De fysicus Carl Clauberg werd geboren in 1898 in Wuppertal uit een gezin van eenvoudige komaf. Zijn vader was wapenhandelaar. In 1916 moest hij onder de wapens en zat aan het einde van de Eerste Wereldoorlog een tijd in Engelse gevangenschap. Na de oorlog studeerde hij geneeskunde en specialiseerde zich in gynaecologie. Hij was een bijzonder verstandig man en bleef verder studeren op het gebied van gynaecologie en bracht het in 1939 tot professor en lector aan de Universiteit van Kiel en later als professor in Königsberg. Hij ontwikkelde hormonenpreparaten tegen onvruchtbaarheid progynon en proluton, die nog steeds worden voorgeschreven en gebruikt. In 1933 sloot hij zich aan bij de N.S.D.A.P., de partij van Hitler, en werd een fanatieke volgeling van de nazi's.

Afb. rechts: Prof. Carl Clauberg (helemaal links), Dr. Horst Schumann (helemaal rechts) en hun team 'aan het werk' in de operatiekamer in Blok 10 van het basiskamp Auschwitz I.

Officieel was Prof. Carl Clauberg in dienst van de nazi's als burger. Nochtans werd hij in 1940 benoemd in de rang van SS-Reservegruppenführer (luitenant-generaal). Het was niet ongewoon dat nazidokters zulke hoge militaire graden kregen. Het was een officiele erkenning van de machtspositie die artsen bekleedden in het Derde Rijk. In 1940 ontmoette Clauberg voor het eerst Heinrich Himmler, het begin van een stevige vriendschap en intensieve correspondentie tussen beiden. Via zijn assistent Brandt stuurt hij hem op 10 juli 1940 een brief met de vraag 'hoeveel tijd Clauberg nodig heeft om 1.000 Jodinnen te steriliseren' en stelt hem voor 'om bij wijze van parctische proef, een Jood en Jodin gedurende een bepaalde tijd samen te zetten om te kijken wat er dan gebeurt.'

Himmler wist dat Clauberg de vrouw van een hoogegeplaatste SS-officier met succes voor onvruchtbaarheid had behandeld. Himmler was vooral geïnteresseerd in sterilisatie en stelde Clauberg voor het proces van vrouwen weer vruchtbaar te maken om te keren naar onvruchtbaar. Clauberg ging onmiddellijk in op het verzoek van Himmler en zal vanaf dan al zijn kwaliteiten als onderzoeker en wetenschapsman besteden om een effectieve methode te vinden voor massasterilisatie zonder dat een chirurgische ingreep noodzakelijk was.

Clauberg krijgt via Himmler enorme financiële middelen toegestopt en gaat aan het werk met proeven op dieren. Intussen worden overal in de bezette gebieden concentratiekampen opgericht en begin 1942 stelt Himmler aan Clauberg voor om ipv. zijn experimenten op dieren toe te passen, hem de gelegenheid wil geven zijn proeven direct op mensen uit te voeren in het vrouwenkamp van Ravensbrück. Clauberg kan Himmler ervan overtuigen om hem naar Auschwitz te zenden, dichtbij Köningshutte waar Clauberg intussen een privékliniek had geopend. Clauberg schrijft op 30 mei 1942 een brief aan Himmler waarin hij hem verzoekt om in Auschwitz op grote schaal sterilisatieproeven uit te voeren.

In het begin van juli 1942 woont hij samen met Himmler een conferentie bij omtrent sterilisatie en eind 1942 neemt jij zijn intrek in het concentratiekamp van Auschwitz. Het plan was om 'de methode van sterilisatie zonder operatie uit te proberen op vrouwen die voortplanting onwaardig zijn en deze methode voort te zetten zodra de efficiëntie ervan duidelijk werd.' Aanvankelijk is hij actief in het vrouwenblok nr 30 in Auschwitz II (Birkenau) maar in april 1943 werd kreeg Clauberg een eigen afdeling aangeboden in Blok 10 van het basiskamp Auschwitz I. Het concentratiekamp Auschwitz I en II bleken voor de nazidokters een onuitputtelijke bron van menselijk proefmateriaal te zijn van 'Untermenschen' te zijn, wier leven nog minder waard was dan de echte proefkonijnen waar Clauberg tot dan zo lang mee had gewerkt.

