Verzet.org - Buigend riet: dagboek van een krijgsgevangene in Japan en Mantsjoerije 1944-1945 (Dam Backer)

Afbeelding hiernaast: Buigend Riet Aan De Poel. Gouache van Paul Werner uit 2004

In 1939 vertrok de kersverse KNIL-luitenant Dam Backer naar Nederlands-Indië. Na een zorgeloze beginperiode werd hij in maart 1942 door de Japanners krijgsgevangen gemaakt. Hij kwam in verschillende kampen in Zuidoost-Azië terecht - Java, Malakka, Birma, Japan en Mantsjoerije - waar hij tewerk werd gesteld. De verantwoordelijkheid voor 150 medegevangenen en bet bijhouden van een dagboek hielden hem in deze moeilijke omstandigheden op de been.

Zijn eerste dagboek ging verloren; een tweede echter, over de zeereis naar Japan en het verblijf in kampen daar en in Mantsjoerije, bleef wel behouden. Samen met naoorlogse brieven uit Moekden en Morotai - waar de rollen werden omgedraaid en Backer 30.000 krijgsgevangen Japanners onder zijn hoede kreeg - groeide het dagboek uit tot Buigend riet, een uniek tijdsdocument over een nog weinig beschreven deel van de Tweede Wereldoorlog.

Dam Backer (1916) nam in 1965 ontslag uit de militaire dienst en werd directeur van de ANWB. Na zijn pensionering was hij enkele jaren voorzitter van bet Wereld Natuur Fonds en bestuurslid van het World Wildlife Fund.

Dam Backer op blz.9: "De titel Buigend riet koos ik omdat huigen voor de Japanners een ingeworteld gebaar is. Zij buigen niet alleen voor het altaar en de beeltenis van de keizer, maar ook voor hun meerderen en hun ouders. Dat brengt dankbaarheid en verontschuldiging, maar ook de erkenning van de rechten van de ander tot uitdrukking. Het teruggroeten betekent dat men daarvoor verantwoordelijkheid aanvaardt.

De vele duizenden die in gevangenschap van de Japanners raakten werd al spoedig geleerd voor hen te huigen, met de ogen naar de grond gericht. Ze konden alleen overleven door zich elke dag te voegen naar de luimen van de overwinnaars, en buigend{e rietstengels zijn daar een beeld van. Wie niet wilde of niet meer kon buigen, knakte en vond een plaats op een van de erevelden in Oost-Azië. Aan die slachtoffers zou ik dit boek willen opdragen.

Maar riet bezit, ook al heeft het diep gebogen, de wonderbaarlijke kracht om weer op te veren. Dat is het beeld dat ik heb overgehouden van de lotgenoten die de moed erin konden houden en die het hebben kunnen navertellen. Hen dank lk voor hun vriendschap en voor hun inspirerend voorbeeld tot volhouden en overleven."

De Tweede Wereldoorlog in de Stille Oceaan

Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org (eigen collectie):

•  Pearl Harbor. De dag der schande (Kolonel A.J. Barker)
•  Japan valt aan. De Tweede Wereldoorlog (D. Van Koten, C. Van Mourik, R. Van Zon, Noordsij en A. Zoetebier)
•  De oorlog in de Zuid-Pacific (H.A. Jacobsen en H. Dollinger)
•  Jamasjita (Kolonel A.J. Barker)
•  Okinawa (Benis M. Frank)
•  De Val van Singapore (Arthur Swinson)
•  Nieuw-Guinea: het keren van het tij (John Vader)
•  Merrills knokploeg (Alan Baker)
•  Kamikaze. Japanse zelfmoordcommando's (Kolonel A.J. Barker)
•  Verschrikkingen in het Verre Oosten (Laurence Rees)
•  Guadalcanal, keerpunt in de Pacific-oorlog (Graeme Kent)
•  Mountbatten (Arthur Swinson)
•  Vliegkampschepen in de strijd ter zee (Donald MacIntyre)
•  Birma-spoorweg (Clifford Kinvig)
•  De brug over de rivier Kwai. Het drama van de Birma-spoorweg (Pierre Boulle)
•  Dansen op de Kwai. Het leven na de Birma-spoorweg (Tony van der Meulen)
•  De Japanse burgerkampen (Dr. D. van Velden)
•  Buigend riet, dagboek van een krijgsgevangene in Japan en Mantsjoerije 1944-1945 (Dam Backer)
•  Nachtmerrie op Java. Het leven in de vrouwenkampen tijdens de Japanse bezetting, 1942-1945 (Daphne Jackson)
•  Buigen in Jappenkampen (Lydia Chagoll)
•  De flamboyant. Herinneringen van een kind in een Jappenkamp (Clara Olink Kelly)
•  Troostmeisjes. Verkrachting in naam van de Keizer (Brigitte Ars)
•  De Gesel van de Rijzende Zon (Lord Russell)
•  MacArthur, held van de Filipijnen (Sydney L. Mayer)
•  De vernietiging van Hiroshima (Gordon Thomas en Max Morgan Witts)
•  Hirosjima, Het verhaal van zes mensen die de ontploffing van de eerste atoombom overleefden (John Hersey)
•  De man op de brug. Dagboek uit Hiroshima en Nagasaki (Günther Anders)
•  Hirohito: de keizer die moest blijven (Edward Behr)
•  Hirohito, keizer van Japan. Een vergeten oorlogsmisdadiger? (Lydia Chagoll)
•  MacArthur in Japan (Sydney L. Mayer)
•  Japan, de opkomst van een wereldmacht (Richard Storry)
•  Japan, derde grote (Robert Guillain)