Verzet.org - Een barbaar in China (Adriaan van Dis)

Afbeelding hiernaast: Boekomslag van de tegenwoordige edities

Een barbaar in China is een van de klassieke reisboeken van Adriaan van Dis. Sinds het verschijnen zijn er meer dan 220.000 exemplaren van verkocht. Van Dis af naar China en aangrenzende landen. Hij volgt de eeuwenoude Zijderoute en maakt kennis met een land vol bureaucratische maatregelen en een volk dat vreemdelingen het liefst mijdt of misleidt.

"Toen ik het meisje van de Shanghai Noodle, een eethuis in de Amsterdamse Molensteeg, vroeg: "Hoe is China?" zei zij: "Very big, China." Zij hielp mij bij het uitspreiden van de kaart op het bevlekte tafelpapier en ik werd even stil. Nog nooit had ik een land met zoveel vouwen en meridianen in mijn handen gehad. Met mijn eetstokje wees ik haar de tocht aan die ik van plan was te gaan maken. Vliegen naar Hongkong (zij lachte want daar is zij geboren) en dan naar Shanghai, Peking en Xian, beginpunt van een van de oudste handelswegen ter wereld, de Zijderoute. "The Silk Road," zei ik, en zij nam de mouw van haar blouse tussen duim en wijsvinger. "Chinese silk," fluisterde zij."

Na de openstelling van het land voor buitenlandse toeristen zijn er over China en zijn bewoners al heel wat boeken geschreven. Ook dit reisverhaal uit 1986 van Adriaan van Dis hoort in het rijtje thuis. Niettegenstaande de reis reeds meer dan twintig jaar geleden plaats vond leest het boek nog aardig actueel. De grote verdienste ligt hier bij de auteur. In zijn eigen bondige stijl geeft hij de omstandigheden, de omgeving en de mensen die er in figureren weer. Het duidelijkste bewijs is het eerder dunne boekje dat toch een immense tocht doorheen gans China - van Hong Kong via Peking tot over de Pakistaanse grens - beschrijft.

Het is een poging om het traject van een van de oudste handelswegen ter wereld, de zijderoute, te benaderen. Het wordt een lange reis met verschillende gidsen en reisgenoten. Op zijn tocht ondervindt hij de vele facetten van de Chinese samenleving en de voor ons rare gewoontes van de bevolking. Zo beschrijft hij de onsmakelijke eetgewoonten, het niet behulpzame personeel, volgepakte treinen, onhygiënische toestanden in hotels enz.

Uit het boek [blz.19]:
"Het is de eerste keer dat ik met Chinezen een kamer deel en er evenveel voor een bed betaal. In hotels in de grote steden hangen wel leuzen als 'We have friends all over the world' maar het zijn vrienden die je in de gaten moet houden, die je onder moet brengen in aparte hotels, te betalen met apart geld. De westerlingen bij de westerlingen , de overzeese Chinezen in speciaal voor overzeese Chinezen gebouw de hotels. Een eigen sleutel krijg je niet. Op elke gang zit een bediende die de deur voor je ontsluit - als je haar vinden kunt. In vliegtuigen en treinen word je apart behandeld, aparte wachtkamers voor buitenlanders, en je betaalt het dubbele. Je bent zo ongelijk dat je altijd verzekerd bent van een plaats. Chinezen gooien zij er gewoon uit, barbaren moeten zitten."

"Over de toonbank springen en een warme broek voor de winter van de plank grissen omdat de verkoopster te sloom is een hand uit te steken, of met je vuist op een raam bonzen omdat de kaartjesverkoopster eerst haar stripboek moet uitlezen, och, dat hoort zo bij de dagelijkse ergernissen van de Chinareiziger. Je verliest wel eens je geduld in dit land van telraamschuivers, boninvullers en sipkijkers. Want lachen doen ze nooit, de mannen cahter de balie of het loket. Ze kijken alsof er meteen na hun geboorte iemand op hun neus is gaan staan en er sinds die misstap geen lach meer afkan."

Adriaan van Dis werd in 1946 geboren in Bergen. Hij groeide op temidden van halfzussen en ouders met een Indische geschiedenis. Zijn vader, die door zijn (Japanse) oorlogservaringen en zijn fysieke conditie arbeidsongeschikt was geworden, voedde Adriaan op met harde hand. Van Dis studeerde Nederlands en Zuid-Afrikaans aan de Universiteit van Amsterdam.

Al tijdens zijn studie publiceerde hij bij NRC Handelsblad, waar hij later redacteur was. Landelijke bekendheid verwierf Adriaan van Dis met het programma Hier is... Adriaan van Dis, dat op 16 maart 1983 zijn première op de Nederlandse televisie beleefde. Hij ontving er in 1986 de Nipkowschijf voor. Op 3 mei 1992 vond de laatste uitzending plaats. Sinds 1992 wijdt hij zich volledig aan de literatuur al keerde hij na 1999 nog vier seizoenen terug op de televisie als presentator van het VPRO-programma Zomergasten. Persoonlijke website van Adriaan van Dis vind je hier