Dr. Borms had zijn terugkeer naar België perfect getimed want de volgende dag was het de 11de juli, het Guldensporenfeest, de Vlaams-nationale
feestdag(!). Volk & Staat blokletterde fier op 11 juli 1940: "Na zware mishandelingen door
Waalse soldaten komt hij [Dr. Borms, nvdr] uit de gevangenschap terug, gestaald door de doorstane marteling en bereid tot het hard-labour voor Vlaanderens vrijheid
en Dietslands heerlijke toekomst." Ook de Duitsers hebben snel door hoe ze de deportaties van mei '40 goed kunnen gebruiken. Daarvoor richten zij een
Comité voor Politieke Weggevoerden op met aan het hoofd ervan Dr. August Borms en advocaat René Lagrou. Zij worden belast met het verzamelen van
alle verhalen van gedeporteerden en met het eisen van schadeloosstelling van de Belgische staat.
Op 11 augustus 1940 organizeren de nazi's een huldeviering in het Munttheater te Brussel. Alle VNV-kopstukken zijn aanwezig op deze 'Borms-Feier' (Bormsviering).
Met hun Flämenpolitiek, die de Duitsers tijdens de Eerste Wereldoorlog met succes hebben gespeeld om aan de Vlaams-nationalisten duidelijk te maken dat hun echte
vijand België is (en niet Duitsland), zullen zij het symbool Borms -de 'ongekroonde koning van Vlaanderen' - verder uitputten tot letterlijk 'zijn laatste snik'.
VNV'r Reimond Speleers legde op de viering in zijn speech de link tussen de activisten van het eerste uur en die
van het laatste uur, zij die de vruchten zullen oogsten van wat de eersten gezaaid hebben in 1914-1918. René Lagrou had het over een 'tweede activisme, dat van
de Westmark, het grote, het definitieve...'[sic]. Jan Timmermans die samen met Lagrou en Borms vastzat in Le Vernet: "Wij doen beroep op iedereen die bevoegd is, om de mactsovername
voor te bereiden. Op een paar weken moeten wij het bewind uit de handen van de verstokte partij-politiekers nemen. Wij willen een gezondmaking
over geheel de lijn, en daarom eischen wij dat de Joodsche parasieten verdwijnen.". In augustus 1940 wordt Borms met veel sier en militair eerbetoon ontvangen door generaal von Falkenhausen,
de militair Gouverneur van België en Noord-Frankrijk. "Ik volg in alle geval dezelde lijn als in het vorige activisme...", schrijft
Borms op 10 december 1940 aan Geert Pijnenburg. De collaborateur met de Duitsers gedurende de Eerste Wereldoorlog volhardde in boosheid. Zijn tweede collaboratie
zal hem na het einde van de Tweede Wereldoorlog dan ook zwaar aangerekend worden...
Ook Staf de Clercq pikte schaamteloos in op de hype die de terugkeer van de 'verdachten van mei' - met op kop Dr August Borms - bij de Vlaams-nationalisten
teweeg bracht. Borms weigerde zich echter aan te sluiten bij het VNV, omdat de Clercq en de zijnen weigerden aan zijn voorwaarden (opname van de Vlaamse SS bij het VNV!)
in te gaan. Het begin van de breuk was nakende. Staf de Clercq bleef echter de voortzetting van het vernieuwde activisme aanmoedigen, hier op 20 april 1941:
"Onze houding mag en kan ook vandaag niemand verwonderen: zij is niet anders dan de voortzetting van de politiek die én de activisten èn de Vlaamse
frontsoldaten uit de wereldoorlog, na 1918 hebben ingezet". Ook het Verdinaso, dat zijn wonden likte na het verlies van hun leider Joris Van Severen tijdens
het Bloedbad van Abbeville, volgde dezelfde lijn. In Hier Dinaso! van 15 februari 1941: "Waar het activisme van 1914-1918
naar de heersende begrippen van toen, alleen op taalgebied hervormingen nastreefde, is nu een tweede, maar anders gericht want allesomvattend nieuw activisme
in werking."
