Afbeelding hiernaast: boekomslag van de oorspronkelijke engelstalige editie uit 1993

In 1941 vielen de Duitsers Wit-Rusland binnen waarna ook hier speciale Einsatzgruppen fanatiek jacht maakten op Joden. Begin 1942 vluchtte Asae1 Bielski met enkele lotgenoten de uitgestrekte bossen in. Spoedig voegden zijn broers Tuvia, Arczyk en Zus zich bij hem.

Tuvia Bielski groeide uit tot een charismatisch leider van deze groep partizanen en steeds meer Joden sloten zich aan. Midden in de bossen ontstond een kleine stad met een synagoge, een ziekenhuis en een school. Eind 1944 woonden en werkten daar meer dan 1200 personen, waaronder veel vrouwen en kinderen. Niemand, of hij nu ziek was of oud, werd de toegang geweigerd tot deze gemeenschap.

Dit boek vertelt het verhaal over her grootste Joodse verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het is ook de geschiedenis van Tuvia Bielski, een zoon uit een arme Joodse familie die zich ontwikkelde tot een leider die met zijn onvoorstelbare moed en slimheid vele mensen redde van een zekere dood. Hij waarschuwde een ieder die zich aan wilde sluiten met de woorden: "Het leven is moeilijk, we zijn constant in gevaar, maar als we omkomen, als we sterven, dan sterven we als mensen."

Nechama Tec: "Mijn onderzoek naar de vernietiging van Europese Joden door de nazi's maakte me bewust van een ernstig verzuim en een al even ernstige vertekening. Het verzuim is het opvallende zwijgen over joden die probeerden anderen te redden, hoewel ze zelf met de dood werden bedreigd. De vertekening is de gebruikelijke beschrijving van Europese Joden als slachtoffers die hun dood lijdzaam tegemoet gingen.

Dit boek is gebaseerd op bewijsmateriaal dat beide corrigeert. Het toont aan dat Joden, onder omstandigheden van menselijke vernedering en lijden, vastbesloten waren om te overleven - ze weigerden lijdzame slachtoffers te worden. Gedreven door verlangen naar vrijheid, de dood riskerend, ontsnapten velen uit de getto's naar het platteland en de bossen van westelijk Wit-Rusland. Daar vormden sommigen van hen een Joodse partizanengroep, de Bielski Otriad (=partizanendetachement), die aan alle joodse vluchtelingen bescherming bood.

Deze groep, in de dubbelrol van opstandelingen en redders, groeide uit tot een bosgemeenschap van meer dan 1200 mensen, die de omvangrijkste reddingsoperatie van joden door joden zou blijken. De geschiedenis van deze gemeenschap - die bestond uit strijders, redders, kinderen, oudere mannen, en vrouwen - sluit aan bij mijn eerdere onderzoek naar persoonlijke moed, verzet, weigering om kwaad te accepteren, en onderlinge hulp."

Met De gebroeders Bielski. Een indrukwekkend verhaal van joods verzet heeft Nechama Tec een vergeten geschiedenis opgehaald en laat zij zien dat veel Joden wel degelijk actief verzet hebben gepleegd - en met succes.

Nechama Tec (º1931) is hoogleraar Sociologie aan de Universiteit van Connecticut. Zij heeft zelf de holocaust overleefd. Haar belevenissen schreef ze eerder neer in 'Toen ik elf was, hield het leven op'; Uitg. Kadmos, 1986, 188 blz. ISBN: 90 6790 061 3 (orig. Dry Tears: The Story of a Lost Childhood, 1984). In dit biografisch werk vertelt zij het aangrijpende verhaal hoe zij als joods meisje op elfjarige leeftijd samen met haar familie het getto van Lublin ontvlucht om aan de nazi's te ontkomen. Op elfjarige leeftijd verloor zij alles, behalve de wil tot overleven. De laatste decennia heeft ze zich gewijd aan de bestudering van het lot van de Europese joden. De gebroeders Bielski is gebaseerd op onderzoek en interviews met overlevenden, waaronder Tuvia Bielski zelf.

---

Lees ook deze artikels op Verzet.org:
•  Het Joods Verdedigingscomiteit (JVC/CDJ)
•  De Overval op het XXste Konvooi naar Auschwitz-Birkenau
•  Zestigste verjaardag van Israël: de Onafhankelijkheidsverklaring van 14.05.1948
•  Opstand in het Getto van Warschau, 19 april 1943
•  De Verborgen Joodse Stad in Krasnaja Gorka (Wit-Rusland)

Lees ook deze boekbesprekingen op Verzet.org:
•  Meer herinner ik me niet. Een kinderarts in verzet Warschau 1940-1945 (Adina Blady Szwajger)
•  Stille Rebellen-De overval op de 20ste deportatietrein naar Auschwitz (Marion Schreiber)
•  Uitroeiing, Redding en Verzet van de Joden van België (Maxime Steinberg)
•  Joods Actueel / maandblad (Terry Davids, Michael Freilich en Louis Davids)
•  Verborgen Stad (Peter Duffy)
•  De gebroeders Bielski. Een indrukwekkend verhaal van Joods verzet (Nechama Tec)
•  Het getto van Warschau - De foto's van Heinrich Jöst (Günther Schwarberg)
•  Mila 18 (Leon Uris)
•  DVD-film: The Pianist (Roman Polanski) 1 DVD speelduur 148 minuten
•  Oog om Oog. Verzet en wraak van de Joden tijdens en na de Tweede Wereldoorlog (Michael Elkins)
•  Helden van Israël. Zij waagden hun leven voor de Joodse staat (Michael Bar-Zohar)
•  De Muur (John Hersey)
•  Strijd en ondergang van het getto in Warschau (Prof. Bernard Mark)
•  Gesprekken met de beul - Fragmenten van de Poolse geschiedenis 1943-1983 (Joanna Bilska, Simon Franke, Rik Hancké en Willibrord Keesen)
•  Zelfs als wij zullen verliezen - Joden in verzet en illegaliteit 1940-1945 (Ben Braber)
•  Masada. Herodes' burcht en het laatste bolwerk der Joden (Yigael Yadin)
•  Bar Kochba. De legendarische held van de laatste Joodse opstand (Yigael Yadin)
•  De Brigade (Howard Blum)