Verzet.org - Astronoom van de Keizer. Ferdinand Verbiest en zijn Europese Sterrenkunde (Noël Golvers

300 jaar geleden stierf Ferdinand Verbiest in China: bij leven was hij reeds een legende en het model van de geslaagde missionaris. De Chinese keizer Kangxi had inderdaad het volste vertrouwen in deze geniale Vlaamse jezuïet : hij stelde hem aan tot officieel astronoom en later zelfs tot mandarijn. Zo slaagde Verbiest in het opzet dat de jezuieten zich hadden gesteld bij de evangelisatie van China. De intellectuele toplaag aan het Chinese hof moest ervan overtuigd worden dat de Europese wetenschap 'superieur' was aan de Chinese; eenmaal dit doel bereikt, zou, volgens de jezuieten, de weg openliggen voor de aanvaarding van het katholicisme...

Om dit te verduidelijken schreef Verbiest zijn 'Astronomia Europaea', bestemd voor een Europees publiek. Daarin toont Verbiest via overtuigende experimenten de superioriteit aan van de Europese sterrenkunde. Vervolgens doet de Vlaamse wetenschapper verslag van de met succes uitgevoerde ingenieursopdrachten: b.v. het ontwerpen en gieten van kanonnen, de bouw van optische instrumenten, het verfijnen van de werking van de zonnewijzer, het begin van de uurwerktechnologie, het aanleren van tekenen in perspectief, enz...

Nu verschijnt de tekst van dit in zijn tijd belangrijk en nu nog revelerend werk voor het eerst in Nederiandse vertaling. Deze primeur word gerealiseerd door classicus dr. Noel Golvers, die Verbiests boek in een vlot leesbare taal heeft omgezet. Vooraf schetst de bekende sinoloog professor dr. Ulrich Libbrecht Ferdinand Verbiest als 'politieke' figuur en als wetenschapper. Bovendien belicht hij op boeiende wijze de confrontatie tussen Chinese en Europese wetenschap en religie. Een bijzonder levendig en boeiend boek, waarin een eerste confrontatie tussen Oost en West in woord en beeld is gebracht.

Ferdinand Verbiest Blanke mandarijn aan het hof van de Chinese keizer Bron: http://degrootstebelg.canvas.be/

Het mag een raadsel heten waarom het Chinese avontuur van Ferdinand Verbiest nog niet is verfilmd. Het verhaal van de jezuïet en astronoom uit Pittem is immers van een dergelijke wonderbaarlijkheid dat zelfs de meest fantasierijke romanschrijver het onmogelijk had kunnen bedenken. Verbiests avontuur begon in 1659, toen hij naar China vertrok om zich aan te sluiten bij een groep missionarissen-astronomen. Hij schopte het er tot vertrouweling en vriend van keizer K'ang-shi. Als hofastronoom stelde Ferdinand Verbiest de Chinese kalender bij en kreeg hiervoor de titel van mandarijn. Bij zijn overlijden kreeg hij een staatsbegrafenis en werd hij door de keizer geëerd zoals geen enkele westerling voor hem.

Naast de astronomie was Verbiest ook actief op vele andere gebieden. Hij schreef godsdienstige boeken, trad op als diplomaat, tekende een nieuwe wereldkaart en vond een thermometer uit. Zijn meest tot de verbeelding sprekende uitvinding was een soort kleine stoomwagen. Chauvinistische Belgen noemen hem daarom wel eens de uitvinder van de auto. Maar dat is overdreven. Hij baseerde zich immers op de geschriften van de Italiaanse werktuigkundige Giovanni Branca en zag zijn wagentje zelf meer als een soort gadget, een speeltje. Dit heeft een handige Dilbekenaar er echter niet van weerhouden zijn autorijschool naar hem te vernoemen.

Verbiests carrière aan het Chinese hof verliep niet zonder slag of stoot. Tijdens een vervolging van christenen werd hij met zijn collega-missionarissen op beschuldiging van hoogverraad en 'valse' astronomie gevangen gezet. Net als Kuifje in 'De Zonnetempel' kon hij zich redden door het precieze tijdstip van een totale zonsverduistering te voorspellen. Tijdelijk weliswaar, want Verbiest en zijn kompanen werden niet meteen vrijgelaten. Pas toen een komeet aan de hemel verscheen en de aarde driemaal beefde, besloten de verontruste Chinezen definitief hen te sparen.

Dr. NOEL GOLVERS (Duffel, 1950) is dr. in de klassieke filologie en leraar klassieke talen aan het Leuvense Paridaens-instituut. Sinds 1984 werkt hij mee aan het Verbiest-project o.l.v, professor Ulrich Libbrecht. Hij publiceerde in verschillende wetenschappelijke tijdschriften.

Professor dr. ULRICH LIBBRECHT (Avelgem, 1928), gewoon hoogleraar aan de afdeling sinologie van de K.U. Leuven, is stichter en drijvende kracht van het prestigieuze Verbiest-project. In heel Vlaanderen is hij niet alleen bekend als voordrachtgever, maar ook als auteur van "De vinger die naar de maan wijst" (DF, 1979) en, samen met Karel de Waele, "Kijk op het groene Vlaanderen" (DF, 1984).