Dit boek is de neerslag van een lange zoektocht. Roger Rutten wilde weten hoe in zijn geboortedorp, Zonhoven, verzet en strijd de oorlogsjaren 1940-1945 kleurden. De aanleiding voor deze zoektocht was de vroegtijdige dood van zijn vader, die in de oorlog door de Duitsers gewond werd.

Aan de hand van honderden getuigenissen, persoonlijke verhalen, dagboeken en brieven, documenten, foto's en krantenartikels, maakt de auteur een homogeen totaalbeeld. Het resultaat is een intrigerend verhaal over zwarte markt en rantsoenering, verplichte tewerkstelling, Jodenvervolging, collaboratie en repressie, bendevorming (de Bende van de Dameskous), Partizanenstrijd en Geheim Leger.

Zonhoven fungeert in dit boek als metafoor. Wat in dit Limburgse dorp gebeurde, vond elders in Vlaanderen, weliswaar onder andere omstandigheden, ook plaats.

Roger Rutten: "Ik heb het geschreven vanuit een rechtvaardigheidsgevoel, dat ik al mijn hele leven meedraag. Verzet tijdens de oorlog was in wezen een zaak van burgermoed. Joodse kinderen verbergen stond gelijk met deportatie. Toch werd Erna Inowlocki in huis genomen door het gezin Baeten. Ma Baeten liet zich zelfs fotograferen met haar pleegkind. Hoe dom! Het had haar het leven kunnen kosten, want er liepen in Zonhoven verraders rond. Inlichtingsagent Leon Loos, bijvoorbeeld. Zo zijn er honderden voorbeelden van mensen die hun leven riskeerden."

Roger Rutten (º1942), ex-leraar aan de Normaalschool Bokrijk en ex-docent aan de Katholieke Hogeschool Limburg, is de pionier van het projectonderwijs in Vlaanderen. Hij publiceerde Projectwerk in Bokrijk (1973) en Zal ik het bord maar afvegen, meester! (1974). Hij was leider van de literaire speelgroepen Transparant en Rokade en van de cabaretgroep Mam'sel, en initiatiefnemer van het Interculturele Project (ICP) te Genk.

Steve Stevaert, gouverneur van Limburg: "Voor mij is dit een bijzonder boek. En dit niet zozeer omdat het een belangrijke episode uit onze vaderlandse geschiedenis belicht maar voornamelijk omdat hier een meeslepend verhaal wordt verteld van een lokale gemeenschap, van mensen van vlees en bloed, van Zonhovenaars in een staat van oorlog.

Wat maakt dit verhaal van Zonhoven dan zo opmerkelijk? Wel, Zonhoven fungeert in zekere zin als opstap, als metafoor. Want wat in dit Limburgse dorp gebeurde, vond elders in ons land, weliswaar onder andere omstandigheden, ook plaats: bezetting, rantsoenering, zwarte markt, verplichte tewerkstelling in nazi-Duitsland en collaboratie. Dat talloze Joodse families in het dorp verbleven en Russische dwangarbeiders er in de bossen onderdoken, het niet afl atende verzet, de straatrepressie met haar tegenstellingen tussen het Geheim Leger en de Partizanen en ‘de bende van de Dameskous’ zorgen voor een aparte en felle inkleuring.

Na zes jaar onderzoek, waarbij de auteur de toelating kreeg om strafdossiers in het Brusselse Justitiepaleis te raadplegen, ontstond een indringend boek vol persoonlijke verhalen, getuigenissen, foto’s en documenten.

Het boek beklijft. Wij onthouden vooral de strijd van de kleine man tegen het nationaalsocialisme en de inzet van die kleine man voor een rechtvaardige samenleving. Het verbergen van Joodse kinderen, piloten en Russen en de soms gewapende strijd tegen de vijand vormen een niet te vergeten hoofdstuk uit onze Limburgse geschiedenis. Het is de verdienste van Roger Rutten, dat hij al deze onbekende helden een plaats heeft willen geven in ons collectieve geheugen. Zwart op wit: opdat niemand het zou vergeten!"