Overige geannexeerde gebieden

Het 'Bezirk Byalistok' (District Bialystok) was wisselend Pools en Wit-Russisch grondgebied en situeerde zich ten zuid-oosten van Oost-Pruisen, totdat het in september 1939 door de nazi's werd bezet. Tengevolge van een geheime notule toegevoegd aan het Molotov-Von Ribbentrop pact (niet-aanvalsverdrag tussen Stalin en Hitler van 23 augustus 1939, in feite een geheime afspraak die de verdeling van Polen 'regelde' tussen Duitsland en Rusland) werd het conform deze notule korte tijd na de bezetting van Polen teruggeven aan Rusland, in feite aan Wit-Rusland. Na de inval in Rusland werd Bialystok op 27 juni 1941 geannexeerd door het Derde Rijk en toegevoegd aan Oost-Pruisen. Van de ongeveer 60.000 Joden die ooit in Bialystok woonden zullen slechts een paar honderd de holocaust overleven. Sinds het einde van WOII maakt Bialystok terug deel uit van Polen.

Afb. rechts: Hernieuwde actieve Joodse aanwezigheid in het Duitsland van de 21ste eeuw. Karlsruhe (Baden-Württemberg), Chanoekafeest op 19 december 2006: chanoekia-kandelaar opgesteld aan de ingang van het Slot Karlsruhe (gebouwd in 1715). De Joodse gemeenschap in Karlsruhe telt tegenwoordig opnieuw een 900-tal leden, voornamelijk afkomstig uit de voormalige Sovjet-Unie.

Het Memelgebied of Memelland maakte - net zoals de Oostkantons in België en Alsace-Lorraine (Elzas-Lotharingen) in Oost-Frankrijk - eeuwenlang deel uit van het Duitse Keizerrijk. Met het Verdrag van Versailles werden al deze oorspronkelijk Duitse gebieden verloren. Twintig jaar later werd het Memelland op 23 maart 1939 door Adolf Hitler geannexeerd bij het Derde Rijk. De annexatie van de Belgische Oostkantons zal volgen op 28 mei 1940 en het Franse Elzas-Lotharingen vier weken later op 25 juni 1940 en had Hitler zijn eerste doel, namelijk om de grenzen van het Duitse Keizerrijk te herstellen, bereikt. Na de capitulatie in 1945 werd het Memelgebied in 1946 geannexeerd door de Sovjet-Unie en in 1948 toegevoegd aan de Sovjetstaat Litouwen. Tot op heden maakt het nog steeds deel uit van Litouwen dat op 11 maart 1990 onafhankelijk werd en sinds 1 mei 2004 een lidstaat van de EU is.

Met de 'Sudetengau' - of Sudetenland - worden de gebieden bedoeld die gelegen waren in het bergachtig deel rondom wat tegenwoordig Tsjechië is, en waar tot aan het einde van WOII veel ethnische Duitsers woonden; het Sudetengebied werd op 21 oktober 1938 aangehecht bij het Derde Rijk. Echter, de aanhechting van het Sudetengebied een half jaar eerder bleek spoedig maar een tussenstap te zijn naar volledige annexatie van Bohemen en Moravië. Het 'Reichsprotektorat Böhmen und Mähren', zoals het na de annexatie door de nazi's werd gedoopt of kortweg ook het 'Protektorat' geheten (zie map), wordt het huidige grondgebied van Tsjechië bedoeld dat op 15 maart 1939 werd aangehecht bij het Derde Rijk. In het Protektorat bevond zich ook KZ Theresienstadt (Terezin) dat het grootste doorvoerkamp van Bohemen was. Meer dan 150.000 Joden hebben hier ooit vastgezeten in afwachting tot ze werden afgevoerd naar de vernietigingskampen.

