Sonderkommando Auschwitz is een aangrijpend ooggetuigenverslag van een van de Joodse gevangenen die werden gedwongen in de gaskamers te werken - een verhaal van onmacht, schuld en de drang om te overleven.

Voormalig Sonderkommando in Birkenau Shlomo Venezia verhaalt over toen hij bij Bunker II (een voormalige boerderij omgebouwd tot gaskamer) aan de verbranding van de kadavers werkte: "De Duitsers stuurden ons dus naar de andere kant van de boerderij, naar de kuilen. Ze bevalen ons de lichamen uit de gaskamer te slepen en ze bij de kuilen neer te leggen. Zelf ben ik niet in de gaskamer geweest; ik heb aan één stuk door met lijken gesleept van ed Bunker naar de kuilen. Andere mannen van het Sonderkommando, met meer ervaring dan wij, kregen de opdracht om de lichamen zodanig in de kuilen te gooien dat het vuur niet doofde. Als de lijken te dicht op elkaar kwamen te liggen, kon er geen lucht meer bij de vlammen komen en zou het vuur uitgaan of minder hevig branden. Dat zou de kapo's en de Duitsers die ons bewaakten woest hebben gemaakt. De kuilen waren langwerpig en hellend uitgegraven, waardoor het vet dat uit de brandende lijken kwam, naar een hoek stroomde, waar het werd opgevangen in een soort kuip. Als het vuur dreigde uit te gaan, moesten de mannen wat van dat vet uit die bak halen en dat op de vlammen gooien om het vuur weer te doen oplaaien."

In de vernietigingskampen waren de leden van het Sonderkommando belast met het gruwelijkste werk: het werk in de gaskamers. Joodse gevangenen maakten gedwongen deel uit van deze 'speciale werkploegen' en kregen van de SS de opdracht slachtoffers naar de gaskamers te begeleiden, de ruimtes schoon te maken en de lichamen van de slachtoffers te verbranden, om enige tijd later zelf te worden gedood.

De Grieks-Italiaanse jood Shlomo Venezia is een van de zeer weinigen die het Sonderkommando heeft overleefd. Pas na vijftig jaar was hij in staat erover te spreken. In Sonderkommando vertelt hij zijn verhaal, van de deportatie in treinen vanuit Griekenland, de selectie bij aankomst in Auschwitz, het werk in het kamp, de bevrijding en het leven erna.

Uit het voorwoord van Simone Veil: "Deze getuigenis ontleent haar kracht aan de volstrekte oprechtheid van de auteur, die alleen vertelt wat hij met eigen ogen heeft gezien; alles, zonder iets over te slaan. [..] Met zijn eenvoudige woorden roept Shlomo Venezia ze weer tot leven: die uitgemergelde gezichten, de uitgebluste, berustende en vaak doodsbange blikken van de mannen, vrouwen en kinderen wier pad hij kruist - één keer en meteen ook voor het laatst."

---

Concentratiekamp KZ Auschwitz - Birkenau - Monowitz

Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org:
•  Ik ontsnapte uit Auschwitz; inclusief de Auschwitz-Protocollen (Rudolf Vrba)
•  Auschwitz (Léon Poliakow)
•  Anus Mundi. Gevangene nummer 290 overleefde vijf jaar Auschwitz (Wieslaw Kielar)
•  Sonderkommando Auschwitz (Shlomo Venezia)
•  Het Auschwitz-Proces ...een bericht over de levenden en de doden (Hans Jacobs en Bert Stoops)
•  Rudolf Höss, commandant van Auschwitz. Zelfportret van een beul (Rudolf Höss/Martin Broszat)
•  Geen leugens over Auschwitz (Ebbo Demant)
•  Eichmann in Jeruzalem. De banaliteit van het kwaad (Hannah Ahrendt)
•  Nazi-Duitsland en de Joden. Delen 1 en 2 (Saul Friedländer)
•  De laatste reis. De vernietiging van de Joden in nazi-Duitsland (Martin Gilbert)
•  Auschwitz - Een geschiedenis (Sybille Steinbacher)
•  Dossier Auschwitz Brussel (Maxime Steinberg)
•  Pelgrim in Auschwitz (Jos Pauwels)
•  Strepen aan de hemel (Gerhard L. Durlacher)
•  Terug op de plaats die ik nooit heb verlaten (Tobias Schiff)
•  KZA 5148 (Regine Beer)
•  Een liefde in Auschwitz (Thilo Thielke)
•  Het Derde Rijk en de Joden. Documenten en getuigenissen (Léon Poliakow en Josef Wulf)
•  Holocaust - naar de bekende 4-delige mini TV-serie Holocaust uit 1978 (Gerald Green)

Lees ook deze artikels op Verzet.org:
•  Blok 10 in Auschwitz: het labo van Dr. Clauberg en Dr. Schumann
•  Dr. Jozef Mengele, kamparts in KZ-Auschwitz-Birkenau
•  Topf und Soehne, ovenbouwers voor Auschwitz
•  Rudolf Hoss, kampcommandant van KZ-Auschwitz-Birkenau
•  Ooggetuigeverslag van Kurt Gerstein over massavergassingen
•  Opstand van het Sonderkommando in Auschwitz-Birkenau. [1] Sonderkommando's
•  Opstand van het Sonderkommando in Auschwitz-Birkenau. [2] 7 oktober 1944
•  De Overval op het XXste Konvooi naar Auschwitz-Birkenau
•  Mala Zimetbaum, Joodse verzetsheldin in KZ Auschwitz-Birkenau

Lees ook deze DVD bespreking op Verzet.org:
•  DVD-film: Hitlers Beulen: Mengele, von Ribbentrop, Freisler, von Schirach, Eichmann, Bormann (6 DVD's 318 minuten)
•  DVD-film: Out of the Ashes (Joseph Sargent) / Story of Dr. Gisella Perl / Holocaustdrama / 1 Dvd 108 min/kleur
•  DVD-film: Auschwitz - The Nazi's and the Final Solution (2 x DVD)
•  DVD-film: The Grey Zone (1 DVD)