Bevrijding en Repressie

Op 6 september 1944 wordt Diksmuide bevrijd door de Canadese geallieerden. Clemens De Landtsheer duikt een paar weken onder in Temse maar op 3 oktober '44 geeft hij zich zelf aan. Aanvankelijk wordt hij door de krijgsraad van Brugge tot tien jaar cel veroordeeld maar in beroep wordt die straf tot zeven jaar herleid.

Ook Frans Daels duikt onder. Via een netwerk van katholieke priesters, kloosters en jezuïeten wordt hij in april 1947 over de Zwitserse grens gesmokkeld. Ondertussen was Daels in 1946 bij verstek ter dood veroordeeld, maar die straf werd later in 15 jaar gevangenisstraf omgezet. In de collaboratiekringen wordt Daels spoedig het symbool van het Vlaamse 'martelarenschap' en van de 'onrechtvaardige' naoorlogse zuivering gemaakt.

De zoon van Frans Daels, Paul Daels, dook eveneens onder en verbleef 22 maanden in een schuilplaats onder een valse naam. Op 14 juni 1946 werd hij aangehouden door de Staatsveiligheid. In juli 1947 werd hij veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf, samen met zijn broer Jan Daels, die zes maanden kreeg. In 1948 werd hij weer vrijgelaten. In 1963 werd hij voorzitter van de Vlaamse Volksbeweging en in 1981 voorzitter van het IJzerbedevaartcomité (zie verder).

IJzerbedevaart-ondervoorzitter Michiel Bulckaert wordt eveneens aangehouden en verblijft tot in 1950 achter de tralies. De meeste bestuursleden van het 'foute' IJzerbedevaartcomité namen na hun vrijlating weer gewoon al hun functies op in het comité alsof er niks gebeurd was. Maar er was wel iets gebeurd natuurlijk: de IJzertoren die verwoest werd!