Afbeelding hiernaast: Herinneringskamp Westerbork

Tijdens de Tweede Wereldoorlog waren er ruim duizend concentratiekampen, die alle hun bijdrage leverden aan het vernietigingswerk. Een daarvan was het doorgangskamp Westerbork in Drenthe. Hier vandaan brachten drieënnegentig treinen met merendeel van de Nederlandse Joden naar hun dood n het oosten.

Westerbork was 'uniek': de Joden bepaalden zèlf voor een groot deel de gang van zaken in het kamp. Ze zetten een goedlopend ziekenhuis op, organiseerden cabaretvoorstellingen met professionele artiesten en zorgden ervoor dat de orde gehandheefd bleef. Maar naast deze betrekkelijke 'vrijheid' speelde de angst voor de trein die iedere week naar Polen vertrok, een belangrijke rol.

Boulevard des Misères, zoals de weg werd genoemd die parallel naast de spoorweg liep waar alle gedeporteerden langs moesten om de trein naar Sobibor of Auschwitz op te stappen, is het verhaal van honderdduizend Joden. Verteld aan de hand van een aantal persoonlijke portretten is het ook het verhaal van contrasterende gezichstpunten: de Duitse kampcommandant Gemmeker die zijn 'plicht' deed, naast de 'Joodse SS-man' Kurt Schlesinger die de zijne deed; de zachtmoedige Etty Hillesum en haar hoop op een betere wereld naast haar vriend, de dagboekschrijver Philip Mechanicus met zijn nuchtere realisme; de cabaretiers Max Ehrlich, Willy Rosen en Erich Ziegler, die leefden voor hun vak, naast Friedrich Weinreb wiens rol bij de deportatie van Joden fel omstreden is.

Jacob Boas werd op 1 november 1943 in Westerbork[!] geboren en groeide op in Amsterdam. Later emigreerde hij naar Amerika. Hij behaalde zijn doktersgraad in de moderne geschiedenis aan de University of Califonia.

---

Kroniek van de Jodenvervolging in Nederland

Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org (eigen collectie):
•  Arthur Seyss-Inquart - Het leven een Duits onderkoning in Nederland (Neuman)
•  De drie van Breda. Duitse oorlogsmisdadigers in Nederlandse gevangenschap, 1945-1989 (Hinke Piersma)
•  Ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog (Conny Kristel)
•  Roof. De ontvreemding van Joods bezit tijdens de Tweede Wereldoorlog (Gerard Aalders)
•  Berooid. De beroofde Joden en het Nederlandse restitutiebeleid sinds 1945 (Gerard Aalders)
•  Het Achterhuis. Het dagboek van Anne Frank
•  De laatste zeven maanden. Vrouwen in het spoor van Anne Frank (Willy Lindwer)
•  Settela (Aad Wagenaar)
•  Onbekende Kinderen. De laatste trein uit Westerbork (Daphne Meijer)
•  Krijgen zal ik je. Pijn en angst van een overlevende Jood (Karel Logher)
•  Collaboratie en Verzet 1940 - 1945. Delen 1, 2 en 3 (Friedrich Weinreb)
•  Het verstoorde leven. Dagboek van Etty Hillesum, 1941-1943 (Etty Hillesum)
•  De tas van Eva. Een uniek dagboek van een Joodse heldin (Donald Speelman en Dick Schaap)
•  Goethe in Dachau. Literatuur en werkelijkheid (Nico Rost)
•  Boulevard des Misères. Het verhaal van doorgangskamp Westerbork (Jacob Boas)
•  Concentratiekampen. Systeem en de praktijk in Nederland (C.J.F. Stuldreher en H.A.V.M. van Stekelenburg)
•  Ondergang - De vervolging en verdelging van het Nederlandse jodendom 1940-1945 (Jacques Presser)
•  Kroniek der Jodenvervolging 1940-1945 (Abel J. Herzberg)
•  Studies over de Jodenvervolging (B. A. Sijes)
•  Geschiedschrijving als opdracht. Abel Herzberg, Jacques Presser en Loe de Jong over de Jodenvervolging (Conny Kristel)
•  Strepen aan de hemel (Gerhard L. Durlacher)
•  Terugkeer. Antisemitisme in Nederland rond de bevrijding (Dienke Hondius)
•  Na het kamp - Overlevenden en de strijd om herinnering (Jolande Withuis)
•  U wordt door niemand verwacht. Nederlandse joden na kampen en onderduik (Michal Citroen)
•  Om erger te voorkomen (Nanda van der Zee)
•  Tegen beter weten in. Zelfbedrog en ontkenning in Nederlandse geschiedschrijving over Jodenvervolging (Ies Vuijsje)
•  Na de ondergang. De herinnering aan de Jodenvervolging in Nederland 1945-1995 (Ido de Haan)
•  Voorbij de verboden drempel - De Shoah in ons geschiedenisbeeld (H.W. von der Dunk)