Verzet.org - Reis-handboek voor de DDR (Fred Oedekerk)

Afbeelding hiernaast: een 'omgebouwde' Trabant uit 1950, de gekende Oost-Duitse TRABI. De Trabant werd geproduceerd door de Automobilwerk Zwickau in het voormalige Oost-Duitsland. De naam is in 1957 gekozen na een prijsvraag nadat de auto eerst slechts onder zijn typenaam verkocht werd. De naam is erg toepasselijk: enerzijds betekent het zoveel als 'maatje', veel mensen beschouwden hun Trabant als deel van hun familie. Anderzijds verwijst de naam naar Erdtrabant, oftewel satelliet. De auto moest tonen dat de DDR (Duitse Democratische Republiek, een voormalig land, opgegaan in Duitsland) meeging in de technologische vooruitgang die in 1957 in de Sovjet-Unie de eerste satelliet leverde. Na de Duitse hereniging werd de productie van de Trabant definitief stilgelegd en sloten op 1 april 1991 alle fabrieken definitief hun poorten.

Op de valreep van de Duitse hereniging van Oost- en West-Duitsland, verscheen in 1990 dit merkwaardige Reis-handboek van de DDR en nu al een curiosum. De Duitse Democratische Republiek (DDR), vaak kortweg Oost-Duitsland genoemd, ontstond op 7 oktober 1949 met het van kracht worden van de grondwet, ruim vier maanden na de Bondsrepubliek Duitsland van West-Duitsland. Door de stichting van deze twee staten was de tweedeling van het naoorlogse Duitsland een feit. De DDR hield op 3 oktober 1990 op te bestaan, toen het grondgebied deel ging uitmaken van de Bondsrepubliek. De Oder-Neissegrens werd als oostelijke grens van Duitsland met Polen pas bij de eenwording van Duitsland in 1990 definitief door het verenigde Duitsland erkend.

Fred Oedekerk in zijn inleiding [blz. 9-10]:

Lange tijd was Oost-Europa voor inwoners van het westen een onbekend en onbemind gebied. Het IJzeren Gordijn, de politieke onvrijheid en de Koude Oorlog maakten een bezoek aan deze gebieden niet aantrekkelijk. Oost-Duitsland (de Duitse Democratische Republiek) vormde daarop geen uitzondering. Toch nam in de jaren '70 de belangstelling voor deze gebieden toe. Veel scholen organiseerden reizen naar de DDR. Kerkgenootschappen uit Nederland en de DDR knoopten banden met elkaar aan. Bedrijven sloten handelsovereenkomsten.

In 1989 kwam de grote omwenteling. Erich Honecker werd vervangen. De inwoners van de DDR mochten naar het westen reizen en rond West-Berlijn vielen grote gaten in de muur. Politieke en economische veranderingen werden aangekondigd. Door en na deze gebeurtenissen nam de belangstelling voor de DDR en haar bewoners snel toe. Steeds meer mensen wilden wel eens in dat onbekende Duitsland kijken. Dit boek wil voor deze mensen een handleiding zijn. Maar ook voor mensen die actuele gebeurtenissen beter willen begrijpen geeft dit boek veel achtergrondinformatie.

De gebeurtenissen en gebieden die hier beschreven worden zijn verspreid over meer jaren bezocht. We zijn aanwezig geweest op 1 mei-bijeenkomsten en we waren te gast bij jongerenclubs. We bezochten paleizen, kastelen en enkele fabrieken. Overheidsfunctionarissen legden de werking van het systeem uit. In persoonlijke gesprekken vertelden DDR-burgers op welke manieren zij een klein beetje vrijheid zochten binnen het starre systeem van regels dat de overheid oplegde. We bekeken bruinkoolgroeves en stervende bossen, maar zagen ook voorbeelden van prachtige landschappen en natuurgebieden. We liepen door nieuwbouwwijken, waar enkele bomen in de schaduw van hoge flatgebouwen voor kleur en afwisseling moeten zorgen. Op andere plaatsen zagen we prachtige vakwerkhuizen in een bergachtige omgeving vol bossen. Hoewel de autoriteiten en de folders voor toeristen de vooruitgang roemen die ook in deze kleine plaatsen is bereikt, lijkt het toch of de ontwikkelingen hier minder snel zijn gegaan.

De DDR is een land vol contrasten. Dat blijkt wel uit het overzicht hierboven. De snelle veranderingen die zich nu in dit land voordoen, zullen misschien de tegenstellingen met het westen enigszins verkleinen. Maar ook al gaat de DDR in politiek en economisch opzicht functioneren als de huidige Westeuropese landen, dan nog heeft het land zoveel cultuur en natuur te bieden, dat een bezoek zeker de moeite waard is.

Ook voor de buitenlandse toeristen zullen de politieke veranderingen van 1989 gevolgen hebben. Diverse regels die voor hen in het verleden golden, zijn al afgeschaft en een verdere versoepeling lijkt in aantocht. Dat zal er o.a. toe leiden dat de prachtige Oostzeekust, de wintersportgebieden in het zuiden en de watersportgebieden ten noorden van Berlijn door westerse toeristen `ontdekt' zullen worden. Voor een ontdekkingsreis door de DDR geeft het tweede gedeelte van dit boek 'Landstreken en steden' veel informatie. Toeristische bezienswaardigheden, landschappen en gebieden waar historische gebeurtenissen plaatsvonden, worden er genoemd en beschreven.

We hopen dat dit boek voldoende informatie zal geven om het landen de bewoners een beetje te leren kennen. Veel tijd en aandacht is besteed aan het verzamelen van achtergrondgegevens en het bezoeken van steden en dorpen. Desondanks blijft de mogelijkheid aanwezig dat er in de tekst fouten geslopen zijn of dat gegevens door de actualiteit achterhaald zijn. We houden ons dan ook aanbevolen voor opmerkingen en aanvullingen.