'Ik heb een zuiver geweten'

Nadat Dr. Petiot in januari 1944 door de Gestapo op vrije voeten werd gesteld, onderhoud hij nog regelmatige contacten met zijn vrouw en Nézondet. Tegen de bevrijding van Frankrijk aan, was Petiot erin geslaagd om zich in de gelederen van het verzet te wurmen. Zo was Petiot in het bezit van een lidmaatschapskaart van de Milice, een Franse verzetsorganisatie.

Op het proces zullen later nog getuigen vertellen dat ze Petiot hadden opgemerkt tijdens acties tègen de Milice! Maar op 31 oktober 1944 is het zover! Dr. Petiot loopt tegen de lamp en wordt opgepakt in het metro station Saint-Mandé-Tourelles. Hij was in het bezit van een pistool, 31.000 Franse Francs in cash en 50 documenten onder zes verschillende namen.

Van 18 maart tot in de eerste week van april 1946 stond Dr. Petiot terecht in Parijs, het Hof van Assisen werd voorgezeten door rechter Michel Leser en Dupin. Advocaat René Floriot had de zware en schier onmogelijke taak op zich genomen om Dr. Petiot van de guillotine te redden. Floriot kende de zaak tot in de kleinste details en had reeds vroeger voor Petiot tijdens het financieel schandaal toen Petiot nog burgemeester was van Villeneuve-sur-Yvonne. Meester Floriot leidde tijdens het proces de debatten en wist goed waar hij naar toe wilde, en waar hij de Rechtbank naar toe moest leiden.

In zijn slotpleidooi dat ruim zeven uren aansleepte, bracht hij punten naar voren met het doel de rechtszaak te destabiliseren door bepaalde tegenstrijdigheden in het dossier naar boven te brengen. Een 'klassieker' in de geschiedenis van de juridische rechtsspraak is deze passage in de verdediging van advocaat Floriot:

Mr Floriot: "Wat? Men heeft mijn klant in een psychiatrische instelling opgesloten omdat hij een boek ontvreemdde uit het uitstalraam van een boekhandel? Vandaag, omdat hij wordt beschuldigd om 27 personen vermoord te hebben, houdt men hem voor een normale mens en gezond van geest? Heeft men de moeite gedaan om uit te zoeken of er geen probleem was in zijn familie? Heeft men bij zijn zuster geen tekens gevonden van psychische vervreemding?"

 De psychiatrische expert: "... de verwanten van Petiot verkeren in perfect geestelijk evenwicht, zijn zuster net zoals de anderen."

Mr Floriot: "... het spijt me zeer, maar mijn cliënt heeft helemaal geen zuster!!..."

Marcel Petiot zal tot het einde toe volhouden dat hij voor het verzetsnetwerk Fly-Tox opereerde, "van wie hij de namen moest geheim houden, want zo was de code". Petiot deed tijdens het proces nauwelijks pogingen om zijn antisemitisme te verdoezelen. Petiot "..had wel een en ander meegemaakt met de joden, hoeveel had hij er niet als collabo's moeten arresteren? en ja, hij had ook joden vermoord maar met het volste recht aan zijn zijde!(..) De dank van de joden die hij had gered was dat ze nu dit proces tegen hem durfden aanspannen."

Rechter Dupin stelt op zeker ogenblik de vraag, nadat de leden van een andere criminele bende, Bonny en Lafont, in het kabinet van Petiot zijn gelokt en vermoord, of het ook nodig was geweest om hun minnaressen te doden. Petiot antwoordde: "Is het nu ook al nodig u zorgen te maken over de hoeren van onze nazi-landverraders? Of hebt u teveel Sade gelezen, dat u zo nieuwsgierig bent."

Advocaat Floriot vroeg de vrijspraak voor zijn cliënt bij gebrek aan bewijs. De jury trok zich terug om te beraadslagen over de schuldvragen maar kwam al na een half uur beraadslaging weer de rechtszaal binnen. Het vonnis was unaniem: de dood door de guillotine.

