Synopsis
 Afbeelding hiernaast: oorspronkelijke omslag van de
brochure Brieven uit Spanje (1936) met Jef Last (1898-1972) op de cover. Jef Last streed van 1936 tot 1937 in de Spaanse Burgeroorlog en bracht het tot kapitein in de Internationale Brigades.
De echo van de wanhoopskreet die in de
Spaanse burgeroorlog uit duizenden kelen heeft
geklonken is nog steeds niet verstomd. Terwijl
de Westerse democratieën hun oren ervoor sloten en verstek lieten gaan, trokken een aantal
zich van hun verantwoordelijkheid bewuste
buitenlanders individueel naar Spanje om het
Spaanse volk in zijn strijd te steunen. Onder
hen was de Nederlandse schrijver Jef Last, die
van augustus 1936 tot december 1937 aan de
burgeroorlog deelnam. Het eerste deel van De
Spaanse Tragedie, de brieven die hij in deze
periode schreef, vormt een belangrijk tijdsdocument, dat ook in het buitenland belangstelling
trok. De brieven werden vertaald in het Engels,
Frans, Zweeds en Esperanto.
Het tweede deel van dit boek, `Weerzien met Spanje', geeft een verslag van de toestand in
het huidige Spanje, zoals de auteur het in de
zomer van 1961, dus vijfentwintig jaar na het
uitbreken van de burgeroorlog, aantrof. Van zijn
oude strijdmakkers was geen spoor meer te
bekennen en de plaatsen waar hij in de burgeroorlog had geleefd en gevochten waren onherkenbaar veranderd. In deze bladzijden wordt
een levendig beeld opgeroepen van datgene
wat Spanje in de afgelopen jaren geworden is.
In deze nieuwe uitgave zijn ook opgenomen reportages die Jef Last in 1962 maakte van zijn bezoek aan Bilbao tijdens de stakingen in Asturië.
E. du Perron-de Roos in Bataviaasch Nieuwsblad van 31 dec. 1938:
"...Dit is het beste, het echtste en tegelijk het best geschreven boek, dat hij ons tot dusver gaf. Het belangrijkste wat de stof betreft, en het boeiendste, maar ook: zo meeslepend en als vanzelf goed geschreven, dat het zijn vorige, altijd min of meer kunstmatige produktie achter zich laat.
...De eigenlijke inhoud van De Spaanse Tragedie is zo goed, omdat deze bladzijden niet meer geven dan wat de schrijver kon verantwoorden: de lotgevallen van een soldaat aan het front. Nergens heeft men de indruk dat Last zich knapper voordoet dan hij is: zijn brieven moeten zich als vanzelf gevuld hebben met de stof die in zijn persoonlijk bestaan lag ‘opgetast’, en nooit nog schreef hij een zo natuurlijk en geladen proza. Wie dit voor propaganda en journalistiek aanziet, heeft niet genoeg van die beide soorten gelezen, en, om één voorbeeld te geven, hij legge hiernaast de reportage van de toch zo bekwame sovjet-journalist Ehrenburg: No Pasaran, om te weten waarom Last hem overtreft, en met welk ogenschijnlijk gemak. Alle ellende van de burgeroorlog vindt men hier, maar doorsneden door de meest oprechte levenslust, door de vreugde van de strijd-kameraadschap en, ondanks alle afschuw, het vertrouwen van de geïmproviseerde soldaat die, door de intensiteit van zijn actie juist, van de zure en bittere walmen van het huisvaderspessimisme werd verlost.
Wat Last deed, deden vele anderen, maar hij had de gave er, tussen de bedrijven door, op authentieke wijze van te getuigen. Sommige paragrafen uit deze brieven,
als Los Chicquetillos (de jochies) en Pajaro negro (de zwarte vogel) zijn ontroerende en meesterlijke kleine novellen. Vreemder nog, in zijn vertaling van een
lang gedicht van Miguel Hernandez, De jeugd van Spanje, en in een korter eigen vers, Aan een gevallen makker, toont Last zich dichter als nooit tevoren.
...Zelfs koppige buitenstaanders - die deze naam werkelijk verdienen - zullen dit boek, als eenzijdig maar daarom eerlijk beeld van een van de bloedigste burgeroorlogen die de wereldgeschiedenis gekend heeft, met spanning lezen.
"
Inhoud van De Spaanse tragedie: Brieven uit Spanje 1935 - 1937; Weerzien met Spanje 1961 - 1962 en De staking in Bibao 1962. Het boekje bevat ook drie tekeningen
van de auteur. Deze druk is als electronische tekst beschikbaar via DBNL. Een uitgebreide biografie van Jef Last op jeflast.nl en BWSA: Jef Last
Afbeelding hiernaast: Franstalige uitgave 'Shalom Libertad' uit 1991 door Arno Lustiger over de strijd van de Joden aan de zijde van de Interbrigades
tijdens de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939)
De Tweede Wereldoorlog begon in Spanje
[Spaanse Burgeroorlog 1936-1939]
Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org (eigen collectie):
• Vrijwilligers voor de Vrijheid. Belgische anti-fascisten in de Spaanse Burgeroorlog (Ward Adriaens)
• Belgen in de Internationale Brigaden (Albert De Coninck)
• De Spaanse Burgeroorlog - Ooggetuigen spreken na de dood van Franco (David Mitchell)
• Voor Spanjes Vrijheid 1936-1961 (Frans Detiège, Wim Geldolf, Rodolfo Llopis en Camille Huysmans)
• Geschiedenis van Spanje (Robert Lemm)
• De Spaansche Burgeroorlog, zijn oorzaken en mogelijke gevolgen (Johannes Brouwer)
• De Spaanse Burgeroorlog (Joris Smeets)
• De Strijd om Spanje. De Spaanse Burgeroorlog 1936 - 1939 (Antony Beevor)
• Dertig jaar ondergedoken. Het leven van Manuel Cortes (Ronald Fraser)
• Brood & Rozen - speciaal Spanje nummer (Verbruggen, Govaerts, V. Scheltiens e.a.)
• De Spaanse tragedie (Jef Last)
• Voor wie de klok luidt (Ernest Hemingway)
• Saluut aan Catalonië (George Orwell)
• De Kinderen van Guernica (Hermann Kesten)
• De Spaanse Burgeroorlog (Rudolf de Jong)
• De oorlog begon in Spanje (Leon de Canne)
• De onvoltooide revolutie. Burgeroorlog in een Spaans dorp (Hanneke Willemse)
• De Spaanse Burgeroorlog (Georges-Roux)
• Littekens in een gelooide stierehuid: Nederlandstalige schrijvers over de Spaanse Burgeroorlog 1936-1939 (red. Hub. Hermans)
• Spaanse Burgeroorlog en Revolutie 1936-1939 (Karel Devocht)
• Spanje... (Arthur G. London)
• Los Niños - De kinderen van de Spaanse Burgeroorlog in België (1936-1939) (Emilia Labajos-Perez & Fernando Vitorio-Garcia)
• Los Niños · Elf vluchtelingenkinderen uit de Spaanse Burgeroorlog vertellen (Hilde Pauwels e.a.)
• De Spaanse Burgeroorlog (Hugh Thomas)
• Waarom verloren wij de Revolutie? De nederlaag van het Spaanse anarchosyndicalisme in 1936-1937 (A. Schapiro en A. de Jong))
• Een kleine geschiedenis van de Spaanse Burgeroorlog (Paul Preston)
• België en de Spaanse Burgeroorlog/La Belgique et la guerre civile d'Espagne (Red. José Gotovich en Els Witte)
|
