Verzet.org - Te wapen voor Hitler. Gewapende collaboratie in Franstalig België 1940-1944 (Flore Plisnier)

Bij het begin van de Tweede Wereldoorlog stappen ook heel wat Franstalige Belgen in de gewapende collaboratie. Leon Degrelle is hun voorman. Hij gebruikt de collaboratie met de Duitse bezetter als een middel om de Belgische samenleving te controleren en zijn eigen machtsdromen te verwezenlijken. Terwijl het Waalse Legioen tegen de Russen vecht, loopt de gewapende collaboratie in Belgie uit de hand. De Franstalige publieke opinie keert zich volledig tegen de collaborateurs. Vanaf 1942 nemen aanslagen en represailles in hevigheid toe. Tijdens het laatste oorlogsjaar komt er een spiraal van geweld op gang die in Henegouwen de vorm van een burgeroorlog aanneemt.

Te wapen voor Hitler toont een groepsportret van de collaboratie in Franstalig België. De eerste contingenten van het Waalse Legioen werden gerekruteerd uit de katholieke en antidemocratisch gezinde bourgeoisie. Later mobiliseerde de collaboratie veeleer jonge mensen uit de marge van de arbeidersklasse, vaak met een strafblad, die op zoek waren naar een beter leven. Zij hebben het imago van de collaboratie in Franstalig Belgie sterk bepaald, wat een van de verklaringen is waarom die collaboratie nog steeds in de taboesfeer zit.

Flore Plisnier [blz. 124-125]: "Tijdens de laatste twee maanden van de bezetting bereikt het geweld een hoogtepunt. De situatie is nu oncontroleerbaar geworden. De leiding van Rex decreteert dat het tijd is voor `revolutionaire actie', versta gewelddadige represaillemaatregelen. Ook het geweld van het verzet valt niet meer te stoppen nu de bevrijding nabij is. Vooral in de regio Charleroi neemt het aantal moorden op collaborateurs enorm toe. In heel het land ziet de situatie er dramatisch uit, maar in de regio Charleroi is de strijd het hevigst.

Tussen einde mei 1944 en 12 juli 1944 brengen eenheden van de Gewapende Partizanen 137 collaborateurs om het leven, althans volgens bronnen in die kringen. Alleen al in de regio Charleroi zijn volgens Le Drapeau Rouge 107 rexisten vermoord. Voor de maand juli bedraagt het cijfer 23. In de maand augustus is het verlies aan mensenlevens nog aanzienlijker, en dat aan beide kanten. In totaal spreken we over 78 doden. Tijdens het `bloedbad van Courcelles' slacht Rex 27 mensen af; het verzet kogelt 16 mensen neer; de bezetter voert 20 executies uit. In 93 dagen, tussen 1 juni en 1 september 1944, komen 119 personen op gewelddadige wijze om het leven au Pays Noir.

Bij het naderen van de geallieerden nemen de rexisten de benen. De aftocht verloopt wanordelijk. In totaal trekken tussen vijf- en tienduizend rexisten naar Duitsland. Sommigen van hen vechten verder aan de zijde van de Duitsers. Degrelle heeft een algemene mobilisatie afgekondigd, en al diegenen die een wapen kunnen hanteren worden ingelijfd bij de 28ste SS-Freiwilligen Grenadierdivision Wallonien. De anderen krijgen een verblijfplaats toegewezen in de buurt van Hannover.

Ook in ballingschap blijft de rexistische beweging actief. Victor Matthys wil per se nog een blad uitgeven. En de vluchtelingen moeten worden opgevangen. Op 23 november 1944 krijgt Leon Degrelle de titel van Volksführer van de Walen. Nog altijd rekruteert hij volk voor het Waals Legioen. De val van het Rijk is echter nabij en op 30 maart 1945 ontbinden Victor Matthys en Louis Collard de beweging in een achterafzaaltje in een cafe. De laatste politieke verantwoordelijken gaan nu elk hun weg en proberen uit de handen van de geallieerden te blijven. Op 3 mei 1945 geven tweehonderd legionairs zich over aan de Amerikanen. Eind juli worden de eerste vluchtelingen gerepatrieerd. Zij worden opgesloten in Beverlo."

Flore Plisnier (Bergen, 1980) studeerde geschiedenis en politieke socialogie aan de U.L.B. Ze is als wetenschappelijk attaché verbonden aan het Rijksarchief. Te Wapen voor Hitler heeft ze geschreven onder auspiciën van het Studie en Onderzoekscentrum Oorlog en Maatschappij (SOMA). Historicus Fabrice Maerten schreef het voorwoord.