Verzet.org - Wat zoudt gij zonder 't werkvolk zijn? Anderhalve eeuw arbeidersstrijd in België. Deel 1: 1830-1966

In tegenstelling tot wat er over de algemene politiek is verschenen en de hoeveelheid literatuur die bijvoorbeeld over de Vlaamse Beweging werd uitgebracht, werden er tot eind jaren zeventig van de 20ste eeuw maar bitter weinig studies gepubliceerd over de arbeidersstrijd, het ontstaan van de socialistische vakbond en de socialistische partij. Wat zoudt gij zonder 't werkvolk zijn? doet een zeer verdienstelijke poging om dit schromelijke hiaat in de Belgische geschiedenis in te vullen. Het lijvig documentatiewerk werd in 1981 nog aangevuld met een al even verdienstelijk tweede deel: Wat zoudt gij zonder 't werkvolk zijn? Deel 2 1966-1980

De uitzichtloze ellende waar het gros van de Belgische bevolking in leefde sinds de Onafhankelijkheid in 1830 tot aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog in 1914, en aan de andere kant de burgerij, de adel en de kerk die er alles aan deed om om de klasse van hongerende armen en bezitlozen verstoken van de macht te houden, kende haar keerpunt omstreeks 1846 wanneer de eerste georganiseerde protesten de kop op staken. België telde in 1846 ongeveer 4.335.000 inwoners waarvan ruim 2 miljoen mensen leefden van land- en bosbouw. Omstreeks 1850 maakte Europa kennis met de opkomst van de industrie. Mensen werden vervangen door machines en reusachtige fabrieken werden in het ganse land opgetrokken. Steenkoolbekkens werden massaal geëxploiteerd in Limburg en in de Borinage. Tussen 1856 en 1895 nam het aantal landarbeiders af met 65% en evenredig hiermee steeg het aantal fabrieksarbeiders indrukwekkend: in 1875 telde ons land reeds driemaal zoveel mijnwerkers als in 1841. De 19de eeuw betekende vooral de teloorgang van het ambachtelijk bedrijf en het terugdringen van de 'vrije boer' tot de status van pachter, landarbeider of fabrieksarbeider: de dictatuur van de machine en van de loonarbeid.

Wat zoudt gij zonder 't werkvolk zijn? beschrijft vrij uitvoerig de niet aflatende strijd van de arbeiders, mijnwerkers en fabrieksarbeiders - mannen, vrouwen en kinderen - voor onder meer het bekomen van het Algemeen Stemrecht (1919 voor de mannen / 1948 voor de vrouwen), zet zich onverdroten in voor de afschaffing van de schandelijke kinderarbeid, dwong de wet op de kinder- en vrouwenarbeid in 1889 af, kon de schoolplicht verlengen van 6 naar 14 jaar in 1914, bekwam de 48-urenwerkweek in 1921 (40-urenweek in 1935 voor bepaalde sectoren, in 1981 38-uren week), staakte voor de eis gelijk loon voor gelijk werk voor mannen en vrouwen, dwong in 1936 zes betaalde vakantiedagen vakantie af, in 1955 werd de 5-dagen werkweek ingevoerd, in 1944 werd de oprichting van de Rijksdienst voor Maatschappelijke Zekerheid een feit, enz.

Het moeizame ontstaan van de eerste socialistische partij, de Belgische Werkliedenpartij / BWP, tussen 1875 en 1889 gegroeid uit de Eerste Internationale, raakte met de goedkeuring van socialisten van allerlei origine en pluimage van het Charter van Quaregnon in 1894 eindelijk in het juiste spoor. Het boek bericht verder over de moeizame strijd, zware betogingen, stakingen van 1902 en 1907, het begin van de Eerste Wereldoorlog en de vlucht van 1,5 miljoen Belgen voornamelijk Vlamingen naar het buitenland, de beurscrach en de gevolgen voor de tewerkstelling en massale werkloosheid begin de jaren dertig, over Het Plan van Hendrik de Man, de opkomst van Nieuwe Orde bewegingen zoals Verdinaso en VNV en het weerwerk hiertegen Uitvoerig wordt ook ingegaan omtrent het socialistische verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog na het verraad van voorman De Man, de strijd van de Gewapende Partizanen, de socialistische sluikpers enz. Na de oorlog worden eveneens de heropbouw van het land, de Koningskwestie en de moord op Julien Lahaut aangehaald, de herstructurering van partij en syndikaten. Het 1ste deel van Wat zoudt gij zonder 't werkvolk zijn? eindigt in de Golden Sixties in België.

