Verzet.org - De Pers in België. Het verhaal van de Belgische dagbladpers. Gisteren, vandaag en morgen (E. De Bens

Afbeelding hiernaast: het eerste Nederlandstalige Vlaamse dagblad: 'Vlaemsch België' verscheen op 1 januari 1944 maar was slechts een kort leven beschoren. Het laatste nummer verscheen op 22 november 1844. Ondermeer Hendrik Conscience werkte hier aan mee.

Dit standaardwerk brengt een overziccht van de ontwikkeling van de Belgische pers vanaf het Ancien Regime tot op vandaag. Het bevat twee grote delen. In het eerste deel geeft Els De Bens een doorlichting van het dagbladbedrijf (met aandacht voor de historiek/, terwijl het tweede deel een overzicht biedt van de huidige persgroepen in België.

De auteur, een autoriteit op het vlak van persgeschiedenis, analyseert een aantal hete hangijzers van het dagbladbedrijf: achtergronden en toename van de persconcentratie, de bijzondere financieel-economische structuur van het dagblad, de dalende verkoopcijfers en het fenomeen van de ontlezing, de afhankelijkheid van inkomsten van merk- en rubrieksreclame, het belang van een efficient distributiesysteem en de opmars van de dagbladmarketing. De introductie van nieuwe communicatietechnologieën en de gevolgen ervan voor het technisch personeel en de journalisten, alsook de 'new look' van de dagbladen krijgen bijzondere aandacht.

Aan de positie van de journalisten wordt eveneens een afzonderlijk hoofdstuk gewijd: hun profiel, hun redactiestatuut en sociale situatie, de spanningen met gerecht en overheid en de nieuwe journalistieke cultuur.

Daarnaast brengt de auteur het levensverhaal van de dagbladen die tot op vandaag verschijnen. Dit verhaal volgt steeds eenzelfde structuur: de historie, de huidige, eigendomsstructuur, de evolutie van de verkoop en reclame, de redactionele lijn en de multimedia-activiteiten.

Els De Bens:
"Op 1 januari 1844 verscheen in Brussel het eerste Nederlandstalige Vlaamse dagblad: 'Vlaemsch België'. Het initiatief voor de krant werd genomen door een aantal Vlaamse schrijvers waaronder Hendrik Conscience, Johan De Laet en Domien Sleeckx. ln 1844 verschenen er in België 33 dagbladen, die uitsluitend Franstalig waren; de Nederlandstalige kranten verschenen een- tot driemaal per week. Vlaanderen had geen Nederlandstalig dagblad omdat er te weinig potentiële lerers waren. Het merendeel van de Vlamingen was ongeletterd en bovendien te arm om dagelijks een krant te kopen.

Een van de eerste problemen waarmee de initiatiefnemers werden geconfronteerd, was het bijeenbrengen van her nodige kapitaal van 30.000 frank. Men zocht in Vlaanderen vooral onder schrijvers en intellectuelen, die bereid waren een aandeel te kopen. Men nam ook contact op met de Pruisische ambassade omdat de krant het Duitse Zollverein, een belastingunie tussen Duitsland en Belgie, wou steunen. Men hoopte dat Pruisen bereid zou zijn om financiële ruggensteun te geven aan de eerste Vlaamse Nederlandstalige krant.

De ambassadeur, H. von Arnim maakte de vraag om steun over aan de toenmalige minister van buitenlandse zaken van Pruisen. Het antwoord liet echter op zich wachten. Uit briefwisseling die bewaard wordt in het centrale archief van Merseburg blijkt dat de gezant von Arnim heel wat moeite heeft gedaan om financiële steun voor Vlaemsch België los te krijgen. In atwachting van een definitief antwoord van Pruisen, nam de ambassade te Brussel alvast een aantal steunabonnementen. Toen uiteindelijk eind 1844 vanuit Pruisen het licht op groen werd gezet voor financiële steun, was Vlaemsch België reeds ter ziele gegaan." Els De Bens publiceerde bij de Gneste uitgeverij Story-Scientia over dit dagblad in 1968: 'Vlaemsch België. Het eerste Vlaamsgezinde dagblad'

Els De Bens studeerde aan de Gentse universiteit Germaanse Filologie (1962) en Communicatiewetenschap (1964). Zij promoveerde tot doctor in de Communicatiewetenschap in 1972 op een proefschrift over de Belgische Dagbladpers onder Duitse censuur. Na een loophaan van assistent bij de Vakgroep Communicatiewetenschap, werd zij docent Communicatiewetenschap aan de VUB en later (sedert 1986) aan de Universiteit Gent, waar zij thans gewoon hoogleraar en decaan van de Faculteit politieke en Sociale Wetenschappen is.