Dit werk ontleedt een fascinerend en controversieel fenomeen: de collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het is meteen ook de eerste diepgaande studie van de collaboratie in België. In dit boek wordt aangetoond hoe de rechtse, katholiekgezinde rexisten, aangevoerd door hun charismatische leider Léon Degrelle, een van de belangrijkste collaboratiebewegingen gingen vormen van de Nieuwe Orde in nazi-Europa.

Martin Conway onderwierp Belgische en Duitse documenten aan een grondig onderzoek; hij ging Degrelle en andere overlevende rexisten persoonlijk interviewen om het relaas van de beweging te kunnen weergeven vanaf het prille begin, van haar politieke successen vóór de oorlog tot de collaboratie tijdens de oorlog. De auteur toont aan hoe Degrelle gebruik maakte van de grondige afkeer die onder het volk heerste tegenover de democratische regering - een regering die België een verpletterende nederlaag had doen lijden. Hij was de bevrijder die een Nieuwe Orde zou instellen in België in het raam van een door Duitsers overheerst Europa.

Degrelle betuigde niet alleen openlijk zijn steun aan de nazi's, hij richtte ook een vrijwilligersleger op dat aan de zijde van de Duitse legers vocht aan het oostfront. Zijn militaire heldendaden en nauwe banden met Himmlers SS maakten hem tot een held van de nazistische propagandamachine. Naarmate de verzetsbeweging groeide, werden de rexisten een verachte minderheid in België. Na de bevrijding in 1944 zagen ze zich genoodzaakt te vluchten naar Duitsland.

Toen het Derde Rijk uiteindelijk instortte, werden de meesten gevangen genomen en teruggestuurd naar België, waar hen een proces, een gevangenisstraf of in sommige gevallen zelfs de doodstraf wachtte. Degrelle zelf wist te ontsnappen naar Spanje, waar hij tot aan zijn dood in ballingschap verbleef als de laatste overlevende collaboratieleider van het nazi-tijdperk.

Martin Conway [blz. 281]: "Alle aandacht ging nu uit naar mogelijkheden om te ontsnappen. Terwijl de geallieerden in de lente van 1945 door West-Duitsland oprukten, verdwenen een aantal toonaangevende rexisten zoals Joseph Pevenasse en Charles Lambinon in de ruïnes van het verslagen Rijk. Zij werden nooit meer teruggezien. Anderen, waaronder José Streel, verkozen terug te keren naar België. Zij hoopten dat niemand hen zou opmerken tussen de talloze opgevorderde arbeiders en krijgsgevangenen die nu terug het land binnenstroomden uit Duitsland. De meesten- ook Streel- werden bijna meteen aangehouden. Enkele rexisten konden echter gedurende een paar maanden ondergedoken blijven vooraleer zij werden gearresteerd. Anderen vluchtten verder weg.

 

Een enkeling bereikte uiteindelijk Spanje of Zuid-Amerika; zowel Matthys als Collard reisden in zuidelijke richting door Duitsland in de hoop asiel te krijgen in Zwitserland. Maar net zoals vele andere vluchtelingen mochten zij de Zwitserse grens niet over en moesten zij zich noodgedwongen terugtrekken in de Oostenrijkse Alpen. Er leefde immers nog een beetje hoop dat het Duitse leger hier een laatste verdedigingsstelling zou kunnen innemen, maar de geallieerden kregen ook dit gebied al gauw onder controle. Matthys werd op 31 juli aangehouden in een afgelegen alpenhut nadat hij had geprobeerd contact op te nemen met zijn vrouw. Collard wist langer uit de handen van de Belgische veiligheidsdienst te blijven, maar hij werd uiteindelijk toch gesnapt in Innsbruck in februari 1946."