Verzet.org - De Jodenstaat (Theodor Herzl)

"De Joodse Staat is noodzakelijk voor de hele wereld; daarom zal hij bestaan."
Theodor Herzl, 1896

Eind negentiende eeuw is Frankrijk in de ban van de Dreyfus-affaire. Dit dieptepunt in de geschiedenis van het antisemitisme in Frankrijk werd de aanzet tot de vorming van een internationaal zionistische organisatie, die op lange termijn het ontstaan van de staat Israël in 1948 mogelijk heeft gemaakt. Alfred Dreyfus, een Joods officier in het Franse leger, werd in 1894 ten onterechte van hoogverraad beschuldigd en levenslang verbannen naar Duivelseiland. Het schijnproces bracht in Frankrijk een golf van antisemitisme teweeg. Onder de verslaggevers die aanwezig mochten zijn bij de vernederende degradatie van Dreyfus, bevond zich ook de correspondent van het Weense blad 'Neue Freie Press', Theodor Herzl (1860-1904).

De tragedie rond Dreyfus opende Herzl de ogen voor de onmogelijke situatie van de Joden in Europa. Hij zag in dat een eigen Joodse staat de enige oplossing was voor het Joodse volk. Vanaf die tijd zou hij al zijn energie in dienst stellen van dit ideaal. Op 14 februari 1896 publiceerde deze zionistische pionier zijn bekendste boek 'Der Judenstaat' waarin hij pleitte voor de oprichting van een onafhankelijke joodse staat in het bijbelse Palestina. Een jaar later kwam het eerste zionistische congres bijeen in de Stadtkino van Bazel. Tijdens dit congres werd de World Zionist Organization in het leven geroepen waarvan Herzl de president werd. Het zionisme was bij deze een historische werkelijkheid geworden.

Theodor Herzl geldt als de voornaamste grondlegger van het moderne Zionisme. En De Jodenstaat (1896) geldt als het zionistisch manifest par excellence. Het boek beschrijft indringend hoe het groeiende antisemitisme de Joden noopt om zich bij elkaar in een staat te vestigen. Argentinië en Palestina zijn kandidaten om de miljoenen Joden te huisvesten. Herzl beschrijft nauwgezet hoe de voorbereidingen van de staat door de Jewish Society moesten geschieden, hoe de 'overplanting' van Joodse leefgemeenschappen zou moeten plaatsvinden en hoe het er bij de ingebruikneming van het nieuwe land aan toe zal gaan. De Jodenstaat is een blauwdruk van hoe deze staat eruit zou moeten gaan zien. Op bondige wijze komen allerlei onderwerpen aan bod: staatsinrichting en economie, huisvesting, scholing, politie en leger.

Uit het nawoord van Isaac Lipschits:
In een autobiografische schets die op 14 januar 1898 in The Jewish Cronicle verscheen, vertelt Theodor Herzl dat hij bij het schrijven van Der Judenstaat in een zo verheven gemoedsstemming verkeerde als hij nog nooit tevoren had gekend. Het deed hem denken aan Heinrich Heine, die bij het schrijven van een gedicht het wieken van de vleugels van een adelaar boven zijn hoofd hoorde. Ook Herzl meende geruis te horen wanneer hij schreef aan De Jodenstaat. 's Avonds, uitgeput door het werk aan wat hij als zijn grote plan zag, was zijn enige verpozing het luisteren naar de muziek van Richard Wagner, vooral naar de opera Tannhäuser.

Uit De Jodenstaat:

• "Dit geschrift moet de aanzet geven tot de algemene discussie over het Joodse vraagstuk. Virenden en vijanden zullen er aan deelnemen, en naar ik hoop niet langer de tot nu toe gevolgde manier van sentimentele verdedigingen en onbehouwen beledigingen. Het debat moet inhoudelijk, groot, ernstig en politiek gevoerd worden."

• "Ieder is in zijn geloof of ongeloof even vrij en onbegrensd als in zijn nationaliteit. En als het zo uitkomt dat er mensen van een ander geloof of een andere nationaliteit onder ons wonen, dan zullen wij ervoor zorgen dat zij een fatsoenlijke bescherming en rechtsgelijkheid genieten. In Europa hebben wij geleerd tolerant te zijn. Ik zeg dat niet eens spottend. Het huidige antisemitisme kan men slechts op geïsoleerde plaatsen aan de oude religieuze onverdraagzaamheid gelijk stellen. Bij de cultuurvolkeren is het in de meeste gevallen een beweging waarmee zij met een spook uit het eigen verleden willen afrekenen."