De XXVste van 20 augustus 1944

Eind 1943 had Frans Daels ook zijn ontslag als gewoon lid van het VNV gegeven uit onvrede met het gevoerde beleid. Wat in feite eenjubileumeditie had moeten worden, het was tenslotte toch de 25ste IJzerbedevaart, was er een die eindigde in mineur. Op 6 juni 1944 waren de geallieerde strijdkrachten in Normandië geland en na aanvankelijke hevige weerstand van de Duitsers, stootten zij snel door naar de hoofdstad Parijs. Die zou al op 24 augustus bevrijd worden, slechts enkele dagen na de IJzerbedevaart.

Het begint ook bij het IJzerbedevaartcomité te dagen dat de oorlog niet meer kan gewonnen worden. Tijdens de voorbereidende vergaderingen wordt beslist om het IJzerbedevaartarchief in veiligheid te brengen. Het motief voor deze IJzerbedevaart werd betekenisvol genoemd: Een volk zal niet vergaan.

Eveneens werd besloten om de 25ste editie in een besloten gezelschap te houden. Men vond het, gezien de omstandigheden, ook niet langer 'gepast' om opnieuw te spreken over bijzonderheden van de IJzertragedie die zich hadden afgespeeld tijdens de Eerste Wereldoorlog.

Na de landing in Normandië achtte men het ook verstandiger om af te zien van de gewestelijke vieringen. Uiteindelijk kwamen er op deze vijfde en laatste Oorlogsbedevaart maar dertig mensen opdagen. In een erg bedrukte stemming vond de viering plaats in de crypte met de gebruikelijke liederen en bloemenhulde.

Belangrijkste aanwezigen op deze 25ste 'jubeleumeditie' waren naast Frans Daels: Germain Lefever, Jeroom Leuridan, De Vriendt, Platteau, Van Rompaey, Bulckaert en secretaris Clemens De Landtsheer.

In zijn laatste IJzerbedevaarttoespraak en in de overtuiging dat er na de oorlogsperikelen toch nog plaats zou zijn voor een onafhankelijke Vlaamse of Groot-Nederlandse Nieuwe Orde-staat komt hij daar in bedekte termen op terug: Vlaanderen hoopt uit alle kracht dat het besluit van deze oorlog iets anders weze dan een onzinnige landkaart, en wel van een nieuwe geestelijke en sociale ordening op volksnationale grondslag.

Met de volgende profetische woorden besloot Prof. Frans Daels deze zwarte bladzijde in de geschiedenis van de IJzerbedevaart af: Met den wensch dat dit grootsche heldenmonument in deze sombere tijden van verdere schending moge gespaard blijven vertrokken de deelnemers, terwijl muziek over de vlakte deinde, weer naar hun onderscheiden woonplaatsen.(bron: Volk en Staat van 22 augustus 1944)

Wordt vervolgd in deel 2 van de Oorlogsbedevaarten. Om verder te gaan klik hier.