Verzet.org - De Davidster. De geschiedenis van een symbool (Gerbern S. Oegema)

Afbeelding hiernaast: Banier gemaakt door het Keshet Atelier uit Amsterdam. Voorstelling: Davidster met tulpen, hebreeuwse tekst: 'Sta op, word verlicht' [Jesaja 60:1], engelse tekst 'From Holland with Love'. Deze banier werd gemaakt ter gelegenheid van het Loofhuttenfeest 2003 en werd door de Nederlandse groep gedragen in de Jeruzalem mars. De tulpen zijn bij uitstek een symbool voor Nederland. In combinatie met de Davidster drukken zij de liefde van Nederland voor Israël uit.

Op 2 mei 1942 moesten in het door Nazi-Duitsland bezette Nederland alle Joodse burgers een gele Jodenster dragen. Op 14 mei 1948 werd de blauwe Davidster het nationale symbool van de staat Israël. Dit boek over de geschiedenis van de Davidster wil aan deze discriminatie van vijftig jaar geleden herinneren .

Het behandelt de negatieve ontwikkeling van de middeleeuwse 'gele vlek' tot de invoering van de gele Jodenster in Hitler-Duitsland en in het bezette Europa van 1933 tot 1945. Het biedt ook, voor het eerst in het Nederlands taalgebied, een onderzoek naar de positieve ontwikkeling van het hexagram, de zeshoekige ster tot Joods symbool.

In de klassieke oudheid en de vroege middeleeuwen was het hexagram een in vele culturen gebruikt ornamenteel en magisch teken. Sinds de veertiende eeuw werd de Davidster tot een geliefd Joods embleem. In dezelfde tijd ontstond ook de legende, die zegt, dat koning David op zijn schild dit teken droeg. Zo werd de naam Magen David of Schild van David voor het hexagram bekend.

Vanuit Praag verspreidde zich de Davidster over geheel Europa tot het in de negentiende eeuw een bij allen bekend Joods symbool geworden was. In 1897 kozen de Zionisten het als symbool voor de terugkeer naar het Beloofde Land en werd het afgebeeld op de blauwwitte Zionistische vlag.

In de dertiger jaren was de Davidster echter tevens een antisemitisch teken geworden. Met de 'Jodenster' in de middeleeuwse kleur geel werden de Joden gestigmatiseerd, uit de samenleving verdrongen en uiteindelijk vermoord.

Als schandteken, maar ook als ereteken werd het in de oorlog gedragen. Daardoor kreeg de Davidster een tweeledige betekenis en werd zo de stempel des doods èn het heroïsch symbool van de nieuwe stAat Israël, een teken van nationale trots en hoop op vrede.

Dr. Gerbern S. Oegema (º1958) studeerde theologie en judaica in Amsterdam, Jeruzalem en Berlijn, waar hij in 1989 promoveerde. Van zijn hand verschenen eerder bij Ten Have: De bijbel van toen: een boek voor nu? en De messiaanse verwachtingen ten tijde van Jezus.

Omtrent antisemitisme

Lees ook deze artikels op Verzet.org:
•  Moslims in de Waffen-SS: de Handschar en Kama Divisie
•  Protocollen van de Wijzen van Zion, brandstof voor antisemieten
•  Negationisten voor de rechter en achter de tralies

Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org:
•  De ontkenning van de Holocaust. Antisemitisme, racisme en Nieuw Rechts (Gill Seidel)
•  Film-DVD: Protocols of Zion. Did you hear no jews died on 9/11? (Marc Levin) 1 DVD 2006, 92 min zw-wit/kleur
•  Anatomie van een vervalsing - De protocollen van de wijzen van Sion (Ben-Itto Hadassa)
•  De mythe van het Joodse kannibalisme (Prof. dr Pieter W. van der Horst)
•  Het Sacrament van Mirakel. Jodenhaat in de Middeleeuwen (Luc Dequeker)
•  Van jodenhaat naar zelfmoordterrorisme. Islamisering van het Europees antisemitisme (Dr. Hans Jansen)
•  ANGST. Antisemitisme in Polen na Auschwitz. Een historische interpretatie (Jan T. Gross)
•  De Gele Ster - De jodenvervolging in Europa 1933-1945 (Gerhard Schoenberger)
•  De Davidster. De geschiedenis van een symbool (Gerbern S. Oegema)
•  Antisemitisme - In ons? (Dr. M. Albinski)
•  Antisemitisme: een geschiedenis in beeld (Anne Frank Stichting)
•  Diagnose van racisme en antisemitisme in Europa (Dr. Hans Jansen)
•  Jodenhaat en Jodenangst - Over meer dan twintig eeuwen antisemitisme (Dr. C.P. van Andel)
•  Wat is antisemitisme? Een benadering vanuit vier disciplines (van Arkel e.a.)
•  Christelijke oorsprong van racistische jodenhaat (Dr. Hans Janssen)
•  Vijftig vragen over antisemitisme (Anne Frank Stichting en Jaap Tanja)
•  Daders, slachtoffers, omstanders. De Joodse catastrofe 1933-1945 (Raoul Hilberg)
•  Vreemdelingen in een wereldstad (Lieven Saerens)
•  Gewillig België. Overheid en Jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog (Van Doorslaer e.a.)
•  Ondergang - De vervolging en verdelging van het Nederlandse jodendom 1940-1945 (Jacques Presser)
•  Kroniek der Jodenvervolging 1940-1945 (Abel J. Herzberg)
•  Duitsland en zijn joden van 1743 tot 1933 (Amos Elon)
•  Het verhaal van de slager. Moord en antisemitisme in Duitsland, 1900 (Helmut Walser Smith)
•  Nazi-Duitsland en de Joden. Delen 1 en 2 (Saul Friedländer)