Verzet.org - De Toren van Babel (Morris West)

In deze roman behandelt Morris WEST het directe voorspel van de Israëlische vergeldingsactie, die in het najaar van 1966 in Jordanië werd uitgevoerd. Die actie gaf aanleiding tot scherpe Arabische protesten die ten slotte uitliepen in de vorming van een Arabisch eenheidsfront tegen Israël en het uitbreken van de Zesdaagse Oorlog in juni 1967.

Een meeslepend verhaal over spionage en contraspionage, dat zich afspeelt tegen de achtergrond van de politieke en militaire ontwikkelingen in de heksenketel van het Midden-Oosten. De voornaamste karakters worden vertolkt door een hardleerse Israëlische generaal, een toegewijde Arabische leider, een amorele internationale financiële 'wizard', een bevallige Israëlische beeldhouwster en een naar plezier hunkerende Française.

Het verhaal begint in Beiroet, oktober 1966. Morris West blz. 32-33:
"Zuiver wettelijk genomen had Israël zelfs geen grens. De grenzen waren slechts lijnen, getrokken volgens het wapenstilstandsverdrag, en zij moesten nog geratificeerd worden door de ondertekening van een officieel vredesverdrag, iets dat op het ogenblik verder af scheen te zijn dan de landing van een mens op de maan. Zelfs de wapenstilstandslijnen waren op vele plaatsen kwetsbaar vanwege het bestaan van gedemilitariseerde zones, waar geen militairen mochten komen en waar een man geen wapen mocht dragen ter bescherming van zijn leven, zijn kinderen of van zijn grond. De handel met Israël werd belemmerd door sancties, toegepast door de Arabische Staten. Het Suezkanaal was gesloten voor Israëlische schepen. Alle verbindingen waren afgesneden; zo was het onmogelijk om in Jeruzalem van het Israëlische deel der stad naar het Jordaanse deel op te bellen; en de weg van Akko naar Sidon was versperd door mijnenvelden, prikkeldraad en gewapende mannen die met scherp schoten.

Afbeelding hiernaast: oorspronkelijke boekomslag van een zoveelste engelstalige herdruk, deze uit 1994

Ondanks dit alles was Israël vooruit gegaan en ging het nog steeds vooruit, maar er waren al tekenen, dat er een magerder tijd op komst was. Na de eerste grote immigraties - uit de puinhopen van Europa, uit Liberia, Tunesië, Algerije, Marokko, de Balkan, Jemen, Zuid-Amerika, Irak en Iran en de Hadramaut - was de stroom immigranten naar Israël opgedroogd. Tot het ogenblik dat Rusland zijn poorten zou openen om zijn drie miljoen joden te laten gaan (en het was de vraag, of het dit ooit zou doen) was Israël gedwongen om voor het ontginnen van de woestijn, de opbouw van een industriële economie en het onderhoud van de strijdkrachten te steunen op de eigen natuurlijke groei. De toestroming van kapitaal en intellect uit de diaspora van Amerika was opgehouden; de herinnering aan de massamoorden werd steeds vager en de aantrekkingskracht van het Zionisme voor de jongeren zwakker. Er waren er nog steeds die bereid waren om voor een paar seizoenen het leven in een kibboets te leiden, maar van een vaste vestiging was geen sprake. Ze maakten zelfs ternauwernood het gemis goed van degenen die het land verlieten voor de vleespotten van Europa en de Verenigde Staten.

Ook binnen de grenzen van Israël begon de geschiedenis zich te herhalen : in spanningen tussen de bevolkingsgroepen, in religieuze twisten, in sociale ontevredenheid en politieke naijver. Israël had nog niet besloten - en kon dat ook nog niet doen - welke vorm het definitief zou kiezen : of het zich zou ontwikkelen tot een naar het westen gerichte staat of een in zichzelf besloten Levantijnse gemeenschap. Tot dusverre was er ondanks de opvoeding van de massa en de algemene dienstplicht weinig sprake geweest van een geslaagde vermenging van westerse en oosterse elementen in de verschillende culturen der immigranten. De religieuze tegenstelling had zelfs een nog bitterder karakter. De adukiem, de rechtvaardigen, de mensen van de bijbel en de oude orthodoxie, wensten geen compromis aan te gaan met een seculiere staat. Zij speelden even meedogenloos met hun politieke macht als met het opleggen van zuiveringsrituelen; juist door hen had Israël nog steeds geen grondwet en was zijn sociale wetgeving een wirwar van anomaliëen en kleine irriterende onrechtvaardigheden. Rookte je op de sabbath in Mea Sjeariem een sigaret, dan kon die door een verontwaardigde zeloot uit je mond worden geslagen; maar leden van het rabbinaat zagen er niet tegenop om de muren te beplakken met affiches waarin de bevolking verboden werd om aan een wettige stemming deel te nemen - en meestal werd zulk een optreden niet gestraft.