Het Socialistische Verzet

Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org:
•  Door arm Vlaanderen (Auguste De Winne)
•  Zou men armoe lijden? Een eeuw kroostrijke gezinnen in Vlaanderen (Vic De Donder)
•  Alles is omgekeerd. Hoe de werklieden vroeger leefden 1848 - 1918 (Pol De Witte)
•  De Antwerpse dokwerker 1830-1940 (Karel Van Isacker s.j.)
•  Afscheid van de havenarbeider 1944-1966 (Karel Van Isacker s.j.)
•  Wat zoudt gij zonder 't werkvolk zijn? Anderhalve eeuw arbeidersstrijd in België. Deel 1: 1830-1966 (div. auteurs)
•  Madame est servie. Leven in dienst van adel en burgerij (1900-1995) (Diane De Keyzer)
•  Pamflet over een verborgen verleden - Links en de Vlaamse Beweging(1780-1914) (Walter Debrock)
•  Jef Van Extergem en de Vlaamse Beweging (Christian Dutoit)
•  Herman Vos. Van Vlaams-nationalisme naar Socialisme (Bernard Van Causenbroeck)
•  De Antwerpse burgemeesters van 1831 tot 2000 (Lode Hancké)
•  Edward Anseele. Ter ere (div. auteurs)
•  Eeuwige dilemma's - Honderd jaar socialistische partij (Brepoels, Huyse, Schaevers)
•  Van Verzet tot Koude Oorlog 1940-1949: machtsstrijd om het ABVV (Rik Hemmerijckx)
•  Vereenigd zijn we alles, onvereenigd zijn we niets. 100 jaar socialistisch textielsyndicalisme 1898-1998 (Ludion/AMSAB)
•  Wording en strijd van het socialistisch vakverbond van Antwerpen (Geert Van Goethem)
•  Vaandels ruisen, vuisten groeten 1 & 2. Honderd jaar socialistische beweging in Sint-Niklaas (Geert van Goethem/AMSAB)
•  100 jaar 1 mei. De geschiedenis van een strijddag (Denise de Weerdt, Frank Vandenbroucke e.a.)
•  1885-1985: Honderd jaar Socialisme een terugblik (AMSAB)
•  Geschiedenis van de Socialistische Partij. Sint-Truiden (Paul Butenaerts, Paul Goyens e.a.)
•  20 jaar syndicale kroniek (Vic Thijs)
•  De januari-revolte te Leuven (Pol Goossens e.a.)
•  De socialistische partij. Geschiedenis, mythen en feiten (Serge Deruette en Kris Merckx)
•  De Kommunistische Partij van België en het Sovjet-Duits niet-aanvalspakt (R. Van Doorslaer)
•  Het Verval. Sleutelnovelle (Jef Turf)
•  Stockholm 1917. Camille Huysmans in de schaduw van titanen (Wim Geldolf)
•  Camille Huysmans, Burgemeester van Antwerpen 1933-1940 (Rob Roemans en Hilda van Assche)
•  Camille Huysmans. Het enfant terrible. 1871-1968 (Jan Hunin)
•  Camille Huysmans en Lode Craeybeckx 1922-1968 (Wim Geldolf)
•  De moord op Lahaut - Het communisme als binnenlandse vijand (Rudi Van Doorslaer - Etienne Verhoeyen)
•  Zij droegen de rode vlag - De legendarische leiders van de socialistische strijd (Nic Bal)
•  Mijn wankele wereld. Vier jaar in het socialistisch verzet (Nic Bal)
•  De mens is wat hij doet. BRT-memoires (Nic Bal)
•  De Belgische radio-omroep tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het NIR-INR in het verzet, 1939-1944 (Greta Boon)
•  Van Bevrijding naar Vrijheid. De media tijdens en na de Tweede Wereldoorlog (red. W. Calewaert)
•  Jaarboek van de Vlaamse Televisie 1959-1960 (Jef Anthierens)