De Overval op het XX ste Konvooi

Op maandagavond die bewuste 19 april 1943, het was de dag van het joodse paasfeest Pesach, omstreeks halfacht kwamen de drie jonge twintigers op de fiets, samen aan het Generaal Meiserplein. Richard Altenhoff overhandigde Youra een pistool 6.35 mm klein kaliber, nam afscheid en stoof weer weg.

Youra had voordien reeds het traject verkend, en verkoos een plek achter Boortmeerbeek, ongeveer 2 kilometer na het station waar de spoorlijn een lichte bocht maakte.

Via de Leopold III laan, fietsen zij met hun gedrieën Brussel uit, en dan ging het via de Haachtse steenweg, langs Steenokkerzeel en Kampenhout richting Haacht. Langs een bosweg parallel aan het spoor tussen Haacht een Boortmeerbeek fietsten de drie richting het station. Ze verborgen hun fietsen in de berm, Youra deelde de briefjes van 50 bef uit die zijn makkers aan de gevluchten moesten uitdelen, en wachtten vol spanning op de trein van Konvooi Nr. 20.

Stipt om 22u00 was de trein 801 vanuit de Dossinkazerne vertrokken. Het was een stoomlocomotief type 44 met dertig goederenwagons (plus een rijtuig voor de Duitse soldaten), met aan boord 1.638 gevangenen. Onder deze gevangenen bevinden zich toevallig tegelijk de oudste als de jongste van alle gedeporteerden vanuit België: Jacob Blom is 91 jaar oud en Suzanne Kaminsky werd nauwelijks 39 dagen geleden geboren.

 Tegen een slakkegang van tussen de 10 en de 40 km/u sjokte de deportatietrein richting Belgisch/Duitse grens. Joden op deportatietransport in veewagons Op de trein zelf gonsde het ondertussen van aktiviteiten.

Tientallen gevangenen bereidden hun ontsnapping voor. Met tangen knipten ze de draad door die de vergrendeling van de schuifdeuren van de wagons beveiligden.

Robert Maistriau had de geïmproviseerde rode signaallamp net op het einde van de bocht tussen de treinsporen geplaatst, en hij en Jean wachtten af. Youra had honderd meter verder postgevat.

Eindelijk, omsteeks halfwaalf 's nachts, kwam de trein eraan gedenderd. Toen de machinist, Albert Simon, het rode licht opmerkte, minderde hij meteen snelheid maar de eerste wagons rolden al over de lamp vooraleer de trein volledig tot stilstand kwam.

Overlevende Héna Wasyng: "De trein hield halt, wij wisten niet waar we waren, mensen schreeuwden. Tot onze grote verbazing opende een jonge man de deur van de wagon." Die jonge man was natuurlijk Robert die naar de eerste wagon was gerend en de beveiligingsdraad met een knijptang had doorgesneden en riep "Uitstappen, uitstappen!"

 Robert Maistriau verhaalt hierover vele jaren later: "Je moet jong zijn om zoiets te durven. Toen de trein stopte liep ik naar één van de wagons en trachtte hem te openen, in de ene hand een knijptang, in de andere een lamp. Toen ik de deuren eindelijk had opengekregen begon ik te roepen dat de passagiers uit de wagons moesten springen en zich in het veld verbergen. Terwijl enkelen de sprong waagden riepen anderen: »Doe het niet, het is te gevaarlijk«"

Maistriau begeleidde de eerste groep joden naar het veld, gaf hen wat geld en legde de weg uit naar Brussel, de onderduikplaats bij uitstek. "Toen rende ik terug naar de trein. Terwijl ik een tweede groep uit de trein hielp, vlogen de kogels me om de oren, enkele mensen werden getroffen en vielen neer. Ik heb er nog over nagedacht om een derde maal terug te keren, maar het was te gevaarlijk, de bewakers schoten op alles wat bewoog."

Ondertussen was Jean Franklemon naar de achterste wagons gerend, en net toen hij de vergrendeling wilde losmaken, hoorde hij een Duitse soldaat met een geweer in de aanslag "Hande hoch!" roepen, en rende weg het struikgewas in met de Duitser op de hielen, maar wist in het donker door het dichte struikgewas op het nippertje te ontsnappen.

Youra had zich in een struik verborgen gehouden ter hoogte van het rijtuig met de Duitse soldaten. Zo gauw de trein stopte loste Youra verscheidene schoten, tot een paar soldaten uit de wagon sprongen en het vuur op hem openden. Youra rende voor zijn leven, maar kon gelukkig ontkomen.