Op de dag dat de rechter zich terugtrok om zich te beraden over het vonnis, ontdekten de bewakers een ampul in het gevangenisplunje van Petiot. Zij vermoedden dat die cyaankali bevatte, maar de inhoud bleek slechts een pijnstiller te zijn. Vermoedelijk werd die de cel van Petiot binnengesmokkeld, op het ogenblik toen hij in oktober in afwachting van zijn proces in de cel van het Gerechtsgebouw werd opgesloten.

Zijn advocaat ging in beroep tegen de uitspraak. Hij formuleerde twee klachten. Hij stuurde aan op een nieuw proces omdat de Hoofdrechter Leser en twee andere rechters publiek hadden verklaard overtuigd te zijn in de schuld van Petiot. Een andere klacht handelde over het getuigenis van Marguerite Braunberger en haar meid die hij beschuldigde van meineed. Zij zouden gelogen hebben dat Dr. Braunberger dood was, terwijl hij ondergedoken zou leven ergens in Zuid-Amerika. Alle punten werden in beroep verworpen en het doodsvonnis op 25 mei 1946 herbevestigd.

In de cel onderhield Georgette maar weinig contact met haar man. Zijn zoon weigerde hem te bezoeken en veranderde na diens veroordeling zijn naam. In de gevangenis sliep Petiot veel. Hij kon inslapen wanneer hij dat wilde. Soms liet hij zich op de vloer zakken en sliep uren aan een stuk. Ook tijdens het proces viel hij in de rechtszaal dikwijls in diepe slaap en lag te snurken of er niks aan de hand was, tot grote ergernis van het talrijk aanwezige publiek en de magistraten.

De gevangene bleef er onder dit alles buitengewoon kalm onder, glimlachte naar zijn bewakers en vroeg hen: "Wanneer gaan ze mij vermoorden?" Hij weigerde om een priester te zien, want zoals hij het zelf uitdrukte: "ik neem mijn bagage met me mee..." In de gevangenis sliep Petiot veel. Hij kon inslapen wanneer hij wilde. Soms liet hij zich zo op de vloer zakken en sliep uren aan een stuk.

Op dezelfde dag dat zijn beroep werd verworpen, wilde men Petiot al onder de guillotine leggen maar het toestel bleek slecht te functioneren en de executie moest noodgedwongen met een dag worden uitgesteld. Op 25 mei werd een mobiele guillotine naar de gevangenis gebracht, op een uur in elkaar gezet en Petiot werd uit zijn diepe slaap gewekt. Zijn advocaat vroeg hem of hij nog een laatste wens had. Petiot weigerde het traditionele glas rum en vroeg om een sigaret.

Op weg naar het schavot liep Petiot voorbij het altaar van de gevangenisaalmoezenier, die hem vroeg of hij het laatste sacrament wenste. Op verzoek van zijn vrouw stond hij toe dat de priester hem zegende en Petiot zei de priester: "Ik ben geen religieus man en mijn geweten is zuiver."

Het slotritueel liep daarna snel naar het einde. Petiot tekende het register voordat zijn handen achter de rug werden vastgebonden, zijn nek werd geschoren en de kraag van zijn hemd werd afgesneden. Hij liep kalm naar de guillotine toe. Eén van de getuigen bij de executie van Petiot, Dr. Albert Paul, noteerde dat Petiot "met gemak naar het schavot wandelde, net alsof hij naar zijn kantoor liep voor een routine afspraak."

Voordat hij aan de guillotine werd vastgesjord, waarschuwde Petiot nog zijn waarnemers: "Heren, ik verzoek u om niet te kijken. Dit zal geen fraai gezicht worden." Het mes suisde naar beneden om 5 minuten na vijf in de ochtend. Het gezicht van Petiot glimlachte nog wanneer het hoofd in de mand tuimelde. De beul greep het hoofd bij de haren en hief het in de hoogte: "In naam van de Republiek, recht is geschied."