europa sinds 1945 (Bernard Wasserstein)
•  Israël. Het einde van het Joodse volk? (Georges Friedman)
•  Exodus (Leon Uris)
•  Exodus. De odyssee van een commandant (Yoram Kaniuk)
•  Operatie Babylon. Illegale emigratie van Joden uit Irak 1947-1951 (Shlomo Hillel)
•  Operatie Mozes. De uittocht van de Ethiopische Joden (Tudor Parfitt)
•  Refuseniks - Het drama van de Joodse emigratie uit de Sovjet-Unie (Piet Buwalda)
•  De boten van Cherbourg (Abraham Rabinovich)
•  Israël vuurt - Oorlogsdagboek van Yael Dayan (Yael Dayan)
•  De Zesdaagse Oorlog (Kolonel A.J. Barker)
•  Zes dagen. De oorlog die het Midden-Oosten voorgoed veranderde (Jeremy Bowen)
•  Onder vuur. Israëls twintigjarige strijd om zelfbehoud (Donald Robinson)
•  De Yom Kippoeroorlog (A.J. Barker)
•  Overval op Entebbe (William Stevenson)
•  Israël en de Arabieren. De vijftigjarige oorlog (Ahron Bregman en Jihan El-Tahri)
•  De geschiedenis van het moderne Israël (Abba Eban)
•  Helden van Israël. Zij waagden hun leven voor de Joodse staat (Michael Bar-Zohar)
•  Om Sions wil niet zwijgen (Jan van Barneveld)
•  De kern van de zaak. Feiten en achtergronden van het Arabisch-Israëlisch Conflict (Wim Kortenoeven)
•  De Zwarte Wieg. Irak, nazi's en neoconservatieven (Jef Lambrecht)
•  Van jodenhaat naar zelfmoordterrorisme. Islamisering van het Europees antisemitisme (Dr. Hans Jansen)