Met de 'Ostmark' wordt Oostenrijk bedoeld dat op 11 maart 1938 werd geannexeerd bij het Derde Rijk, annexatie die bekend staat als de 'Anschluss Österreichs' of kortweg de 'Anschluss'. De Oostenrijker Adolf Hitler zelf was afkomstig uit Linz en de Oostenrijkse nazipartij was zo mogelijk nog fanatieker dan de Duitse. In de Ostmark bevonden zich ongeveer 45 concentratiekampen waarvan het bekendste KZ Mauthausen was. Daarnaast bestonden er nog ontelbare bijkampen.

Afb. links: de Chevra Lomdei Mishnayot synagoge in het Poolse Oswiescim (Auschwitz) anno 2008. Deze synagoge, gebouwd tijdens WO I, is de enige in Oswiescim die na het nazigeweld overeind bleef. Na de oorlog heropende de synagoge tot ca 1955 en de enkele overlevende Joden zegden er hun gebeden op. In 1977 werd de synagoog genationaliseerd door het communistische regime en werd lange tijd gebruikt als opslagmagazijn voor de verkoop van vloerbekleding. In 1998 werd het vervallen gebouw teruggeven aan de Joodse gemeenschap die het op haar beurt wegschonk aan het Auschwitz Jewish Center. De synagoge werd volledig in haar oude vooroorlogse staat hersteld, werd in september 2000 plechtig ingehuldigd en is sindsdien opnieuw in gebruik als Joods gebedshuis.

Na de capitulatie van het Derde Rijk op 8 mei 1945, verloor Duitsland al deze bezette gebieden plus een groot deel van het Altreich aan voornamelijk Polen. De Warthegau, Pommeren (Pommern), Silesië (Schlesien), Oost- en West Pruisen (inclusief Danzig - thans Gdansk) en de noordelijke helft van het Generalgouvernement zijn thans Pools gebied. Het zuidelijke deel van het Generalgouvernement ligt thans in de Oekraïne. Het noordelijk gedeelte van Oost-Pruisen, alwaar Adolf Hitler zijn militaire hoofdkwartier - de Wolfsschanze - had nabij Rastenburg, een plaats niet ver van Koningsbergen (Königsberg, tegenwoordig Kaliningrad) de bakermat van het oude Pruisische Rijk onder Frederik de Grote, behoort sinds 1945 toe aan Rusland. Het Memelgebied behoort weer tot Litouwen. Het Sudetengebied en het Protectoraat Bohemen en Moravië gingen terug naar Tsjecho-Slowakije. Die voormalige bezette gebieden vormen thans samen het huidige onafhankelijke Tsjechië, dat zich op 1 januari 1993 afscheurde van Slowakije. Het grootste deel van het Duitse Altreich viel tijdens de Koude Oorlog uit elkaar in West- en Oost-Duitsland totdat beide landsdelen onder Bondskanselier Helmut Kohl op 3 oktober 1990 terug werden samengevoegd en Berlijn opnieuw de hoofdstad werd van het moderne herenigde Duitsland.

In 1910 woonden er 615.000 Joden in Duitsland en op het ogenblik van de Machtsgreep van Hitler in 1933 nog ruim 500.000. Na de holocaust en dat tot 1989 woonden er nooit meer dan 30.000 Joden in Duitsland. Op dit ogenblik [2008] is hun aantal toegenomen tot 102.000, waarvan ongeveer 40.000 zich niet religieus gebonden noemen. Ook in het van oudsher anti-semitische Polen neemt hun aantal opnieuw toe. In het jaar 1939 woonde de grootste Joodse gemeenschap in Polen, of zowat 3.460.000. Tijdens WOII werd bijna de ganse Joodse gemeenschap van Polen vermoord. Mede als gevolg van naoorlogse gewelddadige vervolging (o.m. de pogrom in Kielce van 4 juli 1946) verlieten het overgrote deel van de overlevende en teruggekeerde Poolse Joden terug het land. Het aantal Joden in Polen zal lange tijd schommelen tussen 8.000 en 12.000. Tegenwoordig schat men hun aantal officieus op ongeveer 100.000 waarvan tussen 30.000–40.000 niet religieus gebonden.