Afbeelding hiernaast: Duitse heruitgave uit 1999 van het boek van Michael Horbach

Veertig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog zijn er nog steeds mensen die beweren: 'dat hebben we niet geweten'. De reacties op de enige jaren gelenden uitgezonden televisieserie Holocaust en op de ieder jaar rond de zelfde tijd verschijnende reminicensies en documentaires over de verschrikkingen van de conncentratiekampen, de miljoenen vervolgden en het leed dat de mensen nu nog ondervinden als gevolg van de oorlogsmisdaden uit die tijd, getuigen van onwetendheid en wellicht onverschilligheid.

Dit boek dat veertig jaar geleden werd geschreven, naar aanleiding van het destijds in Jeruzalem gevoerde Eichmannproces, vond nauwelijks weerklank. Verleden en schuldvraag werden toen verdrongen, men had het te druk met welvaart en welzijn, na een langdurige periode van wederopbouw. Nu - na drieënzestig jaar - lijken de tijden van welvaart en bloei weer voorbij, de omstandigheden vertonen gelijkenis met de eerste helft van de dertiger jaren van de twntigste eeuw en de tijd lijkt rijp om de nieuwe generatie wakker te schudden.

Veel ouderen, die de crisistijd van voor de oorlog hebben meegemaakt maken zich ernstig zorgen over de opleving van het neonazisme, het toenemende fascisme en de rassendiscriminatie die zich vooral richt op minderheden en buitenlandse werknemers. Opdat wij niet vergeten is echter niet alleen bedoeld als waarschuwing en herinnering aan de verschrikking van de naziterreur, de miljoenen omgekomen Joden, politieke gevangenen en verzetsstrijders.

Het wil de huidige generatie ook een hart onder de riem steken en herinneren aan de mensen die, vaak met groot gevaar voor eigen leven, de vervolgden hielpen. Het is een getuigenis van medemenselijkheid (Zeugnisse der Menschlichkeit), weergegeven in de verhalen van redders en geredden, van hen die de Holocaust overleefden en met het verleden moesten leren leven. Verhalen die alle even boeiend zijn, soms ontroerend, maar nergens dramatisch. Samen vormen zij een tijdloos document: opdat wij niet vergeten.

---

Ooggetuigen- en verhalenbundels van de oorlog

Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org:
•  Schokkende redevoeringen (J. P. Guépin)
•  De Spaanse Burgeroorlog - Ooggetuigen spreken na de dood van Franco (David Mitchell)
•  Stemmen buiten de tijd, brieven en dagboekfragmenten uit dertig landen 1939-1945
•  Onze tijd in documenten (Dr. J. Demey en R.C.F. Dhondt)
•  De eeuwige oorlog. Oorlogsverhalen (Primo Levi, Yoram Kaniuk, G.L. Durlacher e.a.)
•  Ooggetuigen van het Derde Rijk (Willem Melching en Marcel Stuivenga)
•  Vergeten stemmen van de Tweede Wereldoorlog (Max Arthur)
•  Ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog (Conny Kristel)
•  Het gezicht van de oorlog (Martha Gellhorn)
•  Ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog (Boudewijn van Houten)
•  De Getuigen-Geschiedenis van WOII in ego-documenten (Boudewijn van Houten)
•  SHOAH-Oor-en ooggetuigen van de holocaust (Claude Lanzmann)
•  Chassidische vertellingen over de holocaust (Yaffa Eliach)
•  Een Klein Ogenblik. Verhalen uit de Holocaust (Ida Fink)
•  Opdat wij niet vergeten. Herinneringen van overlevenden van de holocaust (Michael Horbach)