Uiteindelijk slaagden zeventien mensen erin te ontsnappen uit de door Robert Maistriau geopende treinwagon. Wellicht nog meer want Robert had ook aan een andere wagon de vergrendeling nagenoeg losgemaakt en ook Jean Franklemon was er nagenoeg ingeslaagd een wagon te openen, alvorens de Duitse bewakers begonnen te schieten.

Het concentratiekamp van Breendonk ligt in de provincie Antwerpen, langs de autostrade A12 Antwerpen-Brussel, op 27 km van Brussel. Het Fort van Breendonk, opgericht in 1906, maakte oorspronkelijk deel uit van een reeks versterkingswerken bedoeld om Antwerpen te verdedigen.

Als voormalige kazerne van het Belgische leger werd het fort tijdens de tweede wereldoorlog opgeëist en omgevormd tot een doorgangskamp. A-Lager Breendonk is een symbool gebleven van de nazi-terreur en werd in 1947 tot Nationaal Memoriaal uitgeroepen.

De trein zette zich weer in beweging en tijdens het vervolg van de rit op Belgisch grondgebied (via Leuven, Tienen, Sint-Truiden, Tongeren, Visé en Montzen) konden nog eens ongeveer tweehonderd mensen zich uit de doodstrein bevrijden. Allemaal konden zij nadien rekenen op hulp van de Belgische bevolking. Op het helpen van joden stonden nochthans zware straffen, maar niemand werd verraden.

In totaal konden 231 gevangenen uit de deportatietrein springen. Bij een eerste onderzoek werden 16 lijken langsheen het traject gevonden, en in de dagen na de ontsnapping zouden nog eens 7 personen aan hun verwondingen overlijden.

De Duitse bezetter was woedend over het voorval. De controle op het jodentransport werd onmiddellijk verscherpt. Voortaan werden de konvooien begeleid door een groot aantal leden van de Vlaamse Wacht. Bovendien vonden de volgende transporten overdag plaats. Het is dan ook niet verwonderlijk dat bij de acht volgende transporten nà Konvooi 20 slechts 25 gedeporteerden wisten te ontsnappen.

Nota: De Vlaamse Wacht was een Vlaamse militaire formatie, in 1941 op Duits initiatief opgericht en bestaande uit Vlaamse officieren, ex-officieren van het Belgisch leger en Vlaamse oudstrijders. De opzet was een soort Vlaamse rijkswacht te vormen. De Vlaamse Wacht vervulde ook bewakingsopdrachten voor de Duitse Wehrmacht.

Youra Livchitz werd een paar weken later opgepikt door de Gestapo en naar de Louizalaan overgebracht, waar hij zwaar mishandeld werd, maar kon op vrij spectaculaire wijze ontsnappen.

Op 26 juni 1943 werd de auto van de gebroeders Livchitz door de Feldgendarmerie gekontroleerd en Youra en Choura werden aangehouden en naar Breendonk gevoerd, waar hun nog vele folteringen wachtten. Uiteindelijk werd Choura op 9 februari 1944 gefusilleerd en Youra onderging acht dagen later, op 17 februari 1944 hetzelfde lot.

Ook Richard Altenhoff werd al vrij snel gearresteerd, namelijk op 3 juli 1943 en op beschuldiging van medewerking aan de aanval op Konvooi Nr. 20, werd hij negen maanden later, op 30 maart 1944, op de nationale executieplaats in Brussel gefusilleerd.

Jean Franklemon werd op 7 augustus 1943 gearresteerd en eveneens naar Breendonk overgebracht. Even later werd Jean naar het concentratiekamp Sachsenhausen-Oraniënburg gevoerd, maar hij overleefde de verschrikkingen.

Robert Maistriau kon aanvankelijk ontsnappen en dook onder in de Ardennen, en werd leider binnen de Groep G waar hij verantwoordelijk was voor de organisatie en de rekrutering. Zeven maanden later, in maart 1944, werd hij gearresteerd en naar Breendonk afgevoerd en later met het transport van 4 mei 1944 naar Buchenwald. Aanvankelijk was hij dwangarbeider in het kamp van Dora-Mittelbau, tot hij door een longontsteking op de ziekenboeg van Harzungen terechtkwam.

Uiteindelijk werd Robert in Bergen-Belsen door de Amerikanen bevrijd. Jaren later -in 1998- deed hij zijn verslag van deze bevrijdingsactie aan Marion Schreiber die daarover in 2000 het boek "Stille Rebellen" uitbracht.

Het lot van de nazibeulen verantwoordelijk voor de deportaties van de Belgische joden kan U hier vinden: Jean de Sélys-Longchamps

Een gedenkplaat naast het boswegeltje dat parallel loopt met de spoorlijn, ongeveer 500 m ten noordwesten van het station Haacht, herinnert aan deze weinig bekende gebeurtenis. De stoutmoedige aanval van deze drie jongelingen is een unicum in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Nergens in heel bezet Europa werden nog andere pogingen ondernomen om een jodentrein tegen te houden.

Alle info bij: Marc Michiels
Zie ook wegroute en het programma.