Afbeelding hiernaast en onder links: Joods Verzetsmonument. Op de hoek van de Amstel en de Zwanenburgwal staat sinds 1988 het joodse verzetsmonument van de Belgische beeldhouwer Josef Glatt: een metershoge zwartgranieten zuil met daarop afgebeeld de stenen tafelen. Op de zijkant staat in het Nederlands en het Hebreeuws een tekst van de profeet Jeremia: ‘Waren mijn ogen een bron van tranen, dan zou ik dag en nacht wenen om de gevallen strijders van mijn dierbaar volk.’ Initiatiefnemer van het monument was de in 1986 opgerichte Stichting Comité Joods Verzet 1940-1945.

Bij de onthulling stelde Dick Dolman, de toenmalige voorzitter van de Tweede Kamer: ‘Zowel kwalitatief als kwantitatief heeft het joods verzet het niet-joods verzet overtroffen. Er is verzet gepleegd door circa duizend joodse verzetsstrijders, van wie 500 hun daden met de dood moesten bekopen.’ Jaarlijks vindt bij dit monument de herdenking van de Kristallnacht plaats, de nacht van 8 op 9 november 1938, toen in heel Duitsland joden werden aangevallen. Bijna alle synagogen werden in brand gestoken, zo’n 7000 joodse winkels geplunderd en tal van joodse bezittingen beklad. Deze door de nazi’s georganiseerde pogrom was het begin van de nauwkeurig geplande vervolging en vernietiging van de joden in Duitsland. Bron: JHM, Joods Historisch Museum

Ter gelegenheid van de 15de verjaardag van de Bevrijding van Nederland werd door het Amsterdamse Gemeentebestuur, dit boekje aangeboden aan haar bevolking. In de vooravond van 4 mei 1960 zullen in Nederland weer de vlaggen halfstok hangen. De torenklokken zullen beieren. Vele landgenoten zullen bloemen leggen bij graven en gedenktekens, die herinneren aan de jaren 1940-1945. Dan, om acht uur precies, zal er een diepe stilte vallen over heel Nederland. Treinen, auto's, voetgangers ... allen zullen stilstaan. Het gebeier der kerkklokken zal verstommen, radio en televisie zullen zwijgen. Twee minuten lang zal heel Nederland, in diepe stilte, met ontroering in het hart, denken aan de velen, die in de donkere oorlogsjaren tussen mei 1940 en mei 1945 het leven hebben gelaten.

Wij zullen denken aan de soldaten, die reeds in de eerste oorlogsdagen bij de verdediging van Nederland tegen de Duitse invallers vielen, aan hen die streden en stierven bij de verdediging van Nederlands-Indië tegen de Japanners en aan de mannen van onze marine en koopvaardij, die bij de uitoefening van hun plichten op de zeven wereldzeeen omkwamen.

Wij zullen denken aan hen, die gedood werden bij de bombardementen op onze steden en dorpen, aan de meer clan honderdduizend Joden, die ver van hun vaderland in gaskamers werden vermoord. Wij zullen denken aan de duizenden Nederlanders, die stierven in gevangenissen en concentratiekampen of voor de vuurpelotons, omdat zij verzet hadden geboden tegen de pogingen van de vijand ons van onze vrijheid te beroven. Wij zullen ook denken aan de vijftigduizend geallieerde soldaten, wier bloed onze bodem doordrenkte bij de gevechten om de bevrijding van ons land.

Wij zullen in gedachten toeven bij allen, vrouwen en mannen, binnen en buiten onze grenzen, die in de laat- ste wereldoorlog (o, mag het werkelijk de laatste zijn!) slachtoflers zijn geworden van de poging van Duitsers, Italianen en Japanners de wereld te overheersen.

Onze gedachten zullen bij hen en bij hun gezinnen en familieleden zijn. Jullie, jongeren, die dit leest, hebben die verschrikkelijke oorlogsjaren niet meegemaakt. Maar als jullie nu in vrede en vrijheid kunt leven, dan danken jullie dat aan hen, aan wie die twee minuten stilte zullen zijn gewijd...

Een feestdag zal het zijn op 5 mei 1960. Fabrieken, kantoren, winkels en scholen zullen gesloten zijn. De vlaggen zullen voluit wapperen. Vijftien jaar is het geleden, dat vijf jaar wreede onderdrukking door de Duitsers een einde nam. Vijftien jaar is het geleden dat wij, uitgeput en verhongerd, maar met blij glanzende ogen, onze bevrijders verwelkomden. Het goede had het kwade overwonnen, vrede en vrijheid waren weergekeerd.

Daarom wil Nederland op 5 mei 1960 zijn vreugde uiten. Wij leven weer in een vrij land, waar ieder recht heeft op een eigen mening, waar ieder mee verantwoordelijkheid draagt voor het bestuur van het land, waar vrijheid van godsdienst, geweten, onderwijs, drukpers, vereniging en vergadering bestaat. Omdat wij leven in een land waar vrijheid en rechtszekerheid bestaan voor ieder, wat zijn afkomst of zijn ras ook mag zijn. Het is de taak van jullie, jongeren, deze vijheid te behoeden. Zij is duur gekocht.