"[Pacelli meende] dat de Kerk alleen met behulp van pauselijke diplomatie successen kon behalen. Door het systeem van concordaten hadden hij en de andere Vaticaanse hoogwaardigheidsbekleders minachting gekregen voor het parlementaire systeem en de democratie [...]. Ze meenden dat alleen een strenge regering, een sterk centraal gezag en uitgekiende verdragen voor stabiliteit, vrede en rust konden zorgen." (Heinrich Brüning, rijkskanselier Duitsland 1930-1932)

"Pius XII en de Joden [...]. Het is alletnaal te droevig en te ernstig om er bitter over te zijn [...] een stilte die medeplichtigheid verraadt aan alle krachten die verantwoordelijk zijn voor onderdrukking, onrechtvaardigheid, agressie, exploitatie, oorlog. (Thomas Merton)

"De zaligverklaring en canonisatie van paus Plus XII, die terecht door miljoenen katholieken wordt vereerd, zal niet worden tegengehouden door onrechtvaardige en lasterlijke aanvallen op deze grote en vrome man." (Pater Peter Gumpel S.J., relator voor de heiligverklaring van paus Plus XII)

Toen John Cornwell, bij wijze van uitzondering, inzage kreeg in de Vatikaanse archieven om de twijfels over de rol van paus Pius XII in de Tweede Wereldoorlog weg te nemen, kwam hij tot een verbijsterende conclusie. Deze paus schreef, in een eerdere hoge functie bij de Heilige Stoel, een sterk anti-Joods geschrift en speelde een leidende en beslissende rol in het beruchte concordaat met het Duitsland van 1933.

Het Vatikaan, aldus Cornwell, gaf daarmee in feite zijn zegen aan het nationaal-socialisme en de Jodenvervolging. Dit stemde Hitler, naar diens zeggen, tot zeer grote tevredenheid.

John Cornwell [blz. 276]:

Afbeelding hiernaast: De Rooms-Katholieke Kerk en de Holocaust. Paus Pius XII (Eugenio Pacelli) op de cover van Der Spiegel, als "De Paus die zweeg op het moment dat hij had moeten spreken..."

"De genocide op de Joden werd gepland tijdens de eerste drie jaar van de oorlog en dus ook tijdens de eerste drie jaar van her pontificaat van Pacelli. De Endlösung werd in het geheim georganiseerd, want het nazi-regime was bang voor de wereldopinie. Een plan om een heel volk te vernietigen, kan echter niet lang geheim blijven. Op 3 januari 1939 maakte Hitler zijn ware bedoelingen duidelijk: `Als het internationale Jodendom er in Europa of elders in slaagt naties met elkaar in oorlog te brengen, zal dat niet leiden tot een overwinning voor her bolsjewisme en het Jodendom, maar tot de vernietiging van het Joodse ras."

Een maand na de aanval op Rusland in juni 1941 kreeg Reinhard Heydrich opdracht al het noodzakelijke voor te bereiden voor de `volledige oplossing' van het Joodse vraagstuk in de Duitse invloedssfeer in Europa. In de herfst van 1941 werden voorbereidingen getroffen voor iets wat qua omvang en beestachtigheid nog nooit was vertoond in de geschiedenis van de mensheid: de knechting, deportatie en vernietiging van een heel volk.

In september 1941 had Hitler alle Duitse Joden bevolen een gele ster te dragen, een maatregel die al eerder in Polen was ingevoerd. De gele ster, die uiteraard een stigmatiserende en demoraliserende uitwerking had op de dragers ervan, was ook verplicht voor Joden die zich tot het katholicisme hadden bekeerd. De Duitse katholieke bisschoppen protesteerden - niet tegen het dragen van de gele ster op zich, maar tegen het feit dat ook katholieke Joden deze moesten dragen. Ze vroegen een uitzonderingspositie voor bekeerde Joden, maar de Gestapo weigerde.

In oktober vonden de eerste massale deportaties naar bet oosten plaats. Weer overwogen de bisschoppen een protest, maar ze besloten ervan af te zien om hun eigen gelovigen niet in gevaar te brengen. Diezelfde maand besloten ambtenaren van het rijksministerie voor de Bezette Gebieden in het Oosten om gifgas te gebruiken bij de uitroeiing van de joden. In november verklaarde Goebbels dat `de Joden geen medelijden verdienden (...]. Elke Jood is een vijand.'"

Hitlers Paus is het onthullende en onheilspellende levensverhaal van een van de meest invloedrijke figuren uit de geschiedenis van deze eeuw: Eugenio Pacelli. Een uiterst gecompliceerde, ook tragische, man die zijn ambitie naar macht en zijn spirituele aspiraties met grote geslepenheid en diplomatieke tacktieken in de praktijk bracht. Een fascinerend boek met talloze onthullingen en nieuwe feiten.