Verzet.org - De onvoltooide revolutie. Burgeroorlog in een Spaans dorp (Hanneke Willemse)

Wanneer er over de Spaanse burgeroorlog (1936-1939) wordt geschreven, gaat het meestal over de Internationale Brigades of over de conflicten tussen communisten en andere linkse organisaties. De Nederlandse historica Hanneke Willemse snijdt in haar boek 'De onvoltooide revolutie' een ongewoner thema aan. Zij heeft zich geruime tijd gevestigd in het Aragonese dorpje Albalate de Cinca en een poging gedaan de anarchistische revolutie die daar zestig jaar geleden plaats vond te reconstrueren, voornamelijk via interviews met een groot aantal dorpsbewoners.

In het dorp Abalate de Cinca in Aragon werd de opstand van de fascistische generaals in 1936 beantwoord met de sociale revolutie, het begin van drie jaar burgeroorlog. De grond werd in collectief beheer genomen, de dorpsvergadering verving de gemeenteraad. Het anarchisme, dat ook in Abalate een grote aanhang had, streefde niet alleen collectivisatie van productie en consumptie na, maar ook hervorming van het onderwijsstelsel, vrijere sexuele verhoudingen en een grotere rol voor vrouwen in het openbare leven.

De burgeroorlog tegen de fascisten werd verloren, de repressie onder Franco was meedogenloos. Toch blijken vijftig jaar later de anarchistische idealen en het geloof in de sociale revolutie niet verloren. Op basis van herinneringen waar jaren niet over gesproken kon worden, reconstrueert de schrijfster de gebeurtenissen en ideeën van toen. Aan de hand van hun persoonlijke geschiedenissen laat zij zien hoe mannen en vrouwen deze op verschillende wijze ervaren en verwerkt hebben. Albalate is met zijn twaalfhonderd inwoners nog steeds een verscheurd dorp, waar ook na veertig jaar Franco-dictatuur de politieke tegenstellingen van destijds blijven doorspelen.

In 1986 regiseerde en produceerde Hanneke Willemse (º1949) de documentaire 'NI PEONES, NI PATRONES!' (Geen knechten, geen bazen) In deze documentaire wordt aan de hand van beelden en interviews uit het heden het verhaal verteld van de collectivisaties in het dorp Albalate de Cinca in Aragon tijdens de Spaanse Burgeroorlog. Het waren in die tijd vooral de anarchosyndikalisten, die een sociale revolutie probeerden door te voeren. Men ging over op zelfbestuur, schafte geld af en nam het initiatief tot het collectief bewerken van de grond en het evenredig verdelen van de opbrengst. Aan deze revolutie werd door de communisten en later de fascisten een eind gemaakt. In de film komen mannen en vrouwen uit de streek van de Cinca aan het woord. In hun dagelijkse omgeving vertellen zij over hun ervaringen in de jaren dertig. Lees hier een Interview met Hanneke Willemse en Hans Schoots: De revolutie in een Aragonees dorp