De Herrijzenis van de Nieuwe Orde:
het Vlaams Blok-Belang

In 1952 wordt de 650ste verjaardag van de Guldensporenslag gevierd, en naar aanleiding van deze gebeurtenis schrijft de toekomstige stichter en voorzitter van het Vlaams Blok, Karel Dillen, op 11 juni 1952 in Opstanding een open brief aan de eerste naoorlogse voorzitter Jan-Frans Fransen  (1946-1965). Karel Dillen laat professor Fransen kurkdroog weten dat hij hem niet erkent als voorzitter, ... omdat het strijdende en radicale Vlaanderen maar één voorzitter van het IJzerbedevaartcomité aanvaardt: Professor Frans Daels. (..) Geen doodvonnis kan daaraan iets wijzigen." 

Stichter en erevoorzitter Karel Dillen van het Vlaams Blokbelang sprak op 27 april 1963 in de Volksunie zijn grote bewondering uit voor Ward Hermans, één van de stichters van de Algemene SS-Vlaanderen en hoofdredacteur van De SS-Man. Hermans heeft zijn nazi-verleden nooit afgezworen en tijdens zijn proces verklaarde hij voor de rechtbank "nergens spijt van te hebben". Nochtans is de SS'r Ward Hermans voor Karel Dillen "tijdens (zijn) proces uitgegroeid tot het symbool en de vader der verdrukten".

Voor Karel Dillen is de Vlaamse Beweging èn de Collaboratie één politiek geheel en dat moet volgens hem ook zo blijven: "de kern van de zaak de onomstootbare waarheid dat de collaboratie niet mag, niet kan losgemaakt worden van de Vlaamse Beweging, er een beslissend onderdeel van uit maakt". Dat niet alle flaminganten het met het extremistische VB eens zijn, werd spoedig duidelijk.

Radicale en extremistische vlaams-nationale groepen en jeugdverenigingen zoals Voorpost, VMO (Vlaamse Militantenorde), TAK, Were Di, VNJ, VJM, NSV, KVHV ea. vinden zich eind jaren zeventig terug in een nieuwe Vlaams-radicale partij het Vlaams Blok. Dit uit onvrede met het Egmontpakt dat mede goedgekeurd werd door de toenmalige Volksunie.

De beginjaren van het Vlaams Blok zijn moeizaam en een echte doorbraak van de partij en haar radicale satellietjes komt er pas met de gemeenteraadsverkiezingen van 9.10.1988 en die trend wordt doorgezet met de parlementsverkiezingen van 24.11.1991, sindsdien ook 'Zwarte Zondag' genoemd. Sindsdien is de groei van het racistische extreemrechtse Vlaams Blok niet meer te stuiten, en dat laat ook duidelijk sporen na op de IJzerbedevaarten.

Al voordien liet het Vlaams Blok zich opmerken op de IJzerbedevaart. In 1987 zorgen Voorpost en het Vlaams Blok voor een ongeziene herrie op de jaarlijkse IJzerbedevaart. Leden van Voorpost verstoren de toespraak van de toenmalige voorzitter Paul Daels door met autobanden om de hals -symbool voor de halsbandterechtstellingen in Zuid-Afrika- luidschreeuwend door de massa te rennen. Met die actie protesteren zij tegen het besluit van het IJzerbedevaartcomité om 'Die Stem van Suid-Afrika' niet langer aan het eind maar midden in het programma te zingen.

Wanneer op 26 januari 1989 de voorzitter van het IJzerbevaartcomité Paul Daels onverwachts overlijd en de nieuwe voorzitter Lionel Vandenberghe op de 62e IJzerbedevaart de oude termen van ‘Nooit-meer-Oorlog, Zelfbestuur, Godsvrede’ hertaald naar ‘Vrede, Vrijheid, Verdraagzaamheid’ en op de 65e IJzerbedevaart (dd. 30.08.1992) dezelfde voorzitter een pleidooi afsteekt voor verdraagzaamheid ten opzichte van migranten, is de nieuwe trend gezet. Lionel Vandenberghe wordt voor het Vlaams Blok de kop van jut, en door extreemrechts continu afgeschilderd als een decadente nestbevuiler en volksverrader.

Halverwege de jaren negentig komt het regelmatig tot relletjes op de IJzerbedevaarten en er wordt zelfs een Werkgroep Radicalisering IJzerbedevaart in het leven geroepen. Al op de bedevaart van 1995 posteren de radicalisten uit protest zich op de rechteroever van de IJzer om hun ongenoegen te uiten over de pacifistische politiek van het IJzerbedevaartcomité.

Het loopt pas echt goed uit de hand op de 69e bedevaart van 1996. De ‘Werkgroep Radicalisering’, het IJzerbedevaardersforum, het VNJ en het Vlaams Blok hadden tot ‘hard protest’ opgeroepen. Het Vlaams Blok had fluitjes uitgedeeld onder de radicalisten en opgeroepen tot een fluitconcert wanneer Lionel Vandenberghe zijn toespraak hield. Met geweld, tromgeroffel, een fluitconcert en vuistslagen werden de bevelen van extreemrechts nauwgezet uitgevoerd en hun militanten namen de voorbehouden plaatsen in en andere weer probeerden het spreekgestoelte te bestormen. Het loopt uit op relletjes en er vallen klappen, zelfs enkele VOS-vaandrigs worden onder de voet gelopen.