Afbeelding hiernaast: de beroemde auteur van ondermeer Nineteen Eighty-Four (1949) en Animal Farm (1945), George Orwell (1903-1950) reisde in december 1936 naar Spanje om over de Spaanse Burgeroorlog te schrijven, maar sloot zich meteen aan bij een arbeidersmilitie om tegen de troepen van Franco te vechten. Zijn belevenissen en waarom hij dat deed, schreef hij in 1938 neer in zijn beroemde verslag Saluut aan Catalonië (Homage to Catalonia)

Dit deel, 2007/2 van Brood & Rozen, besteed meer dan gewone aandacht aan de Spaanse Burgeroorlog 1936-1939.

Voorwoord door Paule Verbruggen: Niños, brigadistas en onverwerkt verleden.
Vorig jaar [2006] was het zeventig jaar geleden dat de Spaanse Burgeroorlog begon. Een oorlog die in het Belgische collectieve geheugen voral verankerd blijft door de vijfduizend Spaanse kinderen, de niños de la guerra, die hier vanaf 1937 werden opgevangen in Belgische families en opvangtehuizen, en van wie er velen (ongeveer 1300) zijn gebleven. Voorts trokken ongeveer tweeduizend Belgen, de meesten vanaf 1937, naar Spanje om in de Internationale Brigades mee te vechten voor het Republikeinse Spanje. 1937 blijft ook in de herinnering door Guernica, het eerste massabombardement op burgers dat de wereld schokte en vereeuwigd is door Picasso. In dit nummer brengen we enkele bijdragen over die periode, niet met de pretentie van een 'special', maar als een 'speldenprik', een aanzet tot meer.

Bert Govaerts schetst het intrigerende portret van een van de zovele Spanje-vrijwilligers, Comandante Georges Kopp (1902-1952), de Belgische vriend van George Orwell en avonturier. Of hoe de motivatie voor iemands engagement in de Spaanse Burgeroorlog niet altijd eenduidig was.

In De 'foto's Corman' over de Spaanse Burgeroorlog. Een unieke vondst? geeft Rita Calcoen een relaas van haar zoektocht naar de fotograaf van een reeks foto's over de burgeroorlog die via een archiefschenking in Amsab-ISG terechtkwamen. Meer dan waarschijnlijk zijn de foto's genomen door Mathieu Corman, bekend boekhandelaar in België en erbuiten, globetrotter en reporter.

Vincent Scheltiens: recensie Antony Beevor, De strijd om Spanje. De Spaanse Burgeroorlog 1936-1939. Vincent Scheltiens is zelf zoon van Spaanse inwijkelingen. Zijn vader was een Niño, zijn moeder kwam eind jaren 50 naar België. Vanuit die achtergrond is hij enorm geïnteresseerd in de geschiedenis van Spanje, en vooral in de Spaanse Burgeroorlog. Hij stelt dat de Belgen verhoudingsgewijs koplopers waren in de internationale solidariteit met Spanje, maar dat daarover in de Spaanse literatuur weinig of niets te vinden is. De twee facetten van de solidariteit met de republiek - vluchtelingenkinderen en oorlogsvrijwilligers - vormen wel, ook bij ons, het hoofdbestanddeel van de werken over de Spaanse Burggeroorlog. Begrijpelijk, zegt hij, maar om een algemeen inzicht te verwerven over dit conflict, is er vooral kritisch historisch onderzoek nodig én inhoudelijk debat. Hij geeft alvast een voorsmaakje in zijn grondige bespreking van het boek van Antony Beevor, De Strijd om Spanje. De Spaanse Burgeroorlog 1936 - 1939. Een must voor wie het denken in functie van twee 'kampen' wil overstijgen, een ontnuchterende, of eerder nuchtere, benadering van dit in Spanje nog steeds onverwerkt verleden.

Brood & Rozen is het driemaandelijks tijdschrift voor de geschiedenis van sociale bewegingen uitgegeven door het Amsab-Instituut. Het brengt artikels en informatie over recente en historische sociale bewegingen uit binnen- en buitenland. Daarnaast zijn er ook berichten over de interne werking van Amsab-ISG. Brood & Rozen is een populair-wetenschappelijk tijdschrift. Het richt zich dus bewust naar een breder dan louter academisch publiek. De naam Brood & Rozen verwijst naar een slogan die stakende textielarbeidsters meedroegen tijdens een conflict in Lawrence, VS, in 1912. Met de slagzin We want bread and roses too wilden ze duidelijk maken dat ze meer dan puur materiële eisen stelden en ook meer aandacht wilden voor vrije tijd, ontspanning enz… De staking in Lawrence werd één van de beroemdste in de Amerikaanse sociale geschiedenis. Dertigduizend mannen, vrouwen en kinderen van meer dan veertig nationaliteiten engageerden zich in wat men "the revolt of the masses" noemde. De slagzin werd het centrale motief voor een lied, gecomponeerd door Caroline Kohslat, op tekst van James Oppenheimer. Het lied werd in verschillende talen vertaald. Meer info over deze uitgaven en abonnement verkrijgen op Brood & Rozen

De Tweede Wereldoorlog begon in Spanje

[Spaanse Burgeroorlog 1936-1939]