Staf de Clercq liet later een lijst opstellen van politieke
gevangenen behorende tot het VNV en andere Vlaams-nationalistische strekkingen. Uiteindelijk kwam hij aan het cijfer van 49 waarvan expliciet 27 VNV'rs waren. Vergeleken
de naar schatting totaal 10.000 opgepakte verdachten, was het handjevol van 49 gearresteerde Vlaams-nationalisten allerhande maar peanuts. Geen zinnig
mens die dan ook de commotie verstaat die dit veroorzaakte als je alles naar verhouding bekijkt. Temeer ook omdat er behalve de 2 Dinaso's (Van Severen en Rijckoort),
niemand was omgekomen of ernstig verwond raakte. Naar aanleiding van een grootse VNV viering die op 28 mei 1941 werd gehouden en waar de eerste verjaardag van de
'verdachten van mei '40' werden gehuldigd, had Staf de Clercq 50 speciale ere-penningen laten maken waarvan er uiteindelijk 35 zouden worden uitgereikt. Dit leidde
meteen tot hevig intern gekrakeel vermits niet iedereen in aanmerking kwam. Zo weigerde Staf de Clercq een eremedaille aan Dr. Adriaan Martens uit te reiken,
hoewel die lid was van de Eenheidsbeweging NV.
Ook de Rexisten exploiteerden voor hun eigen propaganda vanaf 1941 het bloedbad van Abbeville alwaar toen de Rexist René Wéry werd vermoord. Maar deze herdenkingen
zullen, wanneer Léon Degrelle het Waals Legioen heeft opgericht en zich in de strijd gooide tegen het zogenaamde 'judeo-bolsjewistisch complot' aan het
Oostfront, vanaf 1942 uitgroeien tot een gecombineerde heldenhulde aan alle Rexisten die in België of aan het Oostfront waren omgekomen.
Door verschillende kopstukken uit het VNV werden processen aangespannen tegen ambtenaren en procureurs die in opdracht van de Belgische regering de aanhoudingen van
mei 1940 hadden verricht. Zo bijvoorbeeld de VNV'r Jeroom Leuridan uit Ieper, die door een administratieve vergissing aan deportatie naar de zuid-franse kampen
was ontsnapt. Uit wraak, daagde hij de stadsambtenaar Marcel Vierstraete voor de rechtbank, omdat die in opdracht van de Staatsveiligheid een
lijst van verdachte personen uit Ieper had opgesteld. Vierstraete, die aanvankelijk net zoals zoveel duizenden Belgen gevlucht was naar Frankrijk, keerde in september
1940 terug naar Ieper en werd prompt door de Feldgendarmerie in de boeien geklonken. Nadat hij in Gent veroordeeld was tot tien maanden celstraf en zijn ganse straf
had uitgezeten, diende hij zich wekelijks bij de Feldkommandatur melden. Vierstraete koos echter het hazepad en vluchtte naar Engeland. Als represaillemaatregel
werd zijn vader Jeroom Vierstraete, die katholiek gemeenteraadslid was in Ieper, aangehouden en naar Duitsland gedeporteerd. Jeroom Vierstraete overleed op 4 januari
1945 in het concentratiekamp Gross-Rozen (thans Polen).
Kop van jut werden natuurlijk administrateur van de Staatsveiligheid Robert De Foy die de arrestatie van de 'verdachten van mei' had bevolen en
auditeur-generaal Walther Ganshof van der Meersch die er voor had gezorgd dat het bevel werd uitgevoerd. VNV'rs Gerard Romsee en Edmond van Dieren drongen in een schrijven van 20 juni 1940
bij de procureur-generaal er op aan om beide ambtenaren op te sluiten en te berechten, omdat ze hen verantwoordelijk achtten voor de 'willekeurige aanhouding, opsluiting
en wegvoeringen, aanslagen gepleegd op de persoonlijke vrijheden van talrijke burgers'. Hoewel beide topambtenaren aanvankelijk door de Duitse bezetter werden
opgesloten, weigerden de nazi's hen te vervolgen en lieten ze weer vrij, wat tot grote frustratie leidde bij het VNV. Het VNV was intussen met DeVlag in een hevige
opbodpolitiek verzeild om de gunst van de Duitsers te winnen. Het VNV zal die politiek die haar tot diepe collaboratie verleidde, uiteindelijk verliezen ten gunste
van de Algemene SS-Vlaanderen en DeVlag die naar het einde van de oorlog toe ook de facto zullen samensmelten.
