Inhoud:
Hoofdstuk 1: Omschrijving van het structureel geweld: psychisch geweld is in de plaats gekomen van het fysisch geweld
Hoofdstuk 2: De oorzaak: de verwording van de elite-democratie door technocratie en bureaucratie
Hoofdstuk 3: Het symptoom: angst, angst, angst, angst
Hoofdstuk 4: De verveling als resultaat van het structureel geweld
Hoofdstuk 5: Studerende en werkende jongeren worden het meest bedreigd door het structureel geweld
Hoofdstuk 6: De oplossing: van elite-democratie naar basis-democratie. Verdeling van de macht
Hoofdstuk 7: Macht door dwang of macht door overtuiging?
Hoofdstuk 8: Het structureel geweld bedreigt onze vier vrijheden

George Jeunhomme over Macht door dwang [blz. 98-99]:
Door de eeuwen heen zijn er vele vormen van machtsdwang geweest. De oudste vorm is de dwang door middel van lijfstraffen. Lichaamsstraffen voor volwassenen komen thans niet veel meer voor, tenzij in tijden van terugval van de mensheid in een vroeger stadium, bijv. oorlog en tirannie. Concentratiekampen, martelingen en lichamelijke wreedheden behoren tot het normale patroon van iedere oorlog. Het is als het ware een regressie, een terugval in een vroeger gedrag.

Een verdere ontwikkeling gaf de financiële dwang te zien. Lijfstraffen kwamen zo'n honderd jaar geleden aan hun einde. De arbeid in grote georganiseerde verbanden kwam geweldig opzetten. Werkten de mensen niet, waren zij ziek of hadden zij geen zin, dan kregen zij ook geen geld. Voor de massa was er slechts een mogelijkheid, namelijk werken. Door de strijd van de vakbonden is er gelukkig een alternatief bijgekomen, namelijk ziek zijn. Dit mag velen verbazen, maar het recht op ziek zijn was er vroeger niet bij. De financiele dwang werkt nog steeds effi- cient, vooral bij mensen met lage lonen, die weinig mogelijkheden hebben om zich aan deze dwang te onttrekken.

Zo is de Belgische mijnwerkersstaking van begin 1970 verlopen om de doodeenvoudige reden, dat de mijnwerkers geen brood en geen geld meer hadden. Regering, vakbonden en werkgevers wisten dit en hebben de stakers honger laten lijden, omdat men niet bereid was de kapitalen ter beschikking te stellen om aan de redelijke eisen van de mijnwerkers te voldoen.

Met het toenemen van de welvaart neemt echter de financiele dwang lang- zaam af. De angst om ontslagen te worden - vooral in financieel sterke bedrijven - wordt hoe langer hoe kleiner. De dertiger jaren is men vrijwel vergeten. Wat nu gaat spelen, is de promotie-mogelijkheid, vrijheid van handelen in het werk, relatie-vrijheid met betrekking tot andere afdelingen en externe contacten. En hier doet zich een nieuwe machts- dwang voor, namelijk de psychologische dwang. Wat nu gespeeld wordt, is het vriendschapsspelletje van de angst!

Op vele plaatsen is er een stilzwijgende overeenkomst tussen chef en ondergeschikten: accepteer mij als chef en ik geef je de vrijheid van han- delen, ik zorg voor je promotie enz. De chef heeft hierbij de meeste macht. Hij heeft de bevoegdheid tot handelen in het psychologisch veld. Vele mensen worden geremd in hun ontwikkeling, promotie en vrijheid van handelen omdat zij voor hun mening durven uitkomen. Kritiek op het gezag is geen gewenst artikel, wanneer men in loondienst is. Professor Van Doorn, socioloog, heeft eens gesteld, dat directeuren zo moeilijk `om te turnen' zijn, omdat zij in hun dagelijks werk zoveel gelijk krijgen. Het mopje van de ondergeschikten, die aan de conferentietafel hartelijk lachen om het flauwe grapje van de baas, heeft een diepe waarheid.