Israël kende ook geen burgerlijk huwelijk. Je was christen, jood of mohammedaan. Maar als je doodgewoon niet-religieus wilde zijn en voor de wet wilde trouwen of scheiden, of zelfs wettig begraven worden - dat wil dus zeggen buiten een religieuze groep - dan moest je naar Cyprus gaan. Een mohammedaanse vrouw kreeg meestal een lagere alimentatie dan een jodin of een christin, maar zij beschikte niet over de middelen om deze duidelijke onrechtvaardigheid ongedaan te laten maken. De spijswetten drukten even zwaar op de niet-religieuzen als op de orthodoxen en een sabbathdag in het Carmel Hotel was even triest als in Mea Sjeariem.

De politieke tegenstellingen hadden iets van persoonlijke vendetta's. De grote figuren uit de dagen van de strijd begonnen oud en knorrig te worden. Zij hadden rancunes ten opzichte van de jongeren die hun gezag en hun politiek aanvielen. Sommigen onder hen waren verbitterd genoeg om er, ten aanschouwe van een vijandige wereld, een compleet familieschandaal van te maken. Ze vormden nog steeds een natie; en het land hield hen tezamen... Maar als ze niet leerden om zich aaneen te sluiten, dan zouden ze op de duur het land kunnen verliezen - zoals ze het al eerder hadden verloren aan de Assyriers, de Hasmoniden, de Romeinen en de Ottomaanse Turken..."

Morris West (1916-1999) werd geboren in St Kilda, Melbourne (Australië) in 1916. Hij studeerde af aan de Universiteit van Melbourne en begon als onderwijzer les te geven in scholen in New South Wales en Tasmanië. Tijdens deze periode werd hij actief in een christelijke orde, the Christian Brothers, maar verliet deze twaalf jaar later. Tijdens de Tweede Wereldoorlog diende hij bij de Australische strijdmacht en als decodeerder gelegerd in Darwin. West was ook tijdelijk de privé-secretaris van W.M. Hughes (1862-1952), eerste-minister van Australië voor WOII. Omstreeks de tijd dat hij zijn eerste novelle Moon in My Pocket (1945) publiceerde werkte hij voor een radiostation in Melbourne maar verliet na twee jaar deze post om Australian Radio Productions te leiden.

In 1955 West verliet hij Australië om zich verder te wijden aan zijn schrijverscarrière. In 1958 werd West bijzonder correspondent voor het dagblad Daily Mail bij het Vaticaan. Hier zou hij zijn inspiratie hebben opgedaan voor de achtergrond van zijn meesterwerk The Devil’s Advocate (1959). Hij bracht de volgende jaren door in Oostenrijk, Italië, Engeland en de Verenigde Staten. In 1980 keerde hij terug naar Australië. Morris West was verschillende keen voorzitter van de National Book Council en de National Library Council.

Verschillende van zijn boeken werden verfilmd ondermeer De advokaat van de Duivel (The Devil’s Advocate - 1959), verfilmd in 1977 met John Mills in de hoofdrol en In de schoenen van de visser (The Shoes of the Fisherman - 1963), verfilmd in 1968 met in de hoofdrollen ondermeer Anthony Quinn, Laurence Olivier, John Gielgud en Vittorio de Sica en 'The Salamander' (1973), verfilmd in 1981 met ondermeer Anthony Quinn, Claudia Cardinale, Franco Nero, Christopher Lee en Eli Walach in de hoofdrollen. Morris West stierf op zijn kantoor toen hij aan een nieuwe novelle 'The Last Confession' werkte op 9 oktober 1999.