Verzet.org - De januari-revolte te Leuven (Pol Goossens e.a.)

Een ietwat gedateerd maar toch bijzonder tijdsdocument is De januari-revolte te Leuven, geproduceerd door een anonieme auteur: "Dit zijn de nota's van een student van Leuven-Nederlands, die de januari-revolte heeft meegeleefd. Wie zich tijdens de januari-revolte te Leuven bevond, weet ongetwijfeld dat deze revolte méér was dan een dagenlange studentenrel. De nationale en sociale problemen van ons land en onze tijd werden daar op hun scherpst gesteld... en de schaamteloos gewelddadige reactie van de huurlingen der establishements bewijst dat het ernst was.

Het taalprobleem was de eerste inzet, maar daarbij kwamen ook de andere waarvoor trouwens in nagenoeg alle Europese universiteiten (van Madrid, over Rome naar Warschau) gestreden wordt: democratisering, modernisering. Dit boekje waarin studenten, studentenleiders, professoren en bij het probleem betrokken intelectuelen scherp en duidelijk hun visie neerschrijven komt op tijd: als een aansporing of een waaschuwing. De revolte is nog niet gedaan..."

In het boekje werden bijdragen bij mekaar gebracht van verschillende auteurs. Het grootste deel (blz. 7 t/m 124) wordt in beslag genomen door het 'Revolte-dagboek'. Daarnaast schreef studentenleider van de VVS Pol Goossens een 'Brief uit de gevangenis'; Louis Van Dijck (SVB) over 'De fasjizasie van het belgies regime'; K. Van Goethem over 'Het Expansieplan voor Leuven-Frans'; Jos Bouveroux (F.K.) een artikel over 'Houding van de Belgische pers tegenover de kwestie 'Leuven'; Willy Verhelst (KVHV) over 'De waarde van de argumentatie van de tegenspeler'; Paul Raskin (VNSU) 'Le très grand Bruxelles de l' avenir'; L.P. Suetens (docent aan de K.U.L.) over 'De commissie 'Ordehandhandhaving-juridische bijstand' van de V.V.P. en Nic Van Bruggen over 'Orde als georganiseerde wanorde'. Het boekje bevat tevens een samenvatting van de Uiversele verklaring van de Rechten van de Mens.

De 'korte' geschiedenis van VVS - 1938 - 2001 / Hoofdstuk 5.4. VVS ALS REVOLUTIONAIRE VOORHOEDE: DRIEMAAL RAAK
bron: Vlaamse Vereniging van Studenten

Afbeelding hiernaast: Studentenleider Pol Goossens op de barricaden tijdens de kwestie Leuven-Vlaams in 1968, links achter hem tegen het bord: Kris Merckx

De mix van militant-flamingante en democratisch-sociale eisen van VVS leiden in Leuven reeds eerder tot de eis 'Leuven Vlaams'. Op 13 mei 1966 dienden de bisschoppen de studenten van antwoord. Het bisschoppelijk mandement verwierp de Vlaamse eisen tot overheveling van de Franstalige afdeling zonder meer. Het mandement zou niet zo'n effect hebben gehad indien het niet zo autoritair en anti-Vlaams werd ervaren. Dit schudde de massa studenten wakker. De rellen die volgden waren zo hevig dat de examens werden opgeschort (en iedereen dus slaagde) en Van den Boeynants' regering erover viel.

VVS coördineerde maandenlang de acties waarin de overhevelingsproblematiek naast de eisen voor een meer democratische maatschappij stonden. Op 13 december 1966 bezette VVS (Vlaamse Vereniging van Studenten) naar aanleiding van een persconferentie over de splitsing van de universiteiten van Leuven en Brussel het Atomium. Ondanks een belofte om niet in Leuven zelf uit te breiden geraakte in januari 1968 bekend dat de Franstalige afdeling van de universiteit in Leuven ging bouwen. De studenten regeerden met een driewekenlange staking en acties.

De rellen van 1968 zijn meestal de enige die mensen nog kennen. Dat zal vooral door de internationale golf van studentenrevoltes zijn want de rellen van '66 waren heviger en intenser dan die van '68. In tegenstelling tot wat meermaals wordt gedacht ging het studentenprotest van '68 niet enkel over Vlaamse eisen maar waren ze vooral een vervolg van mei 1966. Het dieperliggende motief was niet enkel de Vlaamse ontvoogding maar de ontvoogding van de jeugd in het algemeen en meer in bijzonder de studenten in Vlaanderen.

Ondertussen hadden studentenleiders als Paul Goossens en Kris Merckx het Leuvense Katholiek Hoogstudentenverbond (KVHV) de rug toegekeerd als «te rechts». De door hen in maart 1967 binnen de KVHV structuur naar Nederlands voorbeeld opgerichte Studentenvakbond moest alle progressieve studenten die ijverden voor een nieuwe maatschappij verenigen in een strijdbare organisatie. Daar kon het KVHV moeilijk mee leven. De onafhankelijke en ondertussen duidelijk marxistisch-leninistische SVB richtte verschillende kernen op in de universiteitssteden en steeds meer geëngageerde studenten geraakten erbij betrokken.

In 1968 werd Paul Goossens tot voorzitter van VVS verkozen. Hiermee was de ideologisering van de leidende kern van VVS ingezet. Langzaam maar zeker werd VVS een forum voor progressieve activisten van diverse idealistische en utopische strekkingen. De democratisering van het onderwijs bleef weliswaar centraal staan, maar deze werd nu gekaderd in een globale maatschappelijke hervorming. Het Vlaamse verdween.

In maart 1969 organiseerde een congres dat in de vier Vlaamse universiteitssteden tegelijk liep. In Gent barstte naar aanleiding van het verbod op het vertonen van documentatiemateriaal bij een debat over pornografie een antiautoritaire studentenopstand los. In Antwerpen boog het congres de strijd voor een volwaardige en pluralistische universiteit om tot een reactie tegen de 'kapitalistische politiestaat'. In Leuven werd door VVS en haar Franstalige tegenhanger MUBEF (Mouvement des universitaires belges d'expression française, de opvolger van de AEEF) vervolgens een tweetalige volksvergadering georganiseerd waarop studentendelegaties van de Vlaamse en Waalse universiteiten besloten de handen in elkaar te slaan in de gezamenlijke revolutionaire strijd. Diezelfde dag nog werden in Leuven verscheidene barricaden opgeworpen maar de studenten moesten inbinden voor de ordestrijdkrachten. VVS propageerde bij deze gelegenheden de installatie van 'kritische universiteiten', naar het voorbeeld van Berlijn en andere buitenlandse universiteiten, maar de realisatie kwam nergens van de grond.