Verzet.org - Saluut aan Catalonië (George Orwell)

Maart 1937, aan het Aragon front in Huesca: George Orwell is de lange man in het midden. Zijn echtgenote Eileen Blair-O'Shaughnessy (1905-1945) met wie hij op 9 juni 1936 was gehuwd, zit gehurkt voor hem op de grond

George Orwell, schrijverspseudoniem van Eric Arthur Blair (1903-1950) was een Engelse romanschrijver en essayist, die wereldberoemd is geworden door zijn romans '1984' en 'De boerderij der dieren'. In december 1936 trok hij samen met zijn vrouw Eileen Blair naar Spanje om in de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) te vechten tegen de fascisten van generaal Franco die een staatsgreep pleegde tegen de wettig verkozen Spaanse regering. Het koppel nam dienst bij de militie van de marxistische Poum.

Tot grote verbazing van Orwell kwamen zij daarbij zwaar in aanvaring met de Spaanse communisten die zich plooiden naar de internationale belangen van de Sovjet-Unie. Hij werd gewond, raakte betrokken bij de strijd tussen anarchisten en communisten in Barcelona. In Catalonië heeft Orwell de dictatoriale aard van het stalinisme leren kennen. De stalinistische heksenjacht tegen de POUM met lastercampagnes, valse beschuldigingen, huiszoekingen en arrestaties zullen van hem een levenslange anti-Stalinist maken. Toen de Poum in juni 1937 verboden werd moest hij onderduiken en Barcelona ontvluchten.

Terug in Engeland schrijft hij reeds enkele maanden later zijn 'Saluut aan Catalonië', een verslag van zijn ervaringen als lid van de arbeidersmilitie. Zijn boek is meer dan alleen een boeiend relaas van een episode uit de recente geschiedenis. Het is het werk van iemand, die de politiek beschouwde met idealisme en nuchterheid. Die in een situatie waarin hoge verwachtingen omsloegen in ontgoocheling, zijn politieke waarden wist to handhaven. Zie ook op Wikipedia.nl: Saluut aan Catalonië

Een kort fragment [blz. 82]:

"Juist op dit moment ontplofte een andere granaat vlak voor me, zo dichtbij dat ik de hitte van de explosie kon voelen. Ik maakte me zelf zo plat mogelijk en begroef mijn gezicht met zoveel geweld in de modder dat ik mijn nek pijn deed en dacht dat ik gewond was. Door het lawaai heen hoorde ik een Engelse stem achter me rustig zeggen: 'Ik ben geraakt.' De handgranaat bleek verschillende mensen rondom mij verwond to hebben, zonder mij zelfs maar een schram te bezorgen. Ik kwam weer op mijn knieën overeind en gooide mijn tweede granaat. Waar die terechtkwam weet ik niet meer.

De fascisten schoten, onze mensen achter mij schoten, en ik was me er pijnlijk van bewust dat ik er tussenin zat. Ik voelde de luchtdruk van een schot en realiseerde me dat er pal achter me iemand lag to schieten. Ik stond op en schreeuwde hem toe: `Niet op mij schieten, stomme idioot!' Op dat moment zag ik dat Benjamin, tien meter rechts van mij, wenkte met zijn arm. Ik rende naar hem toe. Ik moest daarvoor langs de rij vuurspuwende schietgaten, waarbij ik mijn linkerhand tegen mijn wang hield; een dwaas gebaar - alsof een hand een kogel kon tegenhouden! - maar het idee in het gezicht getroffen te worden was me een gruwel. Benjamin zat op een knie, met een soort vergenoegde, duivelse uitdrukking op zijn gezicht, zorgvuldig te mikken op de geweerflitsen met zijn automatisch pistool. Jorge was gewond neergestort bij het eerste salvo en was nergens to zien. Ik knielde naast Benjamin, trok de pen uit mijn derde handgranaat en gooide. Ha! Deze keer was er geen twijfel aan. De granaat sprong binnen de borstwering uit elkaar, op de hoek, net bij het mitrailleursnest.

Het fascistische vuur leek plotseling te zijn afgenomen. Benjamin sprong op en schreeuwde: `Voorwaarts! Aanvallen!' Wij stormden de korte steile helling voor de borstwering op. Ik zeg stormden, maar sjouwden zou een beter woord zijn; je kunt namelijk niet snel vooruit komen als je van top tot teen doorweekt en bemodderd bent en je een zwaar geweer met bajonet en honderdvijftig patronen moet meeslepen. Ik rekende er helemaal op dat bovenaan een fascist me zou opwachten. Als hij op deze afstand schoot, kon hij niet missen, en toch verwachtte ik om de een of andere reden niet dat hij schieten zou, maar alleen dat hij met zijn bajonet op me af zou komen. Het leek of ik nu al voelde hoe onze bajonetten elkaar zouden kruisen, en ik vroeg me af of zijn arm sterker zou zijn dan de mijne...