Verzet.org - Links richten / maandblad (Maurits Dekker, Nico Rost, Jef Last, Frans Goedhart, Freek van Leeuwen)

Van september 1932 tot augustus 1933 verscheen in Nederland een politiek-literair tijdschrift waarover men in de bestaande literatuurgeschiedenissen nauwelijks iets terugvindt.

Links richten - waarvan de redactie bestond uit o.a. Maurits Dekker, Nico Rost, Jef Last, Frans Goedhart, Freek van Leeuwen en Gerard Vanter - is dan ook een blad geweest dat blijkens zijn uitgangspunten inging tegen de in de jaren dertig heersende opvattingen over de rol van de literatuur in de maatschappij. Het ontwikkelde zich terzijde van de officiele (`burgerlijke') literatuur, die er meestal hooghartig aan voorbij ging.

Dat het nergens genoemd wordt en onbekend is bij bijna iedereen is des te merkwaardiger, als men zich realiseert dat Links richten een in Nederland uniek experment was om literatuur en socialisme met elkaar te verbinden. In het eerste nummer kondigt de redactie aan dat zij `kunst wil gebruiken als een wapen in de klassenstrijd in dienst van de proletarische beweging'. Zij verwerpt een scheiding tussen kunst en maatschappij en `wenst te schrijven voor een socialistische maatschappij waarin iedere scheppingsdrang en scheppingskracht in dienst zal staan van de socialistische gemeenschap'.

Links richten tracht een zo breed mogelijk arbeiderspubliek te bereiken via het publiceren van `de geschiedenis van zijn klasseworstelingen, nieuwe strijdliederen, het politieke drama, het journalistieke strijdgedicht, de klassereportage en vertalingen van werk van buitenlandse revolutionaire schrijvers'.

Er zijn 12 nummers van Links richten verschenen; daaronder speciale nummers naar aanleiding van de muiterij op de `Zeven Provincien', een nummer tegen kolonialisme en imperialisme, waarin o.a. voor het eerst werk van A. de Kom (de schrijver van Wij slaven van Suriname) werd gepubliceerd, een anti-fascismenummer waaraan look E. du Perron, Jan Romein en Joris Ivens meewerkten en tenslotte een theaternummer dat o.a. het politieke toneel uit de Sovjetunie van die dagen tot onderwerp had.

Naast poezie, verhalen, politieke artikelen, boekbesprekingen en toneelrecensies van bekende Nederlandse en buitenlandse schrijvers, publiceerde Links richten gedichten en proza van arbeiders. Hun aandeel in de inhoud van de verschenen nummers was niet zo groot als de redactie aanvankelijk gehoopt had. Deze bijdragen echter maken, met de anti-fascistische en anti-kapitalistische strekking van het blad, dat Links richten een geheel eigen plaats inneemt in de Nederlandse literatuur en dat een integrale herdruk ervan nu zeker op zijn plaats is.

Bijdrage door Maurits de Vries in het 8ste nummer van 1 mei 1933

1933

Alarm! Wreed opgeschrikt uit genoegzame dommel. Weer! Weer plots, fel. De angstschreeuw van over de grens heeft ons verscheurd, verstard in ijzige angst voor eigen ]even. Ze zijn weer bezig, de barbaren. Noú in Duitschland, tóen in Polen, tóen in Rusland, tóen . . . . waar niet? Verstorven herinneringen zijn weer in ons opgestaan, levend geworden, nemen weer gestalten aan, die we kennen, die we vanaf onze jeugd in ons wakker roepen, die ons waarschuwen voor 't verschrikkelijke lot dat morgen 't onze kan zijn.

1933. Duitschland, westersche cultuurstaat . . . . jodenvervolgingen. 't Historische geel-zwart herleeft, 't derde rijk zet 'n nieuwe cultuurperiode in. De bouwers van de nieuwe cultuur behoeven bloed! Hier is bloed, jodenbloed, drinkt, rost, ranselt, hakt, beukt neer, hier is vleesch, jodenvleesch, doet je te goed, verzadigt je, overwonnenen in 'n wreede wereldoorlog, leeft uit je jarenlang opgekropte woede, geknechten door 'n smadelijk vredesverdrag, bevrijdt je van de je aanklevende smet, toon je mannelijke kracht, je moed, wordt weer 'n strijdbaar man. 'n held! Deutscher erwache!

1933. Terreur van 't nationaal socialisme. 't Interregnum herleeft, bloedgolven slaan weer over de duitsche landen en voeren jelui willoos mee, arme, onnoozele, domme joodjes, ondanks al jullie gochme ! Waar naar toe? Waarom schreeuwen, gillen jullie in je doodsangst? Wie hoort jullie? Wie zoeken je angstoogen? je broeder? je rijke, machtige broeder? Die heeft geen tijd ! . . . . voor jullie. Die heeft 't druk ! zaken ! Die zit in z'n auto, in z'n sjiek prive kantoor, dat niet gesloten is, om „'t betalingsverkeer niet te ontwrichten', en heeft conferenties met vooraanstaanden van de moordenaarsbende en hij heeft ..gelijk" : hij steunt dát gezag, dat hem z'n winsten waarborgt !

Arme Mozes, arme Levie, arme Abraham of hoe je verder heeten mag, ben je wakker? heb je geleerd? Heb je gezien wie ze hebben aangedurfd, de helden van 't nationaal socialisme? Heb je je rekenschap gegeven wie ze hebben neergeslagen in hun „blinde" woede, die heel ver ziende was? de joodsche intellectueelen, de joodsche kleinhandelaars, de joodsche proletariers ! en heb je gezien wie ze ontzien hebben? de joodsche grootkapitalisten ! en dat waren er maar enkelen, die warea bekend, zóó voor 't grijpen . . . . ze zullen wel wijzer zijn ! hun bloeddorst gaat niet boven hun economisch inzicht. Jullie konden ze dat „ongestraft" doen en daarom hebben ze 't gedaan. Als minderheid hebben de joden moeten dienen voor uitlaat van driften van 'n troep beestmenschen en „als altijd" hebben de proletariers onder jullie 't moeten ontgelden.

Jullie hoort niet bij de joodsche kapitalisten die, al zijn ze joden, voor alles kapitalisten zijn; jelui hoort niet bij ze, omdat jullie lot niet hun lot, jullie leed niet hun leed is. Jullie leed is 't leed van de proletarier, die, omdat hij zwak, weerloos is, in deze ellendige, laffe maatschappij altijd dupe is.

Als deze ontzettende, wreede les jelui dat heeft geleerd, hebben jullie niet tevergeefs geleden. Als hij jullie je plaats heeft gewezen in deze ontzaglijke strijd, die in alle werelddeelen, in alle landen gestreden wordt en „waar jullie strijd eenvoudig 'n onderdeel van is", 'n heel klein onderdeel zelfs van de eindstrijd tegen 'n stelsel dat, om zich te handhaven naast klassentegenstelling, oorlogsophitsing, rassenhaat noodzakelijkerwijs kweeken moet, dan zal in jullie herinnering dit jaar niet aangeteekend worden als 'n rouwjaar alleen, maar zal 't tevens in jullie worden gegrift als 't jaar van opstanding, van wedergeboorte : het jaar 1933.