Hoe het er gewoonlijk aan toeging in Blok 10 werd beschreven in het zogenaamde 'Broad-bericht' dat SS-Unterscharführer Pery Broad (1921-1994) tijdens zijn Britse gevangenschap in 1945 schreef en waarin hij de gang van zaken in Blok 10 beschrijft, getuigenis dat later tijdens het beruchte Auschwitz-proces begin jaren zestig als bewijsmateriaal werd toegevoegd aan de processtukken en werd voorgelezen op het proces waar onder meer ook Pery Broad terecht stond:
"Bij het hygiëne-instituut behoorde Blok 10 in het Stammlager, waarin meerdere honderden Jodinnen voor onderzoeksdoeleinden ondergebracht waren. Blok 10 werd hermetisch van de buitenwereld afgesloten. In de benedenverdieping waren laboratoria en ziekenkamers met bedden. De eerste verdieping, die bestond uit één doorlopende, grote ruimte, was met stapelbedden van drie hoog ingericht voor de niet vast liggende proefpersonen. Van tijd tot tijd werden de mobiele gevangenen in gesloten orde onder bewaking in het kampgebied begeleid bij een wandeling. Zorgvuldig werd er op toegezien dat ze niet met andere gevangenen in aanraking kwamen, om de geheimhouding van de dingen die zich in Blok 10 afspeelden zoveel mogelijk te bewaren. In dit Blok voerden Professor Carl Clauberg en luitenant Dr. Horst Schumann, met enkele gevangenen genomen Joodse gespecialiseerde wetenschappers, onderzoeken uit naar vlektyfus, sterilisatie door bestraling en kunstmatige bevruchting. Vooral de sterilisatiebehandeling kostte aan talloze mensen, waarop dit uitgeprobeerd werd, het leven. De proeven met kunstmatige bevruchting waren gekoppeld aan uiterst pijnlijke operationele ingrepen die bij volledig bewustzijn van de betreffende persoon werden uitgevoerd. Geen van de SS-artsen ervoer de experimenten in Blok 10 als wat ze voorstelden, namelijk een beestachtige misdaad. De proefpersonen waren immers Joden die vogelvrij verklaard waren en geen levensrecht hadden."

Afb. links: Door getuigen werd Dr. Clauberg omschreven als die 'griezelige lelijke dwerg' - hij was nauwelijks 1m50 groot - en beschreven hem verder als compleet gevoelloos en gewetenloos.

Dr. Clauberg hield zich voornamelijk bezig met het steriliseren van vrouwen en gebruikte daarbij gruwelijke methodes. Zonder anesthesie of pijnstillers, injecteerde hij bijtende zuren rechtstreeks in de baarmoeder van zijn testvrouwen, bij voorkeur meisjes tussen 14 en 16 jaar. Doel was om de eileiders te infecteren. Clauberg en zijn assistenten voerden deze injecties soms 3 tot 6 keer uit bij dezelfde proefpersoon, wat verschrikkelijke ontstekeningen veroorzaakte samen met ondraaglijke pijnen waarvoor niet eens pijnstillers werden verstrekt. Vermits Clauberg vaak in zijn privékliniek in Königshutte werkte, liet hij tijdens zijn afwezigheid veel van deze ingrepen over aan zijn assistenten. De meeste proefvrouwen hielden aan al deze ingrepen ernstige beschadigingen aan de baarmoeder en eierstokken aan over. Meestal werden ze, als ze de proeven overleefden, vermoord met injecties fenol of naar de gaskamer gestuurd.

Er werd door de nazibonzen al hardop gedroomd van massasterilisatie. Zo schreef in oktober de Sudetenduitser Dr. Adolf Pokorny aan Himmler een brief waarin hij hem voorstelde om het sap van een bepaalde plant 'blijvende steriliteit' opwekte bij dier en mens, mannelijk en vrouwelijk. Pokorny was er zeker van dat hij een machtig wapen in handen had en raadde Himmler aan om de planten op grote schaal te cultiveren: "Als het zou gelukken om op grond van dit onderzoek zo snel mogelijk een medicament samen te stellen dat na betrekkelijk korte tijd een ongemerkte sterilisatie bij mensen teweegbracht, dan stond ons een nieuw doeltreffend wapen ter beschikking. Alleen al de gedachte dat de drie miljoen bolsjewieken die op dit moment gevangenen van de Duitsers zijn, kunnen worden gesteriliseerd zodat ze als arbeiders kunnen worden ingezet zonder dat het gevaar bestaat dat ze zich voortplanten, opent uiterst verstrekkende perspectieven."

Echter, de resultaten van Claubergs experimenten lieten op zich wachten. Op 7 juni 1943 verontschuldigde Clauberg zich bij Himmler voor zijn trage vooruitgang. Hij schreef dat zijn methode nagenoeg op punt stond (so gut wie fertig ausgearbeitet) maar vereiste nog een paar Verfeinerungen. Dr E. Wirths formuleerde de mislukkingen van Clauberg anders en zou gezegd hebben "dat Clauberg finaal naar de bliksem was gegaan en dat hij een zware alcoholist en een volslagen gewetenloos individu was geworden." In mei 1944 diende Clauberg te verhuizen naar Blok 1 van de zogeheten kampuitbreiding. In het totaal zou Clauberg en zijn assistent Dr. Johannes Goebel ongeveer 700 vrouwen hebben gesteriliseerd. Sommige bronnen gewagen zelfs van 'duizenden' gevallen.

Afb. rechts: Stoffelijke resten van 'testvrouwen' zoals ze eind 1944 door de Geallieerden werden aangetroffen in een kuip in het 'Instituut voor Anatomie' te Straatsburg. Na onderzoek van de stoffelijke resten bleek dat zij afkomstig waren uit het vrouwenkamp van Auschwitz, en al onmiddellijk na hun aankomst werden vermoord om er verder onderzoek op uit te voeren. (foto van Com. Jadin)

Naarmate de oorlog vorderde en de nederlagen van het Duitse leger zich opstapelden, en het Rode Leger zijn kliniek in Königshutte naderde, verpakte kamparts Dr. Clauberg al zijn instrumenten en onderzoeksresultaten in grote koffers, en vluchtte naar het vrouwenkamp (Frauenlager) van Ravensbrück waar hij ondanks de grote chaos die er heerste, gewoon verder doorging met zijn proeven. Hij had er wel voor gezorgd dat een aantal van zijn testvrouwen evenens naar Ravensbrück werden gedeporteerd, zodat hij zijn 'experimenten' kon blijven opvolgen. Ravensbrück was vooral het werkterrein van Dr. Karl Gebhardt. Zo gaf Gebhardt in 1942 de opdracht om de vrouwelijke gevangenen van Ravensbrück met stafylokokken te infecteren. Ook koudvuur (gangreen) en tetanusbacillen werden op gevangenen overgebracht om de genezende werking van sulfonamiden vast te stellen, en dat vaak met de dood tot gevolg.

Wanneer andermaal de geallieerden naderden nam hij zijn biezen naar Sleeswijk-Holstein en sloot zich als enige kamparts van Auschwitz aan bij de laatste SS-getrouwen die Heirnich Himmler omringden. Echter, op 22 mei 1945 werd Himmler door een Britse patrouille in de buurt van Hamburg opgepakt. De dag later, op 23 mei 1945 werd Himmler opnieuw voorgeleid om verhoord te worden. Hij werd verplicht zich helemaal uit te kleden, want de dokters waren ervoor beducht dat nazi's gifcapsulen bij zich hadden. Toen de dokter zijn mond wilde onderzoeken, trok Himmler zijn hoofd weg en beet de cyaankaliampul stuk, die hij al die tijd in een gat tussen zijn tanden had verborgen gehouden.

Enkele weken later werd Clauberg op 8 juni 1945 door de Russen gevangen genomen. Prof. dr. Carl Clauberg wordt in de Sovjet-Unie in 1948 tot 25 jaar cel veroordeeld maar komt na de dood van Stalin in 1953 in aanmerking voor de "Spätheimkehrer"-regeling tussen Bonn en Moskou en Clauberg wordt in 1955 in de Bondsrepubliek vrijgelaten. Clauberg heeft nooit geen ogenblik van spijt vertoond omtrent zijn misdaden tegen de menselijkheid, integendeel. Op een bepaald ogenblik tijdens een interview met de pers sprak hij vol trots over zijn werkzaamheden in Köningshutte en Auschwitz en verklaarde tot grote verbijstering van iedereen: "Ik ben erin geslaagd een volkomen nieuwe sterilisatiemethode tot stand te brengen, een methode die ook nu in bepaalde gevallen uitesrt bruikbaar zou zijn." Na protesten van kampoverlevenden wordt hij in West-Duitsland opnieuw gearresteerd, aangeklaagd en in afwachting van zijn proces opgesloten in de gevangenis van Frankfurt. Kort voor de start van het proces heeft Clauberg zich op 9 augustus 1957 verhangen in zijn cel.