Verzet.org - The Grey Zone; Tim Blake Nelson; 2001 op DVD in 2003; 1 DVD; speelduur 104 minuten; kleur

'The Grey Zone' is een verfilming van het gelijknamige toneelstuk van Tim Blake Nelson en is gedeeltelijk gebaseerd op het ooggetuigenverslag van de Hongaarse Jood, dokter Miklos Nyiszli, die Dr. Mengele moest helpen bij het uitvoeren van medische experimenten op kampgevangenen. De Grey Zone bevat gebeurtenissen rond het 12de Sonderkommando dat voornamelijk uit Hongaren bestond in Auschwitz II (Birkenau). Dr. Nyiszli schreef zijn ervaringen neer in maart 1946 in het boek 'Auschwitz: A Doctor's Eyewitness Account', voor het eerst uitgebracht in Engeland bij Panther Books in 1962. De pocketeditie in mijn bezit (afb. links) is een herdruk uit 1981 bij Granada Publishing.

Tijdens de Endlösung zetten de nazi's Sonderkommando's in om bij de uitroeiing in de concentratiekampen te helpen. De Joodse mannen begeleidden slachtoffers naar de gaskamers en voerden de lijken na het vergassen af. Daarvoor ontvingen ze naar kampmaatstaven grote privileges, voordat ze zelf na vier maanden werden vernietigd.

In deze film worden de gruwelen op een erg realistische wijze weergegeven zoals ze zich afspeelden in de vernietigingskampen in Duitsland, waar vele joden de dood vonden. Deze gebeurtenissen zijn gebaseerd op verhalen verteld door overlevenden van deze kampen. Afschuwelijke beelden zijn hier te zien, en laten weinig meer aan de verbeelding over. Het is dan ook niet echt en doorsnee film, je moet er wel zeker van zijn om dit te zien. Het blijft echter belangrijk om dit soort films te bekijken ook al was het gewoon maar om te weten dat dit nooit meer mag gebeuren.

De film werd in 2001 gerealiseerd door Tim Blake Nelson met in de hoofdrollen David Arquette (Hoffman), Velizar Binev (Moll), David Chandler (Rosenthal), Michael Stuhlbarg (Cohen), George Zlatarev (Lowy), Dimitar Ivanov (Old Man), Daniel Benzali (Schlermer), Allan Corduner (Dokter Miklos Nyiszli), Steve Buscemi (Abramowics), Harvey Keitel (SS-Oberscharführer Eric Muhsfeldt), Henry Stram (SS-Hauptstürmfuhrer Josef Mengele), Kamelia Grigorova (Meisje), Lisa Benavides (Anja), Shirly Brener (gevangene) en Mira Sorvino (Dina). Filmfiches op IMDB: The Grey Zone; Filmvisie: The Grey Zone; HiFi.nl: The Grey Zone

Lees ook hier filmbespreking door Kevin Prenger op Go2War.nl

In deze film spelen enkele mannen uit het 12e Sonderkommando de hoofdrol. Dag in dag uit voeren deze mannen hun vreselijke taak uit in de hoop dat hun leven gespaard zal worden. Maar hun geweten speelt zich op en de mannen hebben het psychisch enorm zwaar met hun werkzaamheden. Daarnaast zijn er geruchten dat ook binnen een aantal weken de mannen van het Sondercommando vergast zullen worden om vervangen te worden voor nieuw aangekomen mannen. Er blijft weinig over van de hoop die de mannen hadden om te overleven en ze besluiten in opstand te komen.

De opstand van het 12e sonderkommando is erop gericht om één van de verbrandingsovens te vernietigen, zodat de capaciteit van het vernietigingskamp verminderd wordt en de levens van vele joden gespaard kunnen worden. De mannen van het 12e Sonderkommando moeten alleen oppassen dat hun plannen niet worden opgemerkt door de kampcommandant: SS-Oberscharführer Eric Muhsfeldt. Deze strenge en wrede kampcommandant is ondanks zijn alcoholverslaving zeer oplettend en heeft vermoedens dat zijn gevangen een opstand aan het voorbereiden zijn omdat er twee vrouwen uit het vrouwenkamp opgepakt zijn met explosieven in hun bezit.

Terwijl de mannen bezig zijn met hun werkzaamheden in de gaskamer vinden ze een meisje die de vergassing overleeft heeft. Samen met dokter Miklos Nyiszli proberen ze het meisje te verstoppen, maar hoe hou je een meisje in een vernietigingskamp verborgen voor de kampbewakers en wat is het nut om het leven van één meisje te redden terwijl dagelijks vele honderden joden de dood vinden? Bovendien zou het meisje een gevaar kunnen vormen voor de organisatie van de opstand.

“The Grey Zone” is ongetwijfeld de meest neerslachtige film die verschenen is over de holocaust. In tegenstelling tot in films als“The Pianist”, “La Vita è Bella” en “Schindler’s List” zit in deze film geen schrijntje hoop of positivisme verwerkt en ligt de nadruk op de gruwelijke dood die vele joden vonden in Auschwitz. De zinloosheid van het redden van één joods meisje, een man die de lichamen van zijn eigen familieleden in de verbrandingsovens moet stoppen en een vrouw die op gruwelijke wijze door SS-ers wordt gemarteld, zijn enkele voorbeelden van de vele gruwelijke scènes die in de film voorbij komen. Uit de film blijkt duidelijk dat er in de vernietigingskampen voor het merendeel van de gevangenen geen hoop meer was, de dood overheerste in de vernietigingskampen.

Duidelijk komt in de film naar voren dat mensen in staat zijn tot vreselijke dingen om hun eigen leven te redden of enkele dagen langer te leven. De mannen van het Sonderkommando zijn hier een voorbeeld van, maar ook dokter Miklos Nyiszli verkoopt zijn ziel aan de duivel om zijn eigen leven en dat van zijn familie te redden. Zij waren gedurende de oorlog niet de enige joden die hun eigen leven konden redden ten koste van het leven van anderen, de strijd om te overleden was voor velen zo belangrijk dat het hen niet meer uitmaakte dat zij nauw betrokken waren bij de dood van vele anderen.

Lees ook op Verzet.org:
•  Opstand van het Sonderkommando in Auschwitz-Birkenau. [1] Sonderkommando's
•  Opstand van het Sonderkommando in Auschwitz-Birkenau. [2] 7 oktober 1944
•  Dr. Jozef Mengele, kamparts in KZ-Auschwitz-Birkenau
•  Het Euthanasieprogramma T4, voorspel tot de holocaust
•  De vervolging van Roma en Sinti zigeuners
•  Rudolf Hoss, kampcommandant van KZ-Auschwitz-Birkenau

Lees ook deze boek/DVD besprekingen op Verzet.org:
•  Nazi-Dokters. De psychologie van de rassenmoord in het Derde Rijk (Robert Jay Lifton)
•  Hitlers Beulen:Mengele, von Ribbentrop, Freisler,von Schirach,Eichmann,Bormann (6 DVD's 318 minuten)
•  Out of the Ashes (Joseph Sargent) / Story of Dr. Gisella Perl / Holocaustdrama / 1 Dvd 108 min/kleur
•  Auschwitz - The Nazi's and the Final Solution (2 x DVD)
•  The Grey Zone (1 DVD)
•  Het Auschwitz-Proces ...een bericht over de levenden en de doden.(Hans Jacobs en Bert Stoops)
•  Met de wetenschap als excuus.(Benno Müller-Hill)