Een geschiedenis van Antwerpen en zijn joodse bevolking (1880-1944). Vreemdelingen in een wereldstad gaat op zoek naar hoe vreemdelingenhaat erin slaagt langzaam voet aan de grond te krijgen in een gemeenschap. Het is algemeen bekend dat tijdens de Tweede Wereldoorlog ongeveer 45% van de joodse bevolking in België werd gedeporteerd.

Het Antwerpse cijfer ligt evenwel opvallend hoger: daar werd minstens 65% van de joden het slachtoffer van de Endlösung. Dat is veel, vooral als je weet dat tot in de jaren 1920 in de stad een vrij tolerant klimaat heerste tegenover 'vreemdelingen'. De grote toename van joden in de 'wereldstad' die Antwerpen toen was, leidde niet automatisch tot antisemitisme op grote schaal.

Dat in Antwerpen talrijke joodse flaminganten actief waren, spreekt in die context boekdelen. Vreemdelingen in een wereldstad beschrijft hoe de vreemdelingenhaat de kop opsteekt in het Antwerpen van de jaren 1930, zich aanvankelijk vooral nestelt in kringen van Belgisch-nationalisten, en niet in die van het verdraagzamer Vlaams-nationalisme, en uiteindelijk een catastrofaal culminatiepunt bereikt tijdens de bezetting.

In navolging van historicus Raul Hilberg concentreert Lieven Saerens zich op de rol van wat hij 'de omstanders' noemt, de vele getuigen van de misdaden van de bezetter, die stilzwijgend overgingen tot een 'politiek van het minste kwaad'. De lakse houding van vele gezagsdragers en het gebrek aan (passief) verzet in het algemeen waren uiteindelijk bepalend voor het hoge Antwerpse deportatiecijfer.

Op basis van onderzoek in de politiearchieven toont Lieven Saerens aan dat het politiekorps zelfs actief zijn medewerking verleende aan diverse politierazzia's, en dat overheidsinstanties daarvan op de hoogte waren. De auteur laat evenzeer de 'redders' tot hun recht komen, Antwerpenaren die belangeloos hun leven waagden om hun joodse buren te redden.