Verzet.org - Gipsy Life: Sinti & Roma; 2007; Bob Entrop; 3 DVD's; speelduur 285 minuten; zw/w en kleur

Auschwitz-Birkenau 2007. Filmmaker Bob Entrop bezoekt samen met een aantal Sinti (zigeuners) het voormalige vernietigingskamp in Oswiescim (Polen)

In het filmproject GIPSY LIFE: SINTI & ROMA, bestaande uit drie films, neemt filmmaker Bob Entrop (o.a. De Witte Raaf, 2004) de kijker mee op zijn persoonlijke zoektocht naar de cultuur van de Sinti en Roma in Nederland. In zijn zoektocht ontdekt de filmmaker dat Sinti en Roma nog steeds gesloten gemeenschappen vormen waar talrijke onderwerpen taboe zijn. Door de vriendschappen en vertrouwensbanden die in de loop van de tijd zijn ontstaan, heeft Bob Entrop de kans gekregen een goed beeld te geven van een volk dat door de eeuwen heen verjaagd en gediscrimineerd is en waarvan er bijna een miljoen tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn vermoord.

De drie films zijn:
• Een Volk zonder eigen Land (No Place of their own): Een heel bijzondere en meeslepende verfilming van het dagelijks leven op enkele Sinti (zigeuner) kampen in Nederland waarin de familie Schäfer centraal staat. In een paralelle vertelling passeert een grote groep mensen de revue. Regisseur Bob Entrop is al jaren gefascineerd door het leven van zigeuners Roma en Sinti en hun bijzondere gebruiken, codes en taboes. Hij probeert de geplaagde gemeenschap - traditioneel geassocieerd met kampvuren, veel eten en drinken en muziek - beter te begrijpen. In zijn film stelt hij vindingrijke vragen. Meermalen wordt hem echter duidelijk gemaakt dat iets hem niets aangaat of dat over 'dat soort zaken' niet wordt gesproken. Zeker niet voor een camera. Toch lukt het hem een tipje van de sluier op te lichten. Religie speelt een belangrijke rol. Zaken als leven, dood en seksualiteit zijn gevoelig, vaders wil is wet en familie is heilig. Gehandicapten en ouderen worden nooit aan hun lot overgelaten. Van oudsher is er een strikte scheiding tussen de Roma en Sinti en de burgermaatschappij. Men leefde op een eiland want er werd op hen neergekeken. Binnen de jongere generatie zijn er inmiddels mensen die zich minder van de burgermaatschappij isoleren. Dat betekent dat ze een middenweg moeten zoeken tussen twee verschillende werelden.

• Een Stukje blauw in de Lucht (A Blue Hole in the Sky): Deze indringende film vertelt het aangrijpende relaas van twaalf mensen die de Tweede Wereldoorlog hebben overleefd en daar voor het eerst over spreken en daar mee een taboe doorbreken. In soms heftige en ook mooie beelden en verhalen wordt de toeschouwer meegezogen in een stuk geschiedenis dat tot nu toe altijd verzwegen is. Deze film is een reis in de tijd. Drie mensen reizen in het heden naar Auschwitz terwijl tegelijkertijd de anderen, in hun herinnering terug reizen naar het verleden, naar de tijd waarin bijna een miljoen Sinti en Roma, zigeuners, zijn vermoord. Door de verhalen van deze getuigen, ontdekken we de geschiedenis van een gemeenschap, die het slachtoffer van racisme en vooroordelen waren in Europa nog voor de nazi's aan de macht kwamen. Hun vervolging werd nog aangescherpt met de rassenwetten van de jaren 30, gevolgd door hun deportatie en vernietiging parallel aan die van de Joden. Ook wordt aandacht besteeds aan de verhalen van zij die na de oorlog probeerden om terug naar huis te keren en aldus deel bleven van het land dat mede verantwoordelijk was voor hun tragedie. De verhalen accentueren de universele menselijke les van de Holocaust, en de noodzaak van de bestrijding van geweld, nationalisme en racisme. De gematigde toon waarmee de slachtoffers hun ervaringen als jonge mensen beschrijven vanuit het perspectief van de ouderdom, geven hun dramatische verhalen extra emotionele dimensie.

• Muzikanten voor het leven (Musicians for Life): Muziek speelt een centrale rol in het leven van de Sinti en Roma. Van de getalenteerde familie Basily, Paulus Schäfer en de Gipsyband en Roger Moreno en het Triska Trio ontdekken we hun muzikale drijfveren, teleurstellingen en hoogtepunten. Een zigeuner zonder muziek is eigenlijk geen zigeuner. In deze persoonlijke zoektocht naar de laatste Sinti en Roma volgt filmmaker Bob Entrop drie zigeunerbands. Met de Basily's reist hij naar Praag, waar ze als Nederlandse jazzband een warm onthaal krijgen. De jonge Paulus Schäfer beleeft met zijn Gipsyband een hoogtepunt bij een gezamenlijk optreden met het wereldberoemde Rosenberg Trio. En met Roger, een in Nederland neergestreken Zwitserse muzikant/componist, brengt hij een bezoek aan diens schoonfamilie in Duitsland, waar hij een ontroerend duet zingt met zijn demente schoonvader. Voor alledrie is Django Reinhardt de onovertroffen maestro. In de rijk geschakeerde montage dartelt de film van interview naar interview, en van optreden naar optreden. Nostalgie en realiteitszin wisselen elkaar af in de openhartige gesprekken. Vrijwel voortdurend spelend brengen de hoofdrolspelers virtuoze solo's ten gehoor, naast een onvoltooide compositie: Requiem aan Auschwitz. Zolang een zigeuner musiceert, leeft hij (voort).