Verzet.org - De reis der verdoemden (Gordon Thomas & Max Morgan-Witts)

Afbeelding hiernaast: Poster van de verfilming van het boek 'Voyage of the Damned' van filmdirecteur Stuart Rosenberg met in de hoofdrollen ondermeer Faye Dunaway, Orson Welles, Max von Sydow, James Mason, Michael Constantine, Lee Grant, Jonathan Pryce, Ben Gazzara, Katharine Ross en Malcolm McDowell. De film ging in première op 22 december 1976 en trok maandenlang volle zalen.

Het luxueuze schip S.S. St. Louis van de Hamburg-Amerika Lijn was een van de laatste schepen dat uit Hamburg vertrok vóór het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Aan boord bevonden zich 937 Duitse Joden, die op 13 mei afscheid namen van hun vaderland. Sommigen van hen hadden al kennis gemaakt met de concentratiekampen.

Via Cuba hoopten zij een nieuw vaderland, een nieuw leven te vinden. Maar Cuba sloot zijn havens voor de vluchtelingen, evenals zoveel andere landen. Een afschuwelijke trektocht over de oceaan begon. Een wanhopige kapitein zette alles op alles om zijn door onzekerheid gekwelde beschermelingen een terugkeer naar de Heimat, en naar een wisse dood te besparen...

In De reis der verdoemden is een aantal van deze mensen aan het woord, via historische documenten, via dagboeken en vooral via zeer recente interviews. De journalisten Gordon Thomas en Max Morgan-Witts hebben dit materiaal, samen met een duidelijke uiteenzetting van voorgeschiedenis en achtergronden, verweven tot een boeiende en aangrijpende reportage. Van dezelfde auteurs zijn ook De vernietiging van Hiroshima en De ondergang van de Guernica, de verwoesting van een Spaanse dorpje door het Condor Legioen tijdens de Spaanse Burgeroorlog.

Hamburg - Havanna - Antwerpen 13 mei - 6 juni, 1939 door Ward Dossche SS St. Louis

Geconfronteerd met omvangrijke Joodse immigratie naar aanleiding van de vervolgingen in Nazi-Duitsland kwamen de belangrijkste wereldlanden te Evian bijeen en werkten er een strategie uit om deze immigratie af te stoppen en de landsgrenzen voor deze mensen solidair gesloten te houden. De Nazis gebruikten het resultaat van deze conferentie in een propaganda-oefening om Joden verder te vernederen en hun wil om te weerstaan te breken. Een passagierschip kreeg toelating om een grote groep Joden met de nodige ontschepingspapieren naar Cuba te vervoeren.

Het schip SS St.Louis vertrok uit Hamburg (Duitsland) op 13 mei 1939 met aan boord 936 die een poging deden om de Nazi-verschrikking te ontvluchten. Zo gauw het schip de Duitse wateren verlaten had verklaarden de Cubaanse autoriteiten, na Duitse interventies, alle landingsdocumenten ongeldig en bijgevolg kon, behoudens enkele uitzonderingen, niemand bij aankomst in Havanna van boord. Nadat eerst Cuba en daarna de USA de toelating weigerden aan het schip om zijn passagiers aan wal te zetten was het schip verplicht om op 6 juni terug de steven naar Europa, en Duitsland, te wenden. Na druk van Joodse organisaties mocht het schip op 17 juni 1939 aanleggen in Antwerpen en stapten 214 Joodse 'bootvluchtelingen' van boord aan de Antwerpse kade. De regeringen van Nederland, Frankrijk, Engeland en België akkoord om elk een gedeelte van de passagiers binnen te pakken.

De nazi's triomfeerden andermaal en zagen in het geknoei van het Westen een bevestiging van hun eigen antisemitische politiek. In het nummer van augustus 1939 schreef Der Weltkampf: "Wij zeggen openlijk dat wij de Joden niet willen hebben, terwijl de democratieën telkens verklaren dat ze bereid zijn hen te ontvangen - maar laten de gasten dan in de kou staan! Zijn wij -de zogenaamde 'wilden'- dan niet eigenlijk betere mensen?" [sic].

Acht jaar later zullen de Britten met hun omstreden asielbeleid opnieuw het nieuws halen. De Britten bestuurden Palestina en na de judedocide tijdens de voorbij oorlog, trachtten vele van de overlevende joden Palestina te bereiken, al dan niet legaal. De Britten maakten het tot aan de onafhankelijkheid van Israël deze Joodse emigranten knap lastig. In 1947 haalde het schip de SS Exodus, met aan boord 4.500 Joodse immigranten die naar Palestina wilden, andermaal de internationale media. De Exodus werd door de Britten niet toegelaten tot de haven van Israël. Maar dat is een ander beschamend verhaal. Het verhaal van de Exodus werd verfilmd door Otto Preminger met Paul Newman in de hoofdrol.

Geschiedenis van Israël en het conflict met de Arabische wereld

Lees ook deze artikels op Verzet.org:
•  Wat we (niet) deden toen de joden stierven. [1] Vluchtelingenbeleid
•  Wat we (niet) deden toen de joden stierven. [2] De SS St.Louis
•  De Joodse Brigade. Deel 2: Ontsnappen naar Palestina

Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org:
•  De geschiedenis van Israël (Dr. J. Buitkamp)
•  Masada. Herodes' burcht en het laatste bolwerk der Joden (Yigael Yadin)
•  Geschiedenis van Israël van Abraham tot Bar Kochba (Prof. Dr. M.A. Beek)
•  Bar Kochba. De legendarische held van de laatste Joodse opstand (Yigael Yadin)
•  Het Joodse Volk. Van de verwoesting van Jeruzalem tot onze dagen (Rufus Learsi)
•  Atlas van de Joodse Wereld (Nicholas de Lange)
•  Land van beloften (Willy Guggenheim en Fred Mayer)
•  ...En zij werden verstrooid onder alle volken (Werner Keller)
•  Zij zullen mij tot een volk zijn. De historie van het Jodendom (Roelof Posthuma)
•  Israël. Land / Volk / Cultuur (Dr. M.A. Beek)
•  Het Joodse volk. Geschiedenis, godsdienst en levenswijze (Zygmunt Reich)
•  Een eeuw Joods leven (Martin Gilbert)
•  Theodor Herzl. Grondlegger van het politieke Zionisme 1860-1904 (Paul Morren)
•  De Jodenstaat (Theodor Herzl)
•  De vacante troon van Pilatus. Hoe Joden naar Palestina kwamen (1897-1917) (Jeannick Vangansbeke)
•  De Bijbel en het Zwaard. De Britse opmars naar het Beloofde Land (Barbara Tuchman)
•  O Jeruzalem. De bloedige strijd om het bestaansrecht van Israël (Larry Collins en Dominique Lapierre)
•  De joodse natie in droom en daad (Maxime Rodinson)
•  De reis der verdoemden (Gordon Thomas & Max Morgan-Witts)
•  De Brigade (Howard Blum)
•  Belofte aan Mozes (René Swartenbroekx)
•  Het einde van een diaspora. Joden in Europa sinds 1945 (Bernard Wasserstein)
•  Israël. Het einde van het Joodse volk? (Georges Friedman)
•  Exodus (Leon Uris)
•  Exodus. De odyssee van een commandant (Yoram Kaniuk)
•  Operatie Babylon. Illegale emigratie van Joden uit Irak 1947-1951 (Shlomo Hillel)
•  Operatie Mozes. De uittocht van de Ethiopische Joden (Tudor Parfitt)
•  Refuseniks - Het drama van de Joodse emigratie uit de Sovjet-Unie (Piet Buwalda)
•  De boten van Cherbourg (Abraham Rabinovich)
•  Israël vuurt - Oorlogsdagboek van Yael Dayan (Yael Dayan)
•  De Zesdaagse Oorlog (Kolonel A.J. Barker)
•  Zes dagen. De oorlog die het Midden-Oosten voorgoed veranderde (Jeremy Bowen)
•  Onder vuur. Israëls twintigjarige strijd om zelfbehoud (Donald Robinson)
•  De Yom Kippoeroorlog (A.J. Barker)
•  Overval op Entebbe (William Stevenson)
•  Israël en de Arabieren. De vijftigjarige oorlog (Ahron Bregman en Jihan El-Tahri)
•  De geschiedenis van het moderne Israël (Abba Eban)
•  Helden van Israël. Zij waagden hun leven voor de Joodse staat (Michael Bar-Zohar)
•  Om Sions wil niet zwijgen (Jan van Barneveld)
•  De kern van de zaak. Feiten en achtergronden van het Arabisch-Israëlisch Conflict (Wim Kortenoeven)
•  De Zwarte Wieg. Irak, nazi's en neoconservatieven (Jef Lambrecht)
•  Van jodenhaat naar zelfmoordterrorisme. Islamisering van het Europees antisemitisme (Dr. Hans